Makale · 14.11.2026

İcra Takibinde Taahhüdü İhlal Suçu

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Masada not alan kişi: taahhüdü ihlal suçu öncesinde ödeme taahhüdünün yazılması

Taahhüdü ihlal suçu, icra takibinde borcunu taksitle ödeyeceğini icra dairesinde taahhüt eden borçlunun, geçerli bir sebep olmadan bu ödemeleri yapmamasıdır. Yaptırım 2004 s. İİK md. 340’ta düzenlenir ve alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Adı suç olarak geçse de amaç cezalandırmaktan çok borçluyu ödemeye zorlamaktır; borç ödendiğinde yaptırım ortadan kalkar.

Bu yazı, hangi taahhüdün md. 340 kapsamına girdiğini, şikâyet süresini, yargılamayı ve tazyik hapsinin nasıl sona erdiğini anlatır. Taahhüt kavramı kira hukukundaki taahhüdüyle karıştırılmamalıdır; o konu tahliye taahhüdüne dayalı tahliye süreci yazısında ele alınmıştır.

Önemli Çıkarımlar

  • Dayanak 2004 s. İİK md. 340’tır: md. 111’e göre veya alacaklının muvafakatiyle icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartını ihlal eden borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi verilir.
  • Taahhüdün icra dairesinde yapılıp tutanağa bağlanması gerekir; avukat bürosunda veya noterde yapılan ödeme protokolü bu yaptırımı doğurmaz.
  • Şikâyet hakkı ihlalin öğrenilmesinden itibaren 3 ay, her hâlde ihlalden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (md. 347).
  • Görevli ve yetkili merci, takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir (md. 346, 348).
  • Borç ödenir veya alacaklı şikâyetinden vazgeçerse yaptırım düşer (md. 354/1); karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir (md. 353).

Taahhüdü İhlal Suçu Nedir, Hangi Yaptırımı Doğurur?

Taahhüdü ihlal suçu, 2004 s. İİK md. 340’ta “borçlunun ödeme şartını ihlali” başlığıyla düzenlenir. Makbul bir sebep olmadan icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartını ihlal eden borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Karar mercii icra mahkemesidir (md. 346).

Tazyik hapsi bir zorlama aracıdır. Kanun, hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlunun borcun tamamını veya o tarihe kadar icra veznesine yatırması gereken miktarı ödemesi hâlinde tahliye edileceğini açıkça söyler. Ödemeler yeniden kesilirse tazyik hapsine tekrar karar verilebilir; ancak bir borçtan dolayı toplam süre 3 ayı geçemez. Kanunun güncel metnine İcra ve İflas Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Aynı bölümde mal beyanında bulunmama ve gerçeğe aykırı beyan gibi başka yaptırımlar da yer alır. Bunların şartları farklıdır ve mal beyanında bulunmamanın yaptırımları başlığı altında ayrıca incelenmiştir.

Hangi Ödeme Taahhütleri md. 340 Kapsamına Girer?

md. 340 iki tür taahhüdü kapsar: md. 111’e göre borçlunun tek taraflı verdiği taksitle ödeme taahhüdü ve alacaklının muvafakatiyle icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartı. 2004 s. İİK md. 111/1’e göre taahhüt satış talebinden önce verilmeli ve ilk taksit derhâl ödenmelidir.

md. 111 kapsamında ödeme taahhüdü

md. 111/2, bu taahhüdün icra muamelesini durdurabilmesi için sıkı şartlar arar: borçlunun yeterli miktarda malı haczedilmiş olmalı, her taksit borcun dörtte birinden az olmamalı, taksitler aydan aya ödenmeli ve toplam süre 3 ayı aşmamalıdır. Bu şartlara uyan taahhüt, alacaklının rızası aranmadan satış işlemlerini durdurur. Taksitlerden biri zamanında ödenmezse md. 111/4 uyarınca icra muamelesi ve süreler kaldığı yerden devam eder.

