
Hacizde davası, borçlu hakkında yürütülen bir icra takibinde haczedilen malın aslında borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu, ya da üzerinde üçüncü kişinin rehin veya başka bir ayni hakkı bulunduğu iddiasının icra mahkemesinde karara bağlandığı davadır. Kardeşinin evinde kalan bir kişinin eşyası, ortak kullanılan bir ofisteki başka şirketin bilgisayarları veya leasing şirketine ait bir makine haczedildiğinde bu yol gündeme gelir.
Bu yazı, istihkak iddiasının nasıl ve hangi sürede ileri sürüleceğini, malın kimin elinde bulunduğuna göre değişen iki rejimi ve ispat yükünü anlatır. işleminin kendisi ve hacizden muaf eşyalar ayrı yazıların konusudur; icra hukukundaki diğer başlıklar için icra ve iflas hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Önemli Çıkarımlar
- Hacze muttali olan üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu hakkı kaybeder (2004 s. İİK md. 96/3).
- Mal borçlunun elindeyse alacaklı ve borçluya 3 günlük itiraz süresi verilir; itiraz olursa icra mahkemesi takibin devamına veya talikına karar verir (İİK md. 96-97).
- Takibin devamı kararının tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde üçüncü kişi istihkak davası açmak zorundadır (İİK md. 97/6).
- Mal üçüncü kişinin elindeyse davayı 7 gün içinde alacaklı açar; açmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır (İİK md. 99).
- Taşınırı elinde bulunduran malik sayılır; borçlu ile birlikte bulunan mal borçlunun elinde kabul edilir (İİK md. 97/a).
Hacizde İstihkak Davası Nedir ve Kim Açar?
Hacizde istihkak davası, 2004 s. İİK md. 96-99’da düzenlenen ve haczedilen mal üzerindeki mülkiyet veya rehin hakkı iddiasının icra mahkemesinde çözüldüğü özel bir davadır. Davayı kimin açacağı, malın haciz anında kimin elinde bulunduğuna bağlıdır: borçlunun elindeyse üçüncü kişi, üçüncü kişinin elindeyse alacaklı davacı olur.
Bu ayrım davanın bütün yükünü belirler. Davacı taraf süreyi izlemek, harç ve giderleri karşılamak ve iddiasını ispatlamak zorundadır. Kanun metnine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu üzerinden ulaşabilirsiniz. Haciz ihbarnamesi gönderilen bankalar ve işverenler gibi üçüncü kişilerin durumu ise farklıdır; bu konu haciz ihbarnamesine üçüncü kişinin itirazı yazımızda ele alınmıştır.
| Konu | Mal borçlunun elinde (İİK md. 96-97) | Mal üçüncü kişinin elinde (İİK md. 99) |
|---|---|---|
| İddiayı kim ileri sürer? | Borçlu veya üçüncü kişi | Üçüncü kişi |
| İlk aşama | Alacaklı ve borçluya 3 gün itiraz süresi | Alacaklıya dava için 7 gün süre |
| Davacı | Üçüncü kişi | Alacaklı |
| Dava süresi | Devam kararının tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün | İcra müdürünün verdiği süreden itibaren 7 gün |
| Süre kaçarsa | Üçüncü kişi alacaklıya karşı iddiasından vazgeçmiş sayılır | Üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır |
| Satış | Talik kararı verilirse ertelenir | Dava sonuçlanana kadar satış yapılamaz |
İstihkak İddiası Ne Zaman ve Nasıl İleri Sürülür?
İİK md. 96/3’e göre malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder. En güvenli yol, iddianın haciz sırasında tutanağa geçirilmesi veya hemen icra dairesine dilekçeyle bildirilmesidir.
