
Ticari satışta ayıp ihbarı, iki tacir arasındaki satışta alıcının teslim aldığı maldaki ayıbı kanunun öngördüğü kısa süre içinde satıcıya bildirmesidir. 6102 s. TTK md. 23/1-c uyarınca açık ayıp teslimden itibaren 2 gün içinde ihbar edilmeli, açıkça belli olmayan ayıplar için mal 8 gün içinde incelenmeli veya incelettirilmelidir. Süre kaçırılırsa alıcı malı ayıbıyla kabul etmiş sayılabilir.
Bu yazı, faturaya itiraz ile ayıp ihbarının farkını tekrar etmek yerine sürelerin nasıl hesaplanacağına, ihbarın içeriğine ve şekline, satıcının ağır kusurunun süreyi nasıl etkisiz bıraktığına, başka şehirden gelen malda tespit yükümlülüğüne ve zamanaşımına odaklanır. Fatura içeriğine itirazın 8 günlük kuralı ise faturaya itiraz ve cari hesap mutabakatı yazısında anlatılmıştır.
Önemli Çıkarımlar
- Açık ayıp, teslimden itibaren 2 gün içinde satıcıya ihbar edilmelidir (TTK md. 23/1-c).
- Açıkça belli olmayan ayıpta alıcı malı 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ve ayıp çıkarsa bu süre içinde ihbar etmek zorundadır.
- Olağan incelemeyle anlaşılamayan ." aria-label="gizli ayıp — tanım">gizli ayıp, ortaya çıkınca hemen bildirilmelidir (TBK md. 223/2).
- Ağır kusurlu satıcı ve satıcılığı meslek edinmiş kişinin bilmesi gereken ayıplarda, süresinde ihbar yapılmadığı savunması dinlenmez (TBK md. 225).
- Ayıptan doğan davalar kural olarak teslimden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar (TBK md. 231).
Ticari Satışta Ayıp İhbarı Hangi Sürelere Tabidir?
Ticari satışta ayıp ihbarı için üç ayrı süre vardır. 6102 s. TTK md. 23/1-c açık ayıpta 2 günlük, açıkça belli olmayan ayıpta 8 günlük inceleme ve öngörür. Bu iki kalıba girmeyen gizli ayıplarda ise madde, 6098 s. TBK md. 223/2’ye yollama yaparak ayıbın öğrenilir öğrenilmez hemen bildirilmesini ister.
Bu sürelerin uygulanması için satışın iki tacir arasında yapılmış olması gerekir; TTK md. 23/1 hükmün başında tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinden söz eder. Alıcı tüketici ise ticari satış kuralları değil 6502 s. TKHK hükümleri uygulanır. Ticari satışta da satış hukukunun genel kuralları geçerlidir; TTK yalnızca süreleri kısaltan ve tacirden daha fazla özen bekleyen özel bir düzen getirir. Tacirin basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü (TTK md. 18/2) bu kısa sürelerin arka planını oluşturur.
| Ayıbın türü | Alıcının yükümlülüğü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Açık ayıp (teslimde açıkça belli) | Satıcıya ihbar | Teslimden itibaren 2 gün | TTK md. 23/1-c |
| Açıkça belli olmayan ayıp | İnceleme veya inceletme ve ihbar | Teslimden itibaren 8 gün | TTK md. 23/1-c |
| Olağan incelemeyle anlaşılamayan gizli ayıp | Öğrenince bildirim | Hemen | TBK md. 223/2 |
| Ağır kusur veya meslek gereği bilinmesi gereken ayıp | Süre savunması dinlenmez | Süre sınırı yok | TBK md. 225 |
| Ayıptan doğan dava | Dava açma veya def’i | Teslimden itibaren 2 yıl | TBK md. 231 |
Açık Ayıp ile Açıkça Belli Olmayan Ayıp Nasıl Ayrılır?
Ayrım, teslim anında yapılacak sıradan bir bakışla ayıbın görülüp görülemeyeceğine göre yapılır. TTK md. 23/1-c teslim sırasında açıkça belli olan ayıp için 2 gün, belli olmayan ayıp için 8 gün öngörür. Kırık ambalaj, eksik koli veya yanlış renk açık ayıba örnektir; içerik analizi gerektiren kusurlar ise ikinci gruptadır.