Alacaklının muvafakatiyle yapılan taksit sözleşmesi

Uygulamada daha sık görülen, alacaklı ile borçlunun icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesidir. md. 111/3’e göre bu sözleşmenin devamı süresince md. 106 ve 150/e’deki satış isteme süreleri işlemez; sözleşmelerin toplam süresi 10 yılı aşarsa süreler kaldığı yerden işlemeye başlar. Böylece alacaklı, haczin düşmesi riskine girmeden borçluya zaman tanıyabilir. md. 111’e son fıkra olarak eklenen hüküm, bu tutanakların damga vergisinden istisna olduğunu da belirtir.

Ölçüt md. 111 ödeme taahhüdü Alacaklının muvafakatiyle taksit sözleşmesi
Alacaklının rızası Aranmaz Aranır
Zaman Satış talebinden önce Takibin her aşamasında
Taksit tutarı ve süre Her taksit borcun en az 1/4’ü, aylık, en fazla 3 ay Taraflarca belirlenir
şartı Yeterli mal haczedilmiş olmalı Aranmaz
Satış isteme süreleri İcra muamelesi durur (md. 111/1) md. 106 ve 150/e süreleri işlemez (toplam 10 yıla kadar)
İhlalin yaptırımı md. 340: 3 aya kadar tazyik hapsi md. 340: 3 aya kadar tazyik hapsi
Masa başında görüşme: icra dosyasında taksit sözleşmesinin değerlendirilmesi

Taahhüdün Geçerli Sayılması İçin Nelere Dikkat Edilir?

Kanun, ödeme şartının “icra dairesinde” kararlaştırılmasını arar (2004 s. İİK md. 340). Bu nedenle taahhüdün icra dosyasında, yetkili memur huzurunda tutanağa bağlanmış ve borçlu tarafından imzalanmış olması gerekir. Taahhüt tutanağında borç miktarı, taksit tutarları ve ödeme tarihleri açık olmalıdır; belirsiz taahhüt yaptırıma dayanak olmakta zorlanır.

Ödeme taahhüdü icra dairesi dışında verildiyse

Avukat bürosunda imzalanan bir ödeme protokolü, noterde düzenlenen bir borç ikrarı veya mesajla verilen söz, alacaklı açısından borcun varlığını ispat eden bir belge olabilir; fakat icra dairesinde kararlaştırılmış bir ödeme şartı olmadığından md. 340 yaptırımını doğurmaz. Taraflar dışarıda anlaşmışsa, aynı içeriğin icra dosyasına taşınıp tutanağa bağlanması gerekir. Bu adım atlandığında alacaklı, ödeme yapılmadığında yalnızca haciz ve satış yoluna dönebilir.

Taahhüdün içeriğinde sık görülen eksikler

  • Toplam borcun hangi tarihteki dosya hesabına göre belirlendiğinin yazılmaması.
  • Taksitlere faiz işleyip işlemeyeceğinin ve son taksitte bakiye faizin nasıl ödeneceğinin belirsiz kalması.
  • Ödemenin icra veznesine mi yoksa alacaklının hesabına mı yapılacağının belirtilmemesi.
  • Borçlu şirketse tutanağı imzalayan kişinin temsil yetkisinin dosyada gösterilmemesi.

Taahhüt Ne Zaman İhlal Edilmiş Sayılır?

İhlal, taahhüt edilen taksidin belirlenen tarihte ve tutarda ödenmemesiyle gerçekleşir. 2004 s. İİK md. 340, yaptırım için ihlalin “makbul bir sebep olmaksızın” yapılmasını şart koşar. Kısmi ödeme veya gecikmeli ödeme de ihlal sayılabilir; mahkeme somut olayda borçlunun açıklamasını ve belgelerini birlikte değerlendirir.

Makbul sebep ne demektir?