İstihkak iddiası için yedi günlük sürenin başlangıcı
Kanun, istihkak iddiasında bulunan kişiyle birlikte oturan kimselerin ve bu kişilerin iş ortaklarının, iddianın yapıldığı veya istihkak davasının açıldığı tarihte hacizden haberdar olmuş sayılacağını öngörür (İİK md. 96/3 son cümle). Bilgi kazanımı olarak şunu vurgulayalım: aynı evde yaşayan bir aile üyesinin veya aynı işyerindeki ortağın “hacizden sonradan haberim oldu” savunması bu karine karşısında çoğu zaman sonuç vermez. Hacizde hazır bulunmayan üçüncü kişi için süre, hacizden fiilen haberdar olduğu günden başlar; bu tarihin ispatı tartışma konusu olabileceğinden beklemeden hareket etmek gerekir.
Haciz günü hazır bulunan kişi, malın kime ait olduğunu söylemekle yetinmemeli; mümkünse fatura, sözleşme veya tapu ve ruhsat gibi belgeleri göstererek tutanağa yazdırmalıdır. Mal borçlunun elindeyse dosya, ancak alacaklı veya borçlunun itirazı üzerine icra mahkemesine gider; bu akış İcra ve İflas Kanunu md. 96 ve 97 hükümlerinde düzenlenmiştir. Haciz işleminin akışını ev ve işyeri haczi süreci yazımızda ayrıca anlattık.

Mal Borçlunun Elindeyse Süreç Nasıl İşler?
İİK md. 96’ya göre borçlu, elindeki bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterir ya da üçüncü kişi bu yönde iddiada bulunursa icra dairesi bunu tutanağa geçirir ve alacaklı ile borçluya üç günlük süre verir. Bu sürede itiraz etmeyenler istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır ve mal hacizden kurtulur.
Takibin talikı veya devamı kararı
İtiraz edilirse icra memuru dosyayı hemen icra mahkemesine gönderir. Mahkeme, dosya üzerinden veya gerekirse ilgilileri dinleyerek takibin devamına ya da talikına (ertelenmesine) karar verir (İİK md. 97/1). Davanın sırf satışı geciktirmek amacıyla kötüye kullanıldığına dair ciddi sebepler varsa talik talebi reddedilir. Talik kararı verilirse, haksız çıkması ihtimaline karşı davacıdan İİK md. 36’daki teminat alınır. Takibin devamına dair karar kesindir (İİK md. 97/5).
Devam kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde üçüncü kişi icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır; açmazsa alacaklıya karşı iddiasından vazgeçmiş sayılır (İİK md. 97/6). Bu iki aşamanın karıştırılması sık rastlanan bir hatadır: devam kararı, davayı gereksiz kılmaz; tersine dava süresini başlatır. İcra mahkemesinin görev alanı için icra hukuk ve icra ceza mahkemesi farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Mal Üçüncü Kişinin Elindeyse Ne Olur?
İİK md. 99’a göre haczedilen mal borçlunun elinde değil, üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hak iddia eden üçüncü kişinin elindeyse ve bu kişi yedieminliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz. İcra müdürü alacaklıya, üçüncü kişi aleyhine istihkak davası açması için yedi gün süre verir.
Bu sürede dava açılmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır. Alacaklı süresinde dava açarsa, dava sonuçlanıncaya kadar haczedilen malın satışı yapılamaz. Aynı kural, haczin üçüncü kişinin yokluğunda yapılıp onun lehine istihkak iddiasında bulunulması hâlinde de uygulanır. Bu rejim üçüncü kişi için çok daha elverişlidir; bu nedenle haciz anında malın kimin zilyetliğinde olduğu, tutanağa doğru ve eksiksiz yazdırılmalıdır.
Yedieminlik ve muhafaza
7343 s. Kanunla İİK md. 97/a’ya eklenen cümlelere göre borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elinde bulunan mallarda da üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz; ancak icra mahkemesi takibin devamına karar verirse mal muhafaza altına alınabilir. Yediemin, malı koruma ve gerektiğinde teslim etme yükümlülüğü altına girer; malı elden çıkarmak ciddi hukuki ve cezai sonuçlar doğurabilir.
İstihkak Davasında Mülkiyet Karinesi ve İspat Yükü Nasıl İşler?
