
sonucu alacağın karşılanamadığını gösteren, alacaklıya belirli haklar veren belge." aria-label="Aciz vesikası — tanım">Aciz vesikası, icra takibinde borçlunun malları alacağı karşılamadığında icra dairesinin alacaklıya verdiği ve ödenemeyen kısmı gösteren resmî belgedir. Belge borcu sona erdirmez; aksine alacaklıya yeni haklar, borçluya da yeni yükümlülükler getirir. 2004 s. İİK md. 143’e göre aciz vesikasına bağlanan borç için faiz istenemez ve borç 20 yılda zamanaşımına uğrar.
Aşağıda belgenin türlerini, nasıl düzenlendiğini ve hem alacaklı hem borçlu açısından doğurduğu sonuçları sırayla ele alıyoruz. Amaç, “borçlunun malı çıkmadı, dosya bitti” yanılgısının neden doğru olmadığını göstermektir.
Önemli Çıkarımlar
- Haciz sırasında hiç mal bulunmazsa haciz tutanağı kesin aciz vesikası, mallar yetmezse geçici aciz vesikası hükmündedir (2004 s. İİK md. 105).
- Satış ve paylaştırmadan sonra karşılanamayan kısım için icra dairesi md. 143 uyarınca aciz vesikası düzenler; belge harç ve vergiye tabi değildir.
- Belge borç ikrarını içeren senet niteliğindedir ve alacaklıya md. 277’deki iptal davası hakkını verir.
- Vesikadaki alacağa faiz işlemez; borç vesikanın düzenlenmesinden itibaren 20 yılda zamanaşımına uğrar (md. 143).
- Alacaklı vesikayı aldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde takibe girişirse yeniden ." aria-label="ödeme emri — tanım">ödeme emri tebliği gerekmez.
Aciz Vesikası Nedir ve Hangi Durumda Düzenlenir?
Aciz vesikası, alacaklının cebri icra yoluyla alacağının tamamını alamadığını belgeleyen resmî kayıttır. 2004 s. İİK md. 143/1’e göre alacaklı alacağının tamamını alamamış ve gerekli şartlar oluşmuşsa icra dairesi kalan miktar için hemen bir aciz vesikası düzenler, bir suretini de borçluya verir.
Belge üç farklı aşamada ortaya çıkabilir: haciz sırasında hiç mal bulunmadığında, haczedilen malların alacağa yetmediği anlaşıldığında ve satış bedeli paylaştırıldıktan sonra alacağın bir kısmı açıkta kaldığında. İflas tasfiyesinde ise aciz vesikasını iflas idaresi verir (md. 251). Kanunun güncel metnine İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr) sayfasından ulaşılabilir.
Haczin uygulamada nasıl yapıldığı, hangi eşyaların haczedilemeyeceği ve tutanağın nasıl tutulduğu ev ve işyeri haczini anlatan yazımızda açıklanmıştır. Haczedilemeyen mallar listesi ise aciz vesikasının sık görülmesinin başlıca nedenlerinden biridir.
Geçici ve Kesin Aciz Vesikası Arasındaki Fark Nedir?
2004 s. İİK md. 105/1’e göre haczi kabil mal bulunmazsa haciz tutanağı md. 143’teki aciz vesikası hükmündedir; bu, uygulamada kesin aciz vesikası olarak anılır. md. 105/2’ye göre ise icraca takdir edilen kıymete göre malların yetersizliği anlaşılırsa tutanak geçici aciz vesikası yerine geçer.
Geçici aciz vesikası
Geçici aciz vesikası, borçlunun bazı malları haczedilmiş ancak bunların değeri alacağı karşılamıyorsa söz konusudur. Belge kesin değildir; çünkü malların gerçek satış bedeli henüz bilinmez. Buna rağmen md. 105/2 açıkça alacaklıya md. 277’deki hakları, yani tasarrufun iptali davası açma yetkisini verir. Mallar satılıp paylaştırma yapıldıktan sonra açıkta kalan kısım için kesin belge düzenlenir.