Kanun makbul sebebi tanımlamaz; icra mahkemesi her dosyada borçlunun ödeme yapamamasının iradesi dışında kalıp kalmadığına bakar. Ağır hastalık nedeniyle hastanede yatma, ödemeyi fiilen engelleyen beklenmedik bir olay veya icra dairesinin hatalı hesabı gibi durumlar ileri sürülebilir; bunların belgelenmesi borçluya düşer. Yalnızca gelirin azaldığı veya başka borçların ödendiği yönündeki genel açıklamalar çoğu zaman yeterli görülmez.

Uygulamada önemli bir ayrıntı, alacaklının geç yapılan ödemeleri itirazsız kabul etmesidir. Alacaklı gecikmeli taksitleri ihtirazi kayıt koymadan uzun süre tahsil etmişse, borçlu bu tutumun ödeme planının fiilen değiştirildiği anlamına geldiğini savunabilir. Alacaklının hakkını korumak için gecikmeli ödemeyi kabul ederken ihtirazi kaydını dosyaya bildirmesi yararlı olur.

Terazili adalet heykeli: icra mahkemesine şikâyet ve tazyik hapsi kararı

Şikâyet Süresi Nedir ve Hangi Mahkemeye Başvurulur?

2004 s. İİK md. 347’ye göre bu bölümdeki fiillerden doğan şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl geçmekle düşer. md. 348 uyarınca yetkili merci, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir; şikâyet dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılabilir.

Şikâyet süresi pratikte nasıl hesaplanır?

İhlal tarihi, ödenmeyen taksidin vade günüdür. Birden fazla taksit ödenmemişse alacaklının en eski ihlali esas alarak hareket etmesi güvenli yoldur; aksi hâlde borçlu, ilk ihlalin üzerinden 3 aydan fazla geçtiğini ileri sürebilir. Örneğin (temsilidir) 05.03.2026 vadeli taksidi ödenmeyen ve bunu aynı gün dosyadan gören alacaklı için 3 aylık süre 05.06.2026’da dolar. Alacaklı ihlali geç öğrendiyse bile 1 yıllık üst sınır vade tarihinden itibaren işler.

Bu yaptırımlar icra hukuk mahkemesinde değil, icra mahkemesinin ceza işlerine bakan sıfatıyla görülür. İki sıfat arasındaki farkı ve İzmir’deki dağılımı İzmir icra hukuk ve icra ceza mahkemesi farkı yazısında bulabilirsiniz. İcra dairesinin işlemlerine karşı başvurulan genel şikâyet yolu ise icra memuru işlemine şikâyet başlığı altında ayrıca anlatılmıştır; o yolun 7 günlük süresi md. 340 şikâyetine uygulanmaz.

Yargılama Nasıl İşler?

2004 s. İİK md. 349 uyarınca icra mahkemesi şikâyeti alınca duruşma günü belirler ve borçluyu çağırır. md. 350’ye göre Cumhuriyet savcısı duruşmada bulunmaz; md. 352 uyarınca mahkeme tarafları ve delilleri dinledikten sonra en geç 5 gün içinde kararını verir. Şikâyetçi alacaklı duruşmaya gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer.

md. 351’e göre şikâyetçi, dilekçesinde veya beyanında gösterdiği delillerle bağlıdır. Bu nedenle şikâyet dilekçesine taahhüt tutanağının örneği, ödenmeyen taksitleri gösteren dosya hesabı ve varsa yapılan kısmi ödemelerin dökümü baştan eklenmelidir. Borçlu ise makbul sebebe dayanıyorsa sağlık raporu, hastane kaydı veya ödemeyi engelleyen olayı gösteren belgeleri sunmalıdır.

Borçlu duruşmaya gelmezse md. 349 uyarınca zabıta aracılığıyla getirilmesi istenebilir, bu da mümkün olmazsa yargılama yokluğunda yapılır. Taahhüt bir şirket adına verilmişse md. 345, bu bölümde yazılı yaptırımların fiili gerçekleştiren yönetici veya temsilci hakkında uygulanacağını düzenler.