İİK md. 97/a’ya göre bir taşınırı elinde bulunduran kişi onun maliki sayılır. Borçlu ile üçüncü kişilerin birlikte elinde bulunan mal da borçlunun elinde kabul edilir. Bu karinenin aksini ispat yükü, iddiada bulunan kişiye düşer; istihkak davacısı malı nasıl edindiğini ve neden borçlunun elinde bulunduğunu ispatlamalıdır.
Mülkiyet karinesi ve birlikte oturulan yerler
Aynı madde, birlikte oturulan yerlerdeki mallardan niteliği itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuklara ait olduğu açıkça anlaşılanların ya da örf ve âdet, sanat, meslek veya meşgale gereği onlara ait olanların bu kişilere ait sayılacağını öngörür. Bir müzisyenin enstrümanı, bir çocuğun oyuncakları veya eşin kişisel takıları bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu ayrıntı, aile konutunda yapılan hacizlerde eşin ve çocukların eşyası bakımından önemli bir koruma sağlar.
| Delil | Neyi ispatlar? | Dikkat |
|---|---|---|
| Fatura ve ödeme dekontu | Malın üçüncü kişi tarafından satın alındığını | Tarih haczin öncesine ait olmalı; ödemenin kimin hesabından yapıldığı önemli |
| Kira, emanet veya ödünç sözleşmesi | Malın borçlunun elinde bulunma sebebini | Tarihin inandırıcılığı sorgulanabilir |
| Leasing veya mülkiyeti saklı satış sözleşmesi | Mülkiyetin finansal kiralama şirketinde veya satıcıda kaldığını | Sicil ve tescil kayıtları birlikte sunulmalı |
| Ruhsat ve sicil kayıtları | Araç, makine gibi kayıtlı malların sahipliğini | Kayıt dışı devirler zayıf kalır |
| Tanık beyanı | Malın edinilmesini ve kullanımını | Tek başına çoğu zaman yeterli görülmez |
İİK md. 97/12’ye göre icra memuruna yapılan iddiada üçüncü kişi ile borçlunun birleşmesi alacaklıya etkili değildir; üçüncü kişi iddiasını ispat etmek zorundadır. Buna karşılık borçlunun, malın üçüncü kişiye ait olduğunu kabul etmesi kendi aleyhine delil oluşturur ve ileride bu ikrara aykırı bir iddiada bulunamaz.

Haciz Sırasında Hiç Bilgilendirilmeyen Üçüncü Kişi Ne Yapabilir?
İİK md. 97/9’a göre kendisine istihkak talebinde bulunma imkânı verilmemiş üçüncü kişi, haczedilen şey hakkında veya mal satılıp bedeli henüz alacaklıya verilmemişse bu bedel hakkında, hacze ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde doğrudan istihkak davası açabilir. Bu süre de kaçırılırsa aynı takipte iddia ileri sürülemez.
Bu durumda davacının talebi üzerine icra hâkimi, takibin talik edilip edilmeyeceği hakkında acele karar vermek zorundadır ve bu karar diğer taraf dinlenmeden de verilebilir. Mal dava sonuçlanmadan paraya çevrilmişse icra hâkimi, bedelin yargılama sonuna kadar ödenmemesine veya teminat karşılığında ya da teminatsız alacaklıya verilmesine ayrıca karar verir (İİK md. 97/10). Bilgi kazanımı: satılmış bir malda bile, bedel alacaklıya ödenmeden önce hareket eden üçüncü kişinin bedel üzerinde hak arama imkânı vardır; bedel ödendikten sonra ise bu yol kapanır ve genel hükümlere başvurmak gerekir.
Davanın Sonucunda Hangi Tazminatlar Gündeme Gelir?
