
İcra inkar tazminatı şartları, itiraz eden borçlunun hangi durumda en az %20 oranında tazminata mahkûm edileceğini belirler. Bu tazminat yalnızca davasına özgü değildir: İcra mahkemesinde , kambiyo senetlerine özgü takip ve ihbarnamesi gibi farklı aşamalarda, her birinin kendi koşullarıyla karşımıza çıkar.
İtirazın iptali davasının süresi, yetkisi ve işleyişi itirazın iptali davası rehberimizde ayrıca anlatıldı. Bu yazı ise tazminatın kendisine odaklanıyor: Likit alacak ölçütünün uygulamada nasıl anlaşıldığını, oranın hangi miktar üzerinden hesaplandığını, alacaklı aleyhine hangi hallerde tazminata hükmedildiğini ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’ndaki benzer tazminatları karşılaştırmalı olarak ele alıyoruz.
Önemli Çıkarımlar
- İtirazın iptali davasında borçlu aleyhine tazminat, itirazın haksızlığına karar verilmesine ve alacaklının talebine bağlıdır (2004 s. İİK md. 67/2).
- Oran, hükmolunan miktarın %20’sinden aşağı olamaz; üst sınır kanunda yoktur.
- Yargıtay uygulamasında alacağın likit, yani borçlu tarafından bilinebilir veya belirlenebilir olması aranır.
- İtirazın kaldırılmasında esasa ilişkin ret halinde alacaklı aleyhine tazminat için kötü niyet aranmaz (İİK md. 68).
- Kambiyo takibinde borçlu aleyhine tazminat, takibin durdurulmuş olmasına bağlıdır (İİK md. 169/a, 170).
- Veli, vasi veya mirasçının itirazında tazminat için kötü niyetin ispatı gerekir (İİK md. 67/3).
İcra İnkar Tazminatı Şartları Nelerdir?
2004 s. İİK md. 67/2 uyarınca borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan miktarın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Buna Yargıtay uygulamasının aradığı likit alacak koşulu eklenir. Şartlardan biri bile gerçekleşmezse tazminat talebi reddedilir ve yalnızca asıl alacak hakkında karar verilir.
Uygulamada şartlar beş başlıkta toplanır. Birincisi, ilamsız bir icra takibinin bulunması ve borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesidir. İkincisi, alacaklının bu itirazı itirazın iptali davası veya icra mahkemesinde kaldırma yoluyla hükümden düşürmeye çalışmasıdır. Üçüncüsü, mahkemenin itirazı kısmen veya tamamen haksız bulmasıdır. Dördüncüsü, alacaklının tazminatı açıkça istemesidir. Beşincisi ise alacağın likit olmasıdır.
Borçlunun kötü niyetli olması kural olarak aranmaz. Borçlunun samimi biçimde borcu olmadığına inanması, itiraz haksız çıkmışsa tazminatı engellemez. Bu kuralın tek istisnası, aşağıda açıklanan veli, vasi ve mirasçı itirazlarıdır.
Talep şartı ve talebin zamanı
Mahkeme icra inkar tazminatına kendiliğinden hükmetmez; kanun “diğer tarafın talebi üzerine” ifadesini kullanır. Bu nedenle talebin dava dilekçesinde açıkça yazılması en güvenli yoldur. Talep unutulursa, ayrı bir davayla telafisi tartışmalı hale gelir. Borçlu yönünden de aynısı geçerlidir: Alacaklı aleyhine tazminat isteyen borçlu, bunu cevap dilekçesinde açıkça talep etmelidir.

Likit Alacak Ölçütü Uygulamada Nasıl Anlaşılır?
Likit alacak ölçütü kanun metninde yer almaz; Yargıtay uygulamasıyla yerleşmiştir. Bu uygulamada belirleyici olan, borçlunun takip tarihinde borcun varlığını ve miktarını bilebilecek veya belgeler üzerinden hesaplayabilecek durumda olmasıdır. İİK md. 67/2’deki tazminat, böyle bir borca haksız yere itiraz edilmesinin yaptırımı olarak görülür.