Tazyik Hapsi Nasıl Sona Erer?

Tazyik hapsi, borç ödendiğinde etkisini kaybeder. 2004 s. İİK md. 340’a göre borçlu, borcun tamamını ya da o tarihe kadar yatırması gereken miktarı öderse tahliye edilir. md. 354/1 uyarınca alacaklı şikâyetinden vazgeçerse veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla düşer.

Durum Sonuç Dayanak
Borcun tamamı veya o güne kadar vadesi gelen taksitler ödenir Borçlu tahliye edilir İİK md. 340
Ödemeler yeniden kesilir Yeniden tazyik hapsi istenebilir; bir borç için toplam süre 3 ayı geçemez İİK md. 340
Alacaklı şikâyetinden vazgeçer veya borç itfa edilir Dava ve bütün sonuçları düşer İİK md. 354/1
Karar kesinleştikten sonra 2 yıl içinde infaz edilmez Karar artık yerine getirilmez İİK md. 354/2
Takip tutarı aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında ( hariç) Tazyik hapsi uygulanmaz İİK md. 354/3

md. 354/3’teki sınır her yıl Asgari Ücret Tespit Komisyonunun belirlediği tutara göre değişir; güncel tutar mal beyanı yaptırımlarını anlatan yazıda yer alır. Dosyadaki güncel borcu ve masrafları görmek için icra masrafı hesaplama aracı fikir verebilir; kesin tutar icra dairesinin dosya hesabıdır.

Tazyik hapsi ile hapis cezası arasındaki fark

Tazyik hapsi, borçluyu belirli bir davranışa, burada ödemeye zorlamak için öngörülmüş bir araçtır. Hapis cezası ise işlenmiş bir suçun karşılığıdır ve borcun sonradan ödenmesiyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. md. 340 ödeme hâlinde tahliyeyi açıkça düzenlediği için borçlunun elindeki en etkili savunma, vadesi geçmiş taksitleri derhâl yatırmaktır. Buna karşılık md. 331 gibi gerçek suç tipleri, alacaklıyı zarara sokma kastıyla mal kaçırma gibi farklı fiilleri cezalandırır ve kendi şartlarına tabidir.

Üst üste klasörler: icra dosyasında taahhüt ve ödeme kayıtlarının kontrolü

Karara Karşı Hangi Yola ve Ne Kadar Sürede Başvurulur?

2004 s. İİK md. 353/1’e göre icra mahkemesinin tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir. 7499 sayılı Kanunla “tefhim” ibaresi çıkarıldığından süre, karar duruşmada açıklanmış olsa bile tebliğden başlar. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

İtirazı, aynı yerde birden fazla icra mahkemesi varsa numara olarak kararı vereni izleyen daire, tek daire varsa asliye ceza mahkemesi inceler. Bu bölümde yer alan ve gerçek ceza niteliği taşıyan suçlara ilişkin hükümlerde ise md. 353/2 uyarınca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kanun yolu hükümleri uygulanır. Hangi yolun açık olduğu kararın niteliğine göre belirlenir.

Borçlu ve Alacaklı İçin Pratik Kontrol Listesi

Taahhüdü ihlal suçu, icra dairesindeki tutanakla başlar ve 2004 s. İİK md. 347’deki 3 aylık süreyle sınırlıdır. Bu nedenle her iki taraf da taahhüt anından itibaren düzenli kayıt tutmalıdır. Aşağıdaki liste, uygulamada en sık karşılaşılan hak kayıplarını ve gereksiz yargılamaları önlemeye yöneliktir.