İİK md. 97/13’e göre takibin talikına karar verilip de istihkak davası reddedilirse, davacıdan alacaklının bu dava nedeniyle gecikmiş alacak tutarının yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminat alınır. Dava kabul edilir ve itiraz eden alacaklı veya borçlunun kötü niyeti anlaşılırsa, haczedilen malın değerinin yüzde on beşinden az olmamak üzere tazminata hükmolunur.
| Durum | Tazminat | Dayanak |
|---|---|---|
| Talik kararı verilmiş ve dava reddedilmiş | Gecikmiş alacak miktarının en az %20’si, davacı aleyhine | İİK md. 97/13 |
| Dava kabul edilmiş, itiraz edenin kötü niyeti sabit | Haczedilen mal değerinin en az %15’i, itiraz eden aleyhine | İİK md. 97/15 |
| Talik kararı verilmemiş ve dava reddedilmiş | %20 tazminat şartı oluşmaz | İİK md. 97/13 (talik şartı) |
Kötü niyet tazminatı ve talik talebinin riski
Tablonun pratik anlamı şudur: üçüncü kişi, iddiası güçlü değilse talik talebinde bulunurken bu talebin sonuçlarını hesaba katmalıdır. Talik kararı satışı durdurur ama dava kaybedilirse en az yüzde yirmi oranındaki tazminat riskini doğurur. Alacaklı tarafında ise açıkça üçüncü kişiye ait olduğu anlaşılan bir mala itiraz etmek, kötü niyet tazminatı riskini beraberinde getirir. Davanın reddi kararına karşı veya yoluna başvuran istihkak davacısı, icra dairesinden İİK md. 36’ya göre mühlet isteyebilir (İİK md. 97/14).
Alacaklı İstihkak Davasına Karşı Hangi Savunmaları Yapabilir?
Alacaklının en güçlü dayanağı İİK md. 97/a’daki mülkiyet karinesidir. Bunun yanında İİK md. 97/17, haczi yaptıran alacaklıya istihkak davasına karşı, tasarrufun iptaline ilişkin hükümlere dayanarak ve aciz belgesi ibrazına mecbur olmaksızın karşılık iptal davası açma imkânı tanır. Dava ve karşılık davada deliller hâkim tarafından serbestçe takdir edilir.
Bu imkân özellikle borçlunun malları hacizden kısa süre önce yakınına veya bağlantılı bir şirkete devrettiği şüphesi olan dosyalarda önem kazanır. Tasarrufun iptali davasının şartları ayrı ve kapsamlı bir konudur; tasarrufun iptali davası yazımızda ele alınmıştır. İstihkak davalarına genel hükümler dairesinde ve basit yargılama usulüne göre bakılır; dava süratle ve diğer davalardan önce görülür (İİK md. 97/11, 97/18). Dava sırasında İİK md. 106’daki satış isteme süreleri işlemez (İİK md. 97/8).
Sık karşılaşılan istihkak senaryoları (temsilidir)
- Leasing malı: borçlu şirketin kullandığı makine finansal kiralama şirketine aittir; sözleşme ve sicil kaydı sunulur. Leasing ilişkisinin diğer yönleri için leasing uyuşmazlığı yazımıza bakabilirsiniz.
- Ortak ofis: aynı katı paylaşan başka bir şirketin demirbaşları haczedilmiştir; faturalar ve kira sözleşmesi belirleyicidir.
- Aile evi: borçlunun anne veya babasıyla birlikte yaşadığı evde, ev sahibine ait eşyalar haczedilmiştir; satın alma belgeleri ve evin kime ait olduğu önem taşır.
- Emanet veya tamir için bırakılmış mal: servise bırakılan araç veya cihaz haczedilmiştir; servis fişi ve teslim belgesi sunulur.

İstihkak Davası İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
İİK md. 97/a/2’ye göre istihkak davacısı malı nasıl edindiğini ve borçlunun elinde bulunmasını gerektiren hukuki ve fiili sebepleri göstermek ve ispatlamakla yükümlüdür. Bu nedenle belgeler, hem edinme işlemini hem de malın borçlunun yanında neden bulunduğunu açıklayacak şekilde, haczin hemen ardından ve süre kaçırılmadan hazırlanmalıdır.