Kesin aciz vesikası
Kesin aciz vesikası, haciz sırasında hiç mal bulunamadığında haciz tutanağı biçiminde veya satış sonrasında md. 143 uyarınca ayrı bir belge olarak düzenlenir. İflas tasfiyesinde verilen belge de md. 251/2 uyarınca md. 143’teki hukuki sonuçları doğurur. Kesin belgede alacaklının ne kadar alacağının karşılanamadığı açıkça yazılır.
| Ölçüt | Geçici aciz vesikası | Kesin aciz vesikası |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK md. 105/2 | İİK md. 105/1, 143, 251 |
| Ne zaman | Haczedilen mallar takdir edilen kıymete göre alacağa yetmiyorsa | Hiç mal bulunmazsa veya satış ve paylaştırmadan sonra alacak açıkta kalırsa |
| Tutar | Kesin değil, satış sonucuna bağlı | Karşılanamayan miktar kesin olarak yazılır |
| İptal davası hakkı (md. 277) | Var | Var |
| Faiz ve 20 yıllık (md. 143) | Satış sonrası kesin belgeyle gündeme gelir | Belgenin düzenlenmesiyle başlar |

Aciz Vesikası Alacaklıya Hangi Hakları Verir?
2004 s. İİK md. 143/2’ye göre md. 143’teki vesika ve md. 105’teki tutanak, borç ikrarını içeren senet niteliğindedir ve alacaklıya md. 277’de yazılı hakları verir. Bu, borçlunun aciz belgesinden önce elden çıkardığı malları tasarrufun iptali davasıyla yeniden takibe konu edebilmek demektir.
Tasarrufun iptali davası açma hakkı
Aciz vesikası, iptal davasının ön şartıdır. Borçlunun yakınlarına yaptığı devirler, bedelsiz bağışlamalar veya zarar verme kastıyla yaptığı işlemler bu belge olmadan iptal ettirilemez. Davanın hangi şartlarla açılabileceği tasarrufun iptali davası şartları yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Yeni takipte ödeme emri ve hacze iştirak
md. 143/3’e göre alacaklı aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde takibe girişirse yeniden ödeme emri tebliğine gerek yoktur; borçlunun yeni malları doğrudan haczedilebilir. Ayrıca md. 100/1, başka bir alacaklının haczi üzerine satılan malın bedeline, o haciz tarihinden önceki bir takip üzerine alınmış aciz vesikasına dayanan alacaklının aynı derecede iştirak edebileceğini düzenler.
1 yıl geçtikten sonra da belge değerini korur; ancak bu kez yeni bir takipte ödeme emri tebliği gerekir. Belgenin borç ikrarı niteliği, borçlunun yeni takibe itiraz etmesi hâlinde alacaklının elini güçlendirir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarının haczi için ise haciz ihbarnamesi süreci işletilebilir.
Aciz Vesikasının Borçlu Açısından Sonuçları Nelerdir?
Aciz vesikası borçlu için iki yönlüdür. 2004 s. İİK md. 143/4’e göre vesikada yazılı alacak için faiz istenemez; borç bu tutarda sabitlenir. Buna karşılık belge sicile kaydedilir, 20 yıl boyunca takip tehdidi sürer ve md. 338/2 uyarınca gelir üzerinden ödeme yükümlülüğü doğabilir.
Faiz işlememesi ve kefillere rücu yasağı
Faiz yasağı borçluyu korur: vesikadaki tutar, borçlu yeni mal edinene kadar büyümez. md. 143/5 ise kefillerin, müşterek borçluların ve borcu üstlenenlerin bu miktar için ödemek zorunda kaldıkları faizler nedeniyle borçluya edemeyeceğini düzenler. Yani alacaklı kefile karşı faiz isteyebilse bile kefil bu faizi borçludan talep edemez. Kefaletin genel şartları kefilin sorumluluğu ve şekil şartı yazısında açıklanmıştır.
Asgari ücretin üzerindeki gelirden ödeme yükümlülüğü
md. 338/2’ye göre hakkında aciz vesikası alınmış borçlunun asgari ücretin üzerinde bir geçim sürdürdüğü, alacaklının alacağın aciz vesikasına bağlanmasından itibaren en geç 5 yıl içinde yapacağı başvuruyla sabit olursa, icra mahkemesi asgari ücretin üstündeki gelirin en az dörtte birinin her ay icra dairesine yatırılmasına karar verir. Bu yükümlülüğe uyulmazsa 1 yıla kadar tazyik hapsi gündeme gelir. Ayrıntılar mal beyanı yaptırımları yazısında yer alır.

Aciz Vesikasındaki Borç Ne Zaman Zamanaşımına Uğrar?
2004 s. İİK md. 143/6’ya göre aciz vesikasına bağlanan borç, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren 20 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Borçlunun mirasçıları ise alacaklı mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde hakkını aramamışsa borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Bu süreler genel hükümlerden ayrılır.
Karşılaştırma için 6098 s. Türk Borçlar Kanunu md. 146, kanunda aksine hüküm yoksa her alacağı 10 yıllık genel zamanaşımına tabi tutar. Aciz vesikası ise asıl alacak hangi süreye tabi olursa olsun, vesikanın düzenlendiği tarihten itibaren borçluya karşı 20 yıllık yeni ve daha uzun bir süre başlatır. Örneğin kısa zamanaşımına tabi bir kira alacağı aciz vesikasına bağlanmışsa, artık bu 20 yıllık süre esas alınır.
20 yıllık zamanaşımı ve mirasçılar
Bu iki süre farklı işler. Borçlu hayattayken alacaklının elinde uzun bir zaman dilimi vardır; ancak borçlu ölürse 1 yıllık kısa süre başlar. Bu nedenle borçlunun vefatını öğrenen alacaklının, mirasçılara karşı vakit kaybetmeden takip veya dava yoluyla hakkını araması gerekir. Mirasçıların borçtan kurtulmak için mirası reddetme imkânı ise ayrı bir konudur ve mirasın reddi süresi yazısında ele alınmıştır. Süreleri izlemek için zamanaşımı hesaplama aracından yararlanılabilir.
Aciz vesikası zamanaşımı, icra dosyasının işlemsiz kalması nedeniyle düşmesinden de farklıdır. Dosyanın yenilenmesi ve takip hukukundaki zamanaşımı kuralları icra dosyasının düşmesi ve yenilenmesi başlığı altında anlatılmıştır.
Aciz Vesikası Sicili Nedir, Kayıt Nasıl Silinir?
2004 s. İİK md. 143/1’e göre aciz vesikasının bir nüshası, her il merkezinde Adalet Bakanlığınca belirlenen icra dairesinin tuttuğu özel sicile kaydedilir ve bu sicil alenidir. md. 143/7’ye göre borcun tamamı ödenince vesika sicilden terkin edilir ve borçluya bunu gösteren bir belge verilir.
Aciz vesikası sicilinden terkin halleri
- Borçlunun, vesikayı düzenleyen icra dairesine borcu işlemiş faizleriyle birlikte ödemesi (md. 143/7).
- İcra takibinin batıl olması veya iptal edilmesi.
- Borçlunun borçlu olmadığının mahkeme kararıyla sabit olması; örneğin menfi tespit davasının kabulü.
- Alacaklının icra takibini geri alması.
Borçlu, ödemeyi her zaman yapabilir; icra dairesi parayı alacaklıya verir veya gerektiğinde bankaya yatırır. Borcun hiç doğmadığını düşünen borçlu için yol menfi tespit ve istirdat davası olabilir; davanın kabulü hâlinde sicil kaydı da silinir.
Aciz Vesikası Hangi Cezai ve İflas Sonuçlarına Bağlanır?