Alacaklı açısından

  • Taksit sözleşmesini mutlaka icra dosyasında tutanağa bağlatın; dışarıdaki protokolü dosyaya taşıyın.
  • Her vade gününden sonra dosyayı kontrol edin; ihlalin öğrenildiği tarih 3 aylık sürenin başlangıcıdır.
  • Geç ödemeleri kabul ediyorsanız ihtirazi kaydınızı dosyaya bildirin.
  • Şikâyet dilekçesine tüm delilleri baştan ekleyin; md. 351 nedeniyle sonradan delil eklemek sınırlıdır.

Borçlu açısından

  • Ödeyemeyeceğiniz bir taksit planını imzalamayın; 3 aylık tazyik hapsi riski taahhütle birlikte doğar.
  • Ödeme yapamayacaksanız vade gününden önce belgeleriyle birlikte dosyaya açıklama sunun ve yeni plan isteyin.
  • Ödemeleri icra veznesine veya dosyada belirtilen hesaba yapın; dekontları saklayın.
  • Karar tebliğ edilirse 2 haftalık itiraz süresini kaçırmayın.

Taksit planı bozulduğunda alacaklının haciz ve satış işlemlerine dönmesi de mümkündür; taşınmazlar bakımından bu süreç taşınmaz haczi ve satış süreci yazısında açıklanmıştır. İcra hukukundaki genel çalışma alanımız icra ve iflas hukuku sayfasında, yazının yazarı Av. Yahya Köse hakkındaki bilgiler ise profil sayfasında yer alır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra dairesinde taksit taahhüdü veren borçlular ve bu taahhüde güvenerek işlemleri bekleten alacaklılar, en çok tazyik hapsinin ne zaman uygulanacağını ve nasıl sona ereceğini soruyor. Aşağıdaki kısa yanıtlar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun güncel md. 340, 347 ve 354 hükümlerine dayanır.

Taahhüdü ihlal eden borçlu hemen hapse girer mi?

Hayır. Alacaklının icra mahkemesine şikâyette bulunması, duruşma yapılması ve tazyik hapsine karar verilmesi gerekir (İİK md. 340, 349). Karar verilse bile borçlu borcun tamamını veya vadesi gelen taksitleri öderse tahliye edilir; yaptırımın amacı ödemeyi sağlamaktır.

Bir taksiti birkaç gün geç ödersem taahhüdü ihlal etmiş olur muyum?

Gecikme de ihlal sayılabilir; ancak İİK md. 340 yaptırım için ihlalin makbul sebep olmaksızın yapılmasını arar. Alacaklının gecikmeli ödemeyi itirazsız kabul etmesi gibi durumlar mahkemece değerlendirilir. Gecikme ihtimali varsa vade gününden önce dosyaya açıklama yapmak yerinde olur.

Avukat bürosunda imzaladığım ödeme protokolü için tazyik hapsi istenebilir mi?

İİK md. 340, ödeme şartının icra dairesinde kararlaştırılmasını arar. Büroda veya noterde imzalanan protokol borcu ispat eden bir belge olabilir; fakat icra dosyasında tutanağa bağlanmadıkça bu maddeye dayanılarak tazyik hapsi istenemez.

Alacaklı şikâyetini geri alırsa ne olur?

İİK md. 354/1 uyarınca şikâyete bağlı bu yaptırımlarda müşteki şikâyetinden vazgeçerse veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla düşer. Vazgeçme, karar kesinleştikten sonra da tazyik hapsinin uygulanmasını sona erdirir.

Küçük tutarlı borçlarda tazyik hapsi uygulanır mı?

İİK md. 354/3’e göre nafaka alacaklarına ilişkin takipler hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonunun belirlediği aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kalan takiplerde disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz. Sınır her yıl yeniden belirlenir.

Tazyik hapsi kararına itiraz süresi ne kadardır?

İİK md. 353/1’e göre itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. İtiraz, aynı yerdeki bir sonraki numaralı icra mahkemesine, tek daire varsa asliye ceza mahkemesine gönderilir ve bu inceleme sonucunda verilen karar kesindir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Tahliye Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk