
İflas davası, iflasa tabi bir borçlu hakkında başlatılan takibin ya da kanunda sayılan doğrudan iflas sebeplerinin asliye ticaret mahkemesinde karara bağlandığı yargılamadır. Bu davanın en çok merak edilen aşaması, mahkemenin borçluya borcu 7 gün içinde ödemesini veya mahkeme veznesine yatırmasını emrettiği depo kararıdır. 2004 s. İİK md. 158/2 bu emri düzenler ve süreye uyulmaması iflas kararının yolunu açar.
Aşağıda iflas yoluyla takipten iflas kararına kadar olan aşamaları, depo emrinin nasıl hesaplandığını, diğer alacaklıların davaya katılma imkânını ve kanun yolu sürelerini bir alacaklının ve bir borçlunun bakış açısından ele alıyoruz. Konkordato sürecinin kendisi ise ayrı bir konudur ve yalnızca iflas davasıyla kesiştiği noktada anlatılmıştır.
Önemli Çıkarımlar
- İflas yoluyla takip yalnızca tacirler ve iflasa tabi olduğu kanunda belirtilen kişiler hakkında yapılabilir (İİK md. 43, TTK md. 18/1).
- Adi iflas takibinde ödeme emrine itiraz süresi 7 gün, kambiyo senedine dayalı iflas takibinde 5 gündür (İİK md. 155, 172).
- İflas davası, borçlunun muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde açılır ve bu konuda yetki sözleşmesi yapılamaz (İİK md. 154).
- Depo kararıyla borçluya borcu faiz ve masraflarıyla 7 gün içinde ödemesi veya mahkeme veznesine yatırması emredilir; uyulmazsa ilk oturumda iflasa karar verilir (İİK md. 158).
- İflas isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl geçince düşer (İİK md. 156).
- İflas kararına karşı ve süresi tebliğden itibaren ikişer haftadır (İİK md. 164).
İflas Davası Hangi Hallerde ve Kimlere Karşı Açılabilir?
İflas davası yalnızca iflasa tabi kişilere karşı açılabilir. 2004 s. İİK md. 43 uyarınca iflas yoluyla takip, Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılanlar, tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ve özel kanunlarında iflasa tabi oldukları bildirilenler hakkında yapılır. 6102 s. TTK md. 18/1 de tacirin her türlü borcu için iflasa tabi olduğunu söyler.
Bu nedenle tacir olmayan bir tüketiciye, bir memura veya esnaf niteliğindeki küçük bir işletme sahibine karşı iflas yoluyla takip yapılamaz. Alacaklı, iflasa tabi bir borçlu karşısında bile isterse yolunu seçebilir. İİK md. 43 son cümlesine göre yollardan birini seçen alacaklı, bir defaya mahsus olmak üzere o yolu bırakıp harç ödemeden diğer yola başvurabilir.Haciz yolu tek alacaklının tahsiline, iflas ise bütün alacaklıların toplu tasfiyesine hizmet eder.
Takipli iflas ile doğrudan iflas arasındaki fark
Kanun iflasa iki ana kapıdan girilmesine izin verir. Takipli iflasta önce icra dairesinde iflas yoluyla takip başlatılır, ." aria-label="ödeme emri — tanım">ödeme emri tebliğ edilir ve ardından ticaret mahkemesinden iflas istenir. Doğrudan iflasta ise önceden takip yapılmasına gerek yoktur: borçlunun belli bir yerleşim yerinin olmaması, kaçması, mal kaçırması, ödemelerini tatil etmesi gibi İİK md. 177’de sayılan haller ya da borçlunun kendi talebi (md. 178) ve sermaye şirketlerinin borca batıklığı (md. 179) doğrudan mahkemeye taşınır.
| Yol | Dayanak | Başlangıç | Borçlunun ilk savunma süresi |
|---|---|---|---|
| Adi iflas takibi | İİK md. 155-158 | İcra dairesine iflas yoluyla takip talebi | Ödeme emrine 7 gün içinde icra dairesine itiraz |
| Kambiyo senedine dayalı iflas takibi | İİK md. 171-176 | Çek, poliçe veya bono ile iflas yoluyla takip | 5 gün içinde icra dairesine itiraz veya şikâyet |
| Alacaklının doğrudan iflas talebi | İİK md. 177 | Takip yapılmadan ticaret mahkemesine dava | Mahkemenin kısa süreli davetiyle dinlenme |
| Borçlunun kendi iflas talebi | İİK md. 178 | Aciz halinin bildirilmesi ve mal beyanı | Alacaklılar ilandan itibaren 15 gün içinde itiraz edebilir |
| Borca batıklık | İİK md. 179 | Ara bilançoya göre borca batıklığın beyanı | Mahkemenin tespitine bağlı |
İflas Ödeme Emrine Nasıl ve Ne Zaman İtiraz Edilmelidir?