2004 s. İİK md. 331 ve 332’de düzenlenen mal kaçırma ve aczine kendi fiiliyle sebebiyet verme suçlarında, borçlu aleyhine aciz belgesi alınmış olması veya alacaklının alacağını alamadığını ispatlaması şarttır. İflasta ise md. 251 uyarınca müflis yeni mal edinmedikçe aciz vesikasına dayanılarak hakkında yeniden takip yapılamaz.
İflas sonrası verilen belgede müflisin alacağı kabul veya reddettiği yazılır; kabul hâlinde belge md. 68/1’deki senet niteliğindedir. Müflis yeni takibe yeni mal edinmediği itirazıyla karşı çıkarsa uyuşmazlığı icra mahkemesi basit yargılama usulüyle çözer. Konkordato ve iflas süreçleri hakkında genel bilgi konkordato başvurusu ve mühlet yazısında bulunabilir.

| Sonuç | Kimi etkiler | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarrufun iptali davası açma hakkı | Alacaklı | İİK md. 105, 143/2, 277 |
| Borç ikrarını içeren senet niteliği | Alacaklı ve borçlu | İİK md. 143/2 |
| 1 yıl içinde yeni takipte ödeme emri gerekmez | Alacaklı | İİK md. 143/3 |
| Vesikadaki alacağa faiz işlemez | Borçlu | İİK md. 143/4 |
| Kefil ve müşterek borçlular faizden dolayı borçluya rücu edemez | Kefil ve borçlu | İİK md. 143/5 |
| Borçluya karşı 20 yıl, mirasçılara karşı ölümden itibaren 1 yıl | Alacaklı ve mirasçılar | İİK md. 143/6 |
| Özel sicile kayıt ve ödeme ile terkin | Borçlu | İİK md. 143/1, 143/7 |
| Gelirin asgari ücret üstü kısmından ödeme yükümlülüğü | Borçlu | İİK md. 338/2 |
| Mal kaçırma suçlarında şikâyet şartı | Alacaklı ve borçlu | İİK md. 331, 332 |
Temsili Bir Dosyada Aciz Vesikası Nasıl Etki Eder?
Aşağıdaki örnek temsilidir ve 2004 s. İİK md. 105, 143 ve 277 hükümlerinin birlikte nasıl çalıştığını göstermek için kurgulanmıştır. Rakamlar yuvarlanmış, kişiler tamamen hayalîdir ve faiz kalemleri sadelik için hesaba katılmamıştır; gerçek bir dosyada tutarlar icra dairesinin dosya hesabına ve satış sonuçlarına göre belirlenir.
Alacaklı A, borçlu B hakkında 500.000 TL için takip başlatır. B evinde yapılan hacizde yalnızca bir araç bulunur; kıymet takdiri 200.000 TL olduğundan tutanak geçici aciz vesikası yerine geçer. A bu aşamada bile, B’nin borç doğduktan sonra, altı ay önce kardeşine bağışladığı arsa için iptal davası açabilir. Araç 180.000 TL’ye satılır, masraflar düşüldükten sonra açıkta kalan yaklaşık 330.000 TL için icra dairesi kesin aciz vesikası düzenler.
Bu andan itibaren 330.000 TL’ye faiz eklenmez, B’ye karşı 20 yıllık süre başlar ve belge sicile işlenir. A, 1 yıl içinde B’nin yeni bir işe girdiğini öğrenirse ödeme emrine gerek kalmadan maaş haczi isteyebilir. Kefil C ise A’ya ödediği faiz kalemi için B’ye dönemez. Bu örnek temsilidir.
Aciz Vesikası Alındıktan Sonra Neler Yapılmalı?
Aciz vesikası alınması dosyanın sonu değil, yeni bir aşamanın başlangıcıdır. 2004 s. İİK md. 143/3’teki 1 yıllık süre ve md. 284’teki 5 yıllık iptal davası süresi birlikte düşünüldüğünde, alacaklının belgeyi aldıktan sonra kısa bir plan yapması ve tarihleri takvime işlemesi gerekir. Aşağıdaki adımlar bu planın iskeletini oluşturur.