Uygulamada sık yapılan bir hata, “dosyada incelemesi yapıldıysa alacak likit değildir” sonucuna varmaktır. Yargıtay uygulamasında belirleyici olan, miktarın tarafların bildiği objektif verilerden, örneğin sözleşme, fatura veya kira bedelinden hesaplanabilmesidir. Hesabın teknik olması ve bilirkişiye yaptırılması tek başına likiditeyi ortadan kaldırmaz. Buna karşılık miktar hâkimin takdirine, hakkaniyete göre azaltmaya veya karşılıklı edimlerin tasfiyesine bağlıysa tazminat talebi çoğunlukla reddedilir.
Likit alacak hangi örneklerde kabul edilir?
Aşağıdaki tablo, uygulamada sık görülen alacak türlerini likit olup olmadıkları bakımından genel eğilimle gösterir. Her dosyada sözleşme ve belgeler ayrıca değerlendirilir.
| Alacak türü | Genel eğilim | Neden |
|---|---|---|
| Bedeli belli mal satışı, teslimi ispatlanmış fatura | Likit | Miktar fatura ve sözleşmeden bellidir |
| Sözleşmede tutarı belirlenmiş kira bedeli | Likit | Borçlu ödemesi gereken tutarı bilir |
| Sabit ücretli hizmet veya eser bedeli | Çoğunlukla likit | Hesap sözleşmedeki verilerle yapılır |
| , hakkaniyete göre belirlenen tazminat | Likit değil | Miktar hâkimin takdirine bağlıdır |
| Karşılıklı edimlerin tasfiyesini gerektiren alacak | Çoğunlukla likit değil | Mahsup ve hesaplaşma yargılamayla ortaya çıkar |
| Ayıp nedeniyle bedelden düşülecek tutar | Tartışmalı | Düşülecek oran inceleme sonucu belirlenir |
Tazminat Ne Kadar, Hangi Miktar Üzerinden Hesaplanır?
İİK md. 67/2 tazminat için %20 alt sınırı öngörür, üst sınır koymaz; mahkeme tarafların durumuna ve davanın niteliğine göre daha yüksek oran belirleyebilir. İİK md. 67’nin 6352 sayılı Kanunla eklenen son fıkrası uyarınca icra inkar tazminatının tespitinde takip talebi veya davadaki talep esas alınır.
Yargıtay uygulamasında tazminat, itirazı iptal edilen asıl alacak ile takip talebinde gösterilen işlemiş faiz toplamı üzerinden hesaplanır. Takipten sonra işleyecek faiz, icra masrafları ve vekalet ücreti bu hesaba girmez. Borçlu alacağın bir bölümüne itiraz etmemişse, itiraz edilmeyen kısım zaten kesinleştiği için tazminat hesabında yer almaz.
Kısmi kabulde tazminat hesabı
Bu örnek temsilidir: Alacaklı 100.000 TL asıl alacak ve 8.000 TL işlemiş faiz için takip başlatır, borçlu tamamına itiraz eder. Mahkeme 80.000 TL asıl alacak ve buna isabet eden 6.400 TL işlemiş faiz yönünden itirazın iptaline karar verir. İcra inkar tazminatı, 86.400 TL’nin %20’si olan 17.280 TL’den az olamaz. Reddedilen 21.600 TL için ise alacaklı aleyhine tazminat, ancak alacaklının haksız ve kötü niyetli takip yaptığı ispatlanırsa gündeme gelir. Faiz oranlarının kontrolü için yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir.
İtirazın Kaldırılmasında İnkar Tazminatı Nasıl Doğar?
İcra mahkemesinde istenen itirazın kaldırılmasında da tazminat vardır, ancak kural farklıdır. İİK md. 68’in son fıkrası uyarınca talebin esasa ilişkin nedenlerle kabulünde borçlu, aynı nedenlerle reddinde ise alacaklı, karşı tarafın isteği üzerine %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Yani bu aşamada tazminat iki yönlüdür.
Buradaki ince ayrım şudur: İtirazın iptali davasında alacaklı aleyhine tazminat için kötü niyet aranırken, itirazın kesin kaldırılmasında talebin esastan reddi yeterlidir. Ret usulden, örneğin belgenin İİK md. 68/1’de sayılan nitelikte olmaması nedeniyle verilmişse tazminat doğmaz. Bu nedenle alacaklının hangi yolu seçeceğine karar verirken elindeki belgenin gücünü dikkatle tartması gerekir.
İtirazın kaldırılması kesin mi, geçici mi?
İİK md. 68/a’daki geçici kaldırma, imzası inkâr edilen adi senetlere özgüdür ve aynı tazminat düzeni uygulanır: Talebin kabulünde borçlu, reddinde alacaklı %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Geçici kaldırmadan sonra borçlu İİK md. 69 uyarınca 7 gün içinde borçtan kurtulma davası açabilir; bu davada haksız çıkan taraf da en az %20 tazminat öder. Borçlu menfi tespit veya istirdat davası açarsa ya da alacaklı genel mahkemede dava açarsa, kaldırma aşamasında hükmolunan tazminatın tahsili dava sonuna kadar ertelenir.

Kambiyo Senetlerine Özgü Takipte Durum Nedir?
Çek, bono ve poliçeye dayanan takipte tazminatın şartları daha dardır. İİK md. 169/a uyarınca borçlu aleyhine %20’den aşağı olmayan tazminat, ancak takip geçici olarak durdurulmuş ve itiraz reddedilmişse hükmedilir. Takip durdurulmadan itiraz reddedilirse borçlu aleyhine tazminat çıkmaz; bu, ilamsız takipten en belirgin farktır.
Alacaklı yönünden ise borçlunun itirazı esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse, alacaklının kötü niyetli veya ağır kusurlu olması halinde takip konusu alacağın en az %20’si oranında tazminata hükmedilir. Kambiyo takibinin genel işleyişi ve ilamsız takipten farkları kambiyo senetlerine özgü takip ile ilamsız takip farkı yazısında anlatılmaktadır.
Kambiyo senetlerine özgü takipte imza itirazı
İİK md. 170 imza itirazında hem tazminat hem para cezası öngörür. İnkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve takip itirazla birlikte durdurulmuşsa borçlu, en az %20 inkar tazminatına ve takip konusu alacağın %10’u oranında para cezasına mahkûm edilir. İtiraz kabul edilir ve alacaklının senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunursa, bu kez alacaklı en az %20 tazminata ve %10 para cezasına mahkûm edilir.
Alacaklı Aleyhine Kötü Niyet Tazminatı Ne Zaman İstenir?
İİK md. 67/2 aynı fıkrada karşı yönü de düzenler: Takibinde haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı, borçlunun talebi üzerine reddedilen miktarın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Burada haksızlık tek başına yetmez; alacaklının borcun bulunmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği ayrıca ispatlanmalıdır.
Menfi tespit davasında da benzer bir denge vardır. İİK md. 72 uyarınca dava borçlu lehine sonuçlanır ve takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun zararı alacaklıdan tahsil edilir ve bu zarar takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olamaz. Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa ve kararı alınmışsa, alacaklının gecikmeden doğan zararı teminattan karşılanır; bu zarar da %20’den aşağı belirlenemez. Davanın işleyişi için menfi tespit ve istirdat davası yazısına bakılabilir.
Kötü niyet tazminatı için ispat yükü
Kötü niyet tazminatı isteyen borçlu, alacaklının bilerek haksız takip yaptığını gösteren somut olgular sunmalıdır. Daha önce ödendiği yazılı olarak teyit edilmiş bir borç için yeniden takip yapılması, iptal edilmiş bir sözleşmeye dayanılması veya aynı alacak için mükerrer takip açılması tipik örneklerdir. Sadece davanın reddedilmiş olması, alacaklının kötü niyetini göstermeye yetmez.
Haciz İhbarnamesi ve İstihkak Davasında Hangi Tazminatlar Vardır?
İİK’daki %20 tazminat mantığı takibin başka aşamalarında da tekrar eder. İİK md. 89 uyarınca haciz ihbarnamesine itiraz etmeyen üçüncü kişi menfi tespit davası açar ve davayı kaybederse, dava konusu şeyin %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. İİK md. 97 ise davasında benzer bir yaptırım öngörür.
İstihkak davası üzerine takibin talikine karar verilir ve dava reddedilirse, davacı, alacaklının bu dava yüzünden geç tahsil edebildiği alacak miktarının en az %20’si oranında tazminata mahkûm edilir. İstihkak iddiası haklı çıkar ve itiraz eden alacaklı veya borçlunun kötü niyeti anlaşılırsa, haczedilen malın değerinin en az %15’i oranında tazminata hükmedilir. Aşağıdaki tablo bu tazminatları tek yerde karşılaştırır.
| Aşama | Kim ödeyebilir | Ek şart | Oran | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| İtirazın iptali davası | Borçlu | İtiraz haksız, alacak likit, talep | En az %20 | İİK md. 67/2 |
| İtirazın iptali davası | Alacaklı | Takip haksız ve kötü niyetli | En az %20 | İİK md. 67/2 |
| İtirazın kesin veya geçici kaldırılması | Kaybeden taraf | Esasa ilişkin nedenle karar | En az %20 | İİK md. 68, 68/a |
| Borçtan kurtulma davası | Haksız çıkan taraf | Geçici kaldırma sonrası dava | En az %20 | İİK md. 69 |
| Kambiyo takibinde borca itiraz | Borçlu / alacaklı | Takip durdurulmuş / kötü niyet veya ağır | En az %20 | İİK md. 169/a |
| Kambiyo takibinde imza itirazı | Borçlu / alacaklı | Takip durdurulmuş / kötü niyet veya ağır kusur | En az %20 ve %10 para cezası | İİK md. 170 |
| Menfi tespit davası | Alacaklı | Takip haksız ve kötü niyetli | En az %20 | İİK md. 72 |
| Haciz ihbarnamesi sonrası menfi tespit | Üçüncü kişi | Davayı kaybetmesi | En az %20 | İİK md. 89 |
| İstihkak davası | Davacı / itiraz eden | Talik ve ret / kötü niyet | En az %20 / en az %15 | İİK md. 97 |
Tablodaki üçüncü kişi tazminatı, alacaklının borçlunun alacaklarına yönelik haczinde önem taşır; konu borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczi yazısında, üçüncü kişinin bakış açısı ise haciz ihbarnamesine üçüncü kişinin cevabı yazısında ele alınır.
Veli, Vasi veya Mirasçı İtiraz Ettiyse Ne Olur?
İİK md. 67/3 uyarınca itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında icra inkar tazminatına hükmedilmesi kötü niyetin ispatına bağlıdır. Kanun koyucu, borcun ayrıntısını bilmeyen kişilerin itirazını daha anlayışla karşılar; bu kişiler aleyhine tazminat ancak bilerek haksız itiraz ettikleri gösterilirse mümkündür.
Mirasçı yönünden bu kural pratikte önemlidir. Murisin borcunu bilmeyen mirasçı, belgeleri görmeden itiraz ettiğinde, itiraz haksız çıksa bile tazminata kural olarak mahkûm edilmez. Ancak alacaklı, mirasçının borcu bildiğini, örneğin kendisine daha önce ihtarname tebliğ edildiğini veya ödeme planı imzaladığını gösterirse tazminat istenebilir. Terekenin borca batık olduğu iddiası ise İİK md. 68’deki itirazın kaldırılması yargılamasında ayrıca değerlendirilir.

Tazminat Talebinden Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
İcra inkar tazminatı talebinin başarısı, büyük ölçüde alacağın likit olduğunun belgelerle gösterilmesine bağlıdır. İİK md. 67/2’deki koşulların her biri dosyada ayrı ayrı ispatlanmalıdır; bu nedenle alacaklı dava öncesinde, borçlu ise itiraz dilekçesini hazırlarken aşağıdaki belgeleri tek tek gözden geçirmeli ve eksikleri erkenden tamamlamalıdır.
- Takip talebi ve ." aria-label="ödeme emri — tanım">ödeme emri: Asıl alacak ve işlemiş faiz ayrımı, faiz başlangıç tarihi.
- Borcun kaynağı: Sözleşme, fatura, irsaliye, teslim tutanağı, kira sözleşmesi.
- Miktarın bilinebilirliği: Cari hesap mutabakatı, ihtarname, borçlunun daha önceki kabul beyanları.
- İtiraz dilekçesi: Borçlunun hangi kısma, hangi gerekçeyle itiraz ettiği.
- Kötü niyet iddiası varsa: Ödeme dekontları, mükerrer takibi gösteren dosya kayıtları.

Ticari alacaklarda belgelerin düzenlenmesi için faturaya itiraz ve cari hesap mutabakatı ile ticari alacağın tahsili yazıları yol gösterir. İtiraz süreleri ve itirazın takibe etkisi icra takibine itiraz süresi ve sonuçları başlığında, İzmir’deki uygulama ise İzmir’de itirazın iptali davası yazısında anlatılır. Takip giderleri için icra masrafı hesaplama aracından yararlanılabilir. Takip ve itiraz uyuşmazlıkları icra ve iflas hukuku alanında yer alır; yazarın mesleki bilgileri Av. Muhammed Çakmak sayfasındadır. Kanun metni için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, imza incelemesine ilişkin usul kuralları için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu incelenebilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra inkar tazminatı şartları konusunda en sık sorulanlar, tazminatın oranı, kambiyo takibindeki farklı kurallar, kısmi kabul ve mirasçı itirazları üzerinedir. Aşağıdaki yanıtlar genel bir çerçeve sunar; tazminatın doğup doğmayacağı, takip türüne ve alacağın belgelerle ne ölçüde ortaya konulabildiğine göre dosya bazında değerlendirilir.
İcra inkar tazminatı kime ödenir?
İtirazın iptali davasında borçlu aleyhine hükmedilen icra inkar tazminatı alacaklıya ödenir. Alacaklı aleyhine hükmedilen kötü niyet tazminatı ise borçluya ödenir. Tazminat, davada verilen hükümle birlikte niteliği kazanır ve yoluyla tahsil edilebilir.
İcra inkar tazminatı yüzde 20'den fazla olabilir mi?
Evet. İİK md. 67/2 yalnızca alt sınırı belirler ve tazminatın hükmolunan miktarın %20’sinden aşağı olamayacağını söyler. Mahkeme tarafların durumuna ve davanın niteliğine göre daha yüksek bir oran belirleyebilir. Uygulamada ise kararların önemli bir kısmı alt sınır üzerinden kurulur.
Borçlu itirazını geri alırsa tazminat ödemek zorunda kalır mı?
Tazminat, mahkemenin itirazın haksızlığına karar vermesine bağlıdır. Borçlu dava açılmadan itirazını geri alır ve borcu öderse, itirazın iptali davası açılmayacağından tazminat da gündeme gelmez. Dava açıldıktan sonra yapılan kabulde ise yargılama gideri ve tazminat değerlendirmesi dosyanın durumuna göre yapılır.
Kambiyo senedinde itiraz reddedilirse borçlu hemen tazminat öder mi?
Her zaman değil. İİK md. 169/a uyarınca borçlu aleyhine tazminat için icra mahkemesinin takibi geçici olarak durdurmuş olması gerekir. Takip durdurulmadan itiraz reddedilirse borçlu aleyhine tazminata hükmedilmez. İmza itirazında da İİK md. 170 aynı koşulu arar.
İcra inkar tazminatı için ayrı dava açmak gerekir mi?
Hayır. İcra inkar tazminatı, itirazın iptali davasında veya icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması yargılamasında, aynı dosya içinde talep edilir. Kanun tazminatın karşı tarafın talebi üzerine verileceğini öngördüğünden, talebin dava dilekçesinde veya kaldırma talebinde açıkça yazılması gerekir; mahkeme kendiliğinden hükmetmez.
Alacak kısmen haklı çıkarsa her iki taraf tazminat öder mi?
Olabilir. Kabul edilen kısım likitse borçlu bu kısım üzerinden en az %20 icra inkar tazminatı öder. Reddedilen kısım için alacaklının haksız ve kötü niyetli takip yaptığı ispatlanırsa alacaklı da reddedilen miktar üzerinden tazminata mahkûm edilir. Kötü niyet ispatlanmazsa yalnızca borçlu aleyhine tazminat kalır.
Mirasçılar murisin borcuna itiraz ederse tazminat öder mi?
İİK md. 67/3 uyarınca itiraz eden mirasçı ise tazminat için kötü niyetin ispatı gerekir. Mirasçı borcu bilmeden itiraz ettiyse, itiraz haksız çıksa bile kural olarak tazminata mahkûm edilmez. Alacaklı, mirasçının borcu bildiğini gösteren belgeler sunarsa tazminat istenebilir.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- İcra Dosyasında Sıra Cetveline İtiraz
- Takibin Taliki ve İptali Talebi
- İhalenin Feshi Davası ve Süresi
- Kefilin İcra Takibindeki Konumu
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