- Haciz tutanağının örneği ve istihkak iddiasının tutanağa geçtiğini gösteren kısım
- Hacizden haberdar olunan tarihi gösteren belge veya (yedi günlük süre için)
- Fatura, satış sözleşmesi, ödeme dekontu ve banka kayıtları
- Malın borçlunun yanında bulunma sebebini gösteren kira, emanet, ödünç veya servis belgeleri
- Kayıtlı mallarda ruhsat, sicil veya tescil kayıtları
- İcra mahkemesinin takibin devamı veya talikı kararı ve tebliğ tarihi
- Talik istenecekse teminat için hazırlık
Haczin usule aykırı yapıldığı iddiası istihkaktan farklıdır ve İİK md. 16’daki şikâyet yoluyla ileri sürülür; bu konu icra memuru işlemine şikâyet yazımızda anlatılmıştır. Haczedilen malın borçluya ait olduğu kabul edilse bile haczedilemez nitelikte olduğu tartışılıyorsa, bu da ayrı bir yoldur ve hacizden muaf mal ve haklar başlıklı yazıda ele alınacaktır. Masrafların genel görünümü için icra masrafı hesaplama aracı fikir verebilir. İcra dosyalarında Av. Yahya Köse tarafından da değerlendirme yapılmaktadır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hacizde istihkak davası konusunda en sık sorulan sorular; aile evinde eşe ait eşyanın durumu, davanın satışı durdurup durdurmadığı, hacizden geç haberdar olunmasının sonuçları ve davanın kaybedilmesinin maliyetidir. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi niteliğindedir; süreler çok kısa olduğundan dosyanın hemen incelenmesi önem taşır.
Eşimin borcu için evdeki benim eşyalarım haczedilebilir mi?
Birlikte oturulan yerdeki mallar kural olarak borçlunun elinde sayılır (İİK md. 97/a). Ancak niteliği gereği size ait olduğu açıkça anlaşılan veya mesleğiniz gereği kullandığınız eşyalar size ait sayılır. Diğer eşyalar için yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmanız ve mülkiyetinizi belgelerle ispatlamanız gerekir.
İstihkak davası için arabuluculuğa başvurmak gerekir mi?
İstihkak davası, 6325 s. HUAK md. 18/B’de öngörülen uyuşmazlıklar arasında sayılmamıştır. Dava, İİK md. 97 ve 99’daki süreler içinde doğrudan icra mahkemesinde açılır. Sürelerin kısalığı nedeniyle beklemeden hareket etmek önemlidir.
İstihkak davası açılınca haczedilen malın satışı durur mu?
Mal borçlunun elindeyse satışın durması için icra mahkemesinin takibin talikına karar vermesi gerekir; bu durumda teminat alınır (İİK md. 97). Mal üçüncü kişinin elindeyse ve alacaklı süresinde dava açtıysa, dava sonuçlanana kadar satış yapılamaz (İİK md. 99).
Hacizden haberim olmadıysa istihkak hakkımı kaybeder miyim?
Yedi günlük süre, hacze muttali olduğunuz, yani haczi öğrendiğiniz tarihten başlar (İİK md. 96/3). İstihkak talebinde bulunma imkânı verilmemiş üçüncü kişi, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde doğrudan icra mahkemesinde istihkak davası açabilir (İİK md. 97/9).
Banka hesabındaki paraya istihkak davası açılır mı?
Banka hesabındaki para çoğunlukla haciz ihbarnamesiyle haczedilir ve bu durumda üçüncü kişi konumundaki bankanın İİK md. 89 kapsamındaki itiraz yolları gündeme gelir. Hesaptaki paranın başkasına ait olduğu iddiası ise ayrıca değerlendirilir; somut dosyaya göre doğru yol seçilmelidir.
İstihkak davasını kaybedersem ne öderim?
Takibin talikına karar verilmiş ve dava reddedilmişse, alacaklının bu dava nedeniyle gecikmiş alacak miktarının en az yüzde yirmisi oranında tazminata hükmolunur (İİK md. 97/13). Bunun yanında yargılama giderleri ve karşı taraf vekalet ücreti de gündeme gelir.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Tasarrufun İptali Davası Şartları
- İcra Takibinde Taahhüdü İhlal Suçu
- Aciz Vesikası Nedir, Hangi Sonuçları Doğurur
- İhalenin Feshi Davası ve Süresi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