- Belgenin aslını veya UYAP çıktısını, düzenlenme tarihini ve karşılanamayan tutarı dosyada saklayın.
- Borçlunun son yıllarda tapu, araç ve şirket hissesi devirlerini araştırın; md. 278-280 kapsamında iptal davası değerlendirin.
- 1 yıl içinde borçlunun yeni mal veya gelir edinip edinmediğini kontrol edin; ödeme emrine gerek kalmadan haciz isteyin.
- Borçlunun asgari ücretin üzerinde yaşadığına dair bilgi varsa 5 yıllık süre içinde md. 338/2 başvurusunu düşünün.
- Borçlu tarafındaysanız ödeme yaptıktan sonra sicilden terkin belgesini alın ve saklayın.
İcra takibine ilişkin diğer konular icra ve iflas hukuku çalışma alanımızda, yazının yazarı Av. Muhammed Çakmak hakkındaki bilgiler ise profil sayfasında yer alır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aciz vesikası, hem alacaklılar hem borçlular için en çok yanlış anlaşılan icra belgelerinden biridir. Aşağıda, belgenin borcu sona erdirip erdirmediği, faiz, zamanaşımı ve sicil kaydı hakkında sık sorulan soruları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun güncel hükümlerine göre kısaca yanıtladık.
Aciz vesikası alınınca borç biter mi?
Hayır. Aciz vesikası yalnızca alacağın cebri icra ile o an tahsil edilemediğini gösterir. Borç devam eder; İİK md. 143/6’ya göre borçluya karşı 20 yıl boyunca istenebilir. Borçlu yeni mal edinirse alacaklı bu belgeye dayanarak yeniden haciz isteyebilir.
Aciz vesikasına bağlanan borca faiz işler mi?
İİK md. 143/4’e göre aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemez. Borçlu ödeme yaparken md. 143/7 uyarınca vesikadaki tutarı işlemiş faizleriyle birlikte öder; vesika düzenlendikten sonraki dönem için yeni faiz eklenmez.
Aciz vesikası kaydı nasıl silinir?
Borçlu, vesikayı düzenleyen icra dairesine borcun tamamını ödediğinde vesika sicilden terkin edilir ve kendisine bunu gösteren belge verilir. Takibin iptali, borçlu olunmadığının mahkeme kararıyla tespiti veya alacaklının takibi geri alması hâllerinde de terkin yapılır (İİK md. 143/7).
Aciz vesikası için harç ödenir mi?
İİK md. 143/1’e göre aciz vesikası ve borçluya verilen sureti hiçbir harç ve vergiye tabi değildir. Ancak belgeye dayanılarak yeni bir takip yapılır veya dava açılırsa, o işlemler için ilgili harç ve masraflar ayrıca söz konusu olur.
Borçlu öldüyse aciz vesikasındaki alacak ne olur?
İİK md. 143/6’ya göre mirasçılar, alacaklı mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde hakkını aramamışsa borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Bu nedenle alacaklının ölüm haberini aldıktan sonra mirasçılara karşı vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerekir.
Haciz tutanağı ile aciz vesikası aynı şey midir?
Haciz sırasında hiç mal bulunmazsa haciz tutanağı İİK md. 105/1 uyarınca aciz vesikası hükmündedir; mallar yetmezse geçici aciz vesikası yerine geçer. Satış sonrasında açıkta kalan alacak için ise md. 143 uyarınca ayrı bir aciz vesikası düzenlenir.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- İhalenin Feshi Davası ve Süresi
- İcra Takibinde Taahhüdü İhlal Suçu
- İcra Dosyasında Sıra Cetveline İtiraz
- İstihkak Davası: Hacizde Üçüncü Kişinin Hakları
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