Gizli ayıp ve 8 günlük incelemenin sınırı
Sekiz günlük süre, ayıbın bu süre içinde mutlaka ortaya çıkmasını değil, alıcının bu sürede makul bir inceleme yapmasını ister. Örneğin bir tekstil firması, aldığı kumaş toplarının metrajını ve rengini 8 gün içinde kontrol edebilir; ancak kumaşın yıkamada çekme oranı ancak üretim sürecinde anlaşılıyorsa bu durum olağan incelemeyle ortaya çıkmayan bir gizli ayıptır. Böyle bir ayıp, TBK md. 223/2 uyarınca ortaya çıktığı anda hemen bildirilmelidir. Alıcının 8 gün içinde hiç inceleme yapmamış olması, ileride ayıbın gizli olduğunu savunmasını zorlaştırır. Bu nedenle mal kabul prosedüründe numune alma, ölçüm ve test kayıtlarının tutulması ispat açısından önemlidir.

Ayıp İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?
Süre, malın alıcıya teslim edildiği günden sonra işlemeye başlar. 6098 s. TBK md. 92 uyarınca gün olarak belirlenen sürede başlangıç günü sayılmaz ve sekiz gün olarak belirlenen süre bir haftayı değil tam sekiz günü ifade eder. Md. 93 ise son gün resmi tatile rastlarsa sürenin izleyen ilk iş gününe geçeceğini düzenler.
Süre hesabında sık yapılan hatalar
İlk hata, sürenin fatura tarihinden başlatılmasıdır; oysa ölçü fatura değil malın fiilen teslim alındığı gündür. Kısmi teslimlerde her parti için süre ayrı işler. İkinci hata, ihbarın gönderildiği gün yerine satıcıya ulaştığı günün esas alınıp alınmayacağıdır; ihtilaf çıkmaması için ihbarın süre bitmeden önce satıcıya ulaşacak şekilde gönderilmesi gerekir. Üçüncü hata, depoya giren malın aylarca açılmamasıdır. Ambalajı açılmayan mal için inceleme yapılmamış olması alıcının aleyhine yorumlanır. Temsili bir örnekte (temsilidir) pazartesi teslim alınan bir sevkiyatta açık ayıp için son gün çarşamba, açıkça belli olmayan ayıp için son gün bir sonraki salıdır; son gün resmi tatile denk gelirse ilk iş gününe kayar.
Ayıp İhbarı Hangi Şekilde ve Hangi İçerikle Yapılmalıdır?
Kanun ayıp ihbarı için özel bir şekil öngörmez, ancak ispat yükü alıcıdadır. 6102 s. TTK md. 18/3 tacirler arasında , ve dönme ihbarlarının noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılmasını ister; ayıp ihbarı bu sayımda açıkça yer almasa da aynı yollar ispatı kolaylaştırır.
Ayıp ihbarının içeriği nasıl yazılmalı?
İhbarın işlevi, satıcıya ayıbı inceleme ve önlem alma fırsatı vermektir. Bu yüzden ‘mal kusurludur’ gibi genel bir ifade yerine ayıbın türü, etkilenen ürünler, parti veya irsaliye numarası, miktar ve tespit tarihi yazılmalıdır. Fotoğraflar, laboratuvar sonuçları ve teslim tutanağı ihbara eklenebilir. İhbarda alıcının hangi seçimlik hakkı kullanmak istediğini belirtmesi şart olmamakla birlikte, sözleşmeden dönme düşünülüyorsa malın satıcı emrinde tutulduğunun yazılması ileride tartışma çıkmasını önler. Noter yoluyla gönderim adımları için noterden ihtarname gönderme adımları yazısına bakılabilir.
Ticari ilişkilerde sözleşmeler çoğu zaman kendi kabul prosedürünü içerir: mal kabul formu, belirli bir inceleme süresi, numune saklama yükümlülüğü veya ayıp bildiriminin yapılacağı e-posta adresi gibi. Uygulamada taraflar sözleşmede daha uzun bir inceleme süresi veya ayrıntılı bir kabul usulü kararlaştırabilmektedir; böyle bir hüküm varsa ihbarın süresinde olup olmadığı bu hükümle birlikte değerlendirilir. Sözleşmede bildirim için belirli bir adres veya kişi gösterilmişse ihbarın oraya yapılması, satıcının bildirimi almadığı savunmasını zayıflatır. Bu nedenle ayıp ortaya çıktığında ilk iş, sözleşmenin teslim ve kabul maddelerini okumaktır.
Telefonla veya e-postayla yapılan bildirim de kanunen geçersiz değildir; ancak satıcı inkâr ederse içeriğin ve tarihin ispatı zorlaşır. Uygulamada e-posta yazışmaları, ticari defter kayıtları ve sevk belgeleriyle birlikte değerlendirilir. Ticari defterlerin ispat gücü ticari defterlerin delil niteliği yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Süre Kaçırılırsa Alıcı Bütün Haklarını Kaybeder mi?
Her zaman kaybetmez. 6098 s. TBK md. 225 uyarınca ağır kusurlu satıcı, ayıbın süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. Aynı hüküm, satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar için de geçerlidir. Ticari satışta satıcı çoğu zaman bu niteliktedir.
Satıcılığı meslek edinmiş kişinin bilmesi gereken ayıplar
Bu kural, ticari satışın kısa ihbar sürelerine karşı önemli bir dengedir. Örneğin bir hırdavat toptancısının sattığı vidaların standart dışı çelikten üretildiğini bilmesi beklenir; alıcı ayıbı geç fark etmiş olsa bile toptancı yalnızca ihbarın gecikmesine dayanarak sorumluluktan kurtulamaz. Bununla birlikte, satıcının bu ayıbı bilmesi gerektiğini alıcının somut olgularla göstermesi gerekir. Satıcı ayıplı devirde ağır kusurluysa TBK md. 231 gereği iki yıllık zamanaşımından da yararlanamaz. Ayrıca satıcının ağır kusuru varsa ayıptan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan anlaşmalar TBK md. 221 uyarınca kesin olarak hükümsüzdür.
Başka Şehirden Gönderilen Malda Alıcının Ek Yükümlülüğü Var mı?
Vardır. 6098 s. TBK md. 226 uyarınca başka yerden gönderilen malın ayıplı olduğunu ileri süren alıcı, bulunduğu yerde satıcının temsilcisi yoksa malı geçici olarak korumak ve durumunu gecikmeksizin usulüne göre tespit ettirmekle yükümlüdür. Tespit yaptırılmazsa ayıbın malın alıcıya ulaştığı anda var olduğunu ispat yükü alıcıya düşer.
Delil tespiti ne zaman ve nereden istenir?
Usulüne göre tespit, uygulamada mahkemeden istenen delil tespiti ile yapılır. 6100 s. HMK md. 400 delilin kaybolma veya ileri sürülmesinin zorlaşma ihtimalinde tespit istenebileceğini, md. 401 ise dava açılmamışsa esas davaya bakacak mahkemeden veya malın bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenebileceğini düzenler. Bozulabilir mallarda TBK md. 226 alıcıya mahkeme aracılığıyla satış yaptırma imkânı da tanır. Taşıma sırasında oluşan hasar ile satıcıdan kaynaklanan ayıbı ayırmak gerekir; taşıyıcının sorumluluğu kargoda kayıp ve hasar sorumluluğu yazısında anlatılmıştır.
| Durum | Önerilen işlem | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Mal teslim alındı | Teslim tutanağına çekince yazılması, parti ve miktar kontrolü | Açık ayıpta 2 günlük süre işlemeye başlar |
| İnceleme gerektiren ürün | 8 gün içinde numune alma ve test | Ayıbın gizli olduğu savunmasını güçlendirir |
| Başka şehirden gelen mal | Malın korunması ve mahkemeden delil tespiti | TBK md. 226: tespit yoksa ispat yükü alıcıda |
| Ayıp tespit edildi | Noter veya KEP ile ayrıntılı ihbar | İhbarın tarihi ve içeriği ispatlanabilir olur |
| sağlanamadı | ve dava | Para alacağı taleplerinde TTK md. 5/A |
Ayıp İhbarından Sonra Hangi Haklar Kullanılabilir?
Süresinde ihbar yapan alıcı, satıcının ayıptan sorumlu olduğu hallerde 6098 s. TBK md. 227’deki dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, ayıp oranında indirim, aşırı masraf gerektirmiyorsa onarım veya imkân varsa ayıpsız benzeriyle değiştirme. Genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı da saklıdır.
Satıcı, aynı malın ayıpsız benzerini hemen vererek ve zararın tamamını gidererek alıcının seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. Hâkim, durum haklı göstermiyorsa dönme yerine onarım veya bedelin azaltılması yönünde karar verebilir. Tüketici satışlarında seçimlik hakların işleyişi farklı kurallara bağlıdır ve ayıplı mal ve hizmette seçimlik haklar yazısında ayrıca ele alınmıştır. Ayıplı ifanın eser sözleşmesindeki karşılığı ise inşaatta ayıplı ifa ve eksik iş yazısındadır.
Ticari satış ile tüketici satışında ayıp kurallarının farkı
Alıcı tüketici olduğunda TTK md. 23/1-c’deki 2 ve 8 günlük ihbar süreleri uygulanmaz; 6502 s. TKHK bu nitelikte kısa süreler öngörmez. TKHK md. 10/1 teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğunu kabul eder ve ispat yükünü satıcıya bırakır. Ticari satışta böyle bir karine yoktur; ayıbın teslim anında var olduğunu kural olarak alıcı ispat eder. her iki rejimde de teslimden itibaren 2 yıldır (TKHK md. 12, TBK md. 231), ancak tüketici satışında hile veya ağır kusurla gizlenen ayıplarda zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Ayıp Nedeniyle Dava Açmadan Önce Neler Yapılmalı?
Önce zamanaşımı ve dava şartları kontrol edilmelidir. 6098 s. TBK md. 231 uyarınca ayıptan doğan davalar teslimden itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar; ancak iki yıl içinde bildirilen ayıptan doğan def’i hakkı bu sürenin geçmesiyle ortadan kalkmaz. Satıcı bedeli icra yoluyla isterse alıcı ayıp savunmasını bu nedenle sonradan da ileri sürebilir.
Bedelin azaltılması, ödenen bedelin iadesi veya tazminat gibi bir miktar paraya ilişkin talepler için 6102 s. TTK md. 5/A uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; süreç ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır. Dava, kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür; İzmir’deki görev ve yetki düzeni için İzmir asliye ticaret mahkemeleri yazısına bakılabilir. Satıcının bedeli tahsil girişimine karşı alıcının konumu ticari alacağın tahsil adımları yazısıyla birlikte değerlendirilmelidir. Süreleri kontrol ederken zamanaşımı hesaplama aracı yardımcı olabilir.
- Sözleşme, sipariş formu, teknik şartname ve numune kayıtları.
- İrsaliye, teslim tutanağı ve teslim tarihini gösteren belgeler.
- İnceleme, test ve laboratuvar raporları; fotoğraf ve video kayıtları.
- İhbarın gönderildiğini ve satıcıya ulaştığını gösteren noter veya KEP belgeleri.
- Satıcıyla yapılan yazışmalar ve varsa delil tespiti dosyası.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Uzun süreli tedarik ilişkilerinde ayıp ve hükümlerinin birlikte nasıl işlediği tedarik sözleşmelerinde cezai şart yazısında ele alınmıştır. Alanın genel çerçevesi ticaret hukuku çalışma alanı sayfasında, yazıyı hazırlayan Av. Muhammed Çakmak profilinde yer alır. Kanun metinleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu üzerinden incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari satışta ayıp ihbarı konusunda uygulamada sık sorulan sorular çoğunlukla ihbarın şekli, sürenin tatile denk gelmesi, malı kullanmaya başlamanın etkisi ve uğranılan zararın istenip istenemeyeceği üzerinedir. Aşağıdaki cevaplar genel bilgi niteliğindedir; sözleşme hükümleri ve teslim belgeleri her dosyada ayrıca incelenmelidir.
Ticari satışta ayıp ihbarı e-postayla yapılabilir mi?
Kanun ayıp ihbarı için özel bir şekil öngörmediğinden e-postayla yapılan ihbar kural olarak geçerlidir. Ancak satıcı ihbarı aldığını inkâr ederse tarih ve içeriğin ispatı zorlaşır. Bu nedenle e-postaya ek olarak noter veya kayıtlı elektronik posta yoluyla ihbar yapılması, ileride doğabilecek ispat tartışmalarını azaltır.
Ayıp ihbar süresi hafta sonuna denk gelirse ne olur?
TBK md. 93 uyarınca sürenin son günü kanunen tatil sayılan bir güne rastlarsa süre, izleyen ilk iş gününe geçer. Cumartesi ve pazar ile resmi tatiller bu kapsamda değerlendirilir. Yine de ihbarın son güne bırakılmaması ve satıcıya süre içinde ulaşacak şekilde gönderilmesi daha güvenlidir.
Malı kullanmaya başlayan alıcı ayıp nedeniyle sözleşmeden dönebilir mi?
Kullanım tek başına dönme hakkını ortadan kaldırmaz, ancak ayıp öğrenildikten sonra malın olağan biçimde kullanılmaya devam edilmesi malın kabul edildiği yönünde yorumlanabilir. Dönme düşünülüyorsa ihbarda malın satıcı emrinde tutulduğu belirtilmeli ve kullanım ayıbın tespitine kadar sınırlandırılmalıdır.
Satıcı ayıbı kabul etti ama ödeme yapmıyor, ne yapılabilir?
Satıcının ayıbı kabul ettiği yazışmalar güçlü bir delildir. Bedelin azaltılması veya iade talebi için önce TTK md. 5/A uyarınca arabulucuya başvurulur, anlaşma sağlanamazsa asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Satıcı bedeli icra yoluyla isterse ayıp savunması ödeme emrine itirazda da ileri sürülebilir.
Ayıplı mal yüzünden üretim durdu, zarar istenebilir mi?
TBK md. 227 seçimlik hakların yanında genel hükümlere göre tazminat isteme hakkını saklı tutar. Üretim kaybı gibi dolaylı zararlar için zararın miktarı, ayıpla illiyet bağı ve satıcının kusuru ayrıca ispatlanmalıdır. Sözleşmedeki sorumluluk sınırlamaları, satıcının ağır kusuru varsa TBK md. 221 gereği geçersiz olabilir.
Ayıp ihbarı yapmadan faturanın ödenmesi durdurulabilir mi?
İhbar yapılmadan ödemenin durdurulması alıcıyı temerrüt riskiyle karşı karşıya bırakır. Satıcı bedeli icra yoluyla istediğinde, süresinde ihbar edilmemiş bir ayıba dayanmak çoğu zaman sonuç vermez; çünkü alıcı malı ayıbıyla kabul etmiş sayılabilir. Bu nedenle önce süresinde ve ayrıntılı ihbar yapılmalı, ardından bedelin azaltılması veya dönme talebi yazılı olarak bildirilmelidir.
Ara malı satın alan şirket tüketici sayılabilir mi?
Ticari veya mesleki amaçla mal alan şirket tüketici sayılmaz; bu durumda TKHK değil ticari satış hükümleri uygulanır. Şirketin aldığı malın kullanım amacı ve işletmesiyle ilgisi belirleyicidir. Tüketici sayılmayan alıcı, TTK md. 23/1-c’deki 2 ve 8 günlük ihbar sürelerine uymak zorundadır.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Cari Hesapta Bakiye Tespiti ve İtiraz
- Franchise Sözleşmesinde Tarafların Yükümlülükleri
- Bayilik Sözleşmesinin Haksız Feshi
- Acentelik Sözleşmesinde Denkleştirme Talebi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