Adi iflas takibinde ödeme emrine 7 gün içinde dilekçeyle icra dairesine itiraz edilmelidir. 2004 s. İİK md. 155 uyarınca ödeme emri, borçlunun hem borcu olmadığına hem de iflasa tabi kişilerden olmadığına dair itirazını bu süre içinde bildirmesi gerektiğini ve konkordato teklif edebileceğini ihtar eder.
İflas ödeme emri ile haciz yolundaki ödeme emri arasındaki fark
Uygulamadaki en sık hata, iflas ödeme emrini haciz yolundaki ödeme emriyle aynı sanmaktır. İflas ödeme emrine itiraz edilmezse takip haciz yoluna dönmez; alacaklı doğrudan ticaret mahkemesinden borçlunun iflasını isteyebilir. İtiraz dilekçesinde borca itirazın yanında, borçlunun tacir olmadığı veya iflasa tabi bulunmadığı yönündeki itirazın da açıkça yazılması gerekir. Aksi halde mahkeme, sadece borcun varlığını tartışarak depo kararı aşamasına geçebilir. İlamsız takiplerdeki genel itiraz kuralları için icra takibine itiraz süreleri ve sonuçları yazısına bakılabilir.
Kambiyo senedine dayalı iflas takibinde süre daha kısadır. İİK md. 171 ve 172 uyarınca borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde kambiyo senedine ve borca dair her türlü itiraz ve şikâyetini sebepleriyle birlikte icra dairesine bildirmek zorundadır. Bu takipte itirazın icra mahkemesine değil icra dairesine yapılması, haciz yolundaki kambiyo takibinden ayrılan bir özelliktir; iki takip türünün farkları kambiyo senetlerine özgü takip ile ilamsız takip farkı yazısında anlatılmıştır.

İflas Davası Hangi Mahkemede ve Hangi Sürede Açılır?
İflas davası borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinde açılır. 2004 s. İİK md. 154 son cümlesine göre iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz. Taraflar takip için başka bir icra dairesini yazılı olarak yetkilendirmiş olsalar bile dava, muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Muamele merkezi, şirketin ticaret sicilindeki adresi ile fiilen yönetildiği yer farklıysa tartışma konusu olabilir. Bu yüzden dava açmadan önce güncel sicil kaydı ve borçlunun faaliyet adresi birlikte kontrol edilmelidir. İzmir’deki ticaret mahkemelerinin görev ve yetki düzeni için İzmir asliye ticaret mahkemelerinin görev ve yetki kuralları incelenebilir.
İflas talebinin bir yıllık süresi ve geri alınması
İİK md. 156 son fıkrası, iflas isteme hakkının ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene sonra düşeceğini öngörür. Bu süre, borçlu itiraz etmiş olsa da işlemeye devam eder; alacaklı ile birlikte iflası da aynı dilekçeyle istemelidir. İflas talebini geri alan alacaklı ise md. 157 uyarınca bir ay geçmeden talebini yenileyemez.
Depo Kararı Nedir ve Hangi Durumda Verilir?
Depo kararı, mahkemenin iflas kararından hemen önce borçluya son bir ödeme imkânı tanıdığı emirdir. 2004 s. İİK md. 158/2 uyarınca borçlu takibe usulüne uygun itiraz etmemişse veya itiraz ve defileri yerinde görülmemişse mahkeme, 7 gün içinde borcun faiz ve icra masraflarıyla ödenmesini ya da mahkeme veznesine depo edilmesini emreder.
Mahkeme bu aşamaya gelmeden önce iflas talebini, itirazları ve defileri genel hükümler çerçevesinde basit yargılama usulüyle inceler; icra dosyasını getirtir ve gerekirse alacağın varlığını tartışır. Yani depo kararı, mahkemenin alacağı ve borçlunun iflasa tabi olduğunu kural olarak yeterli gördüğünü gösterir. Ödeme belgeleri, mahsup kayıtları ve takas savunması bu aşamaya kadar dosyaya sunulmalıdır.
Depo kararı ve 7 günlük sürenin başlangıcı
Süre emrin borçluya bildirildiği andan başlar. Dava yüz yüze yürüyorsa emir duruşmada açıklanır ve süre bu tefhimle işlemeye başlar. Borçlu duruşmada yoksa emir, Tebligat Kanunu hükümlerine göre borçluya veya iflas davasında kendisini temsil eden vekiline tebliğ edilir. Vekille takip edilen dosyalarda tebliğ vekile yapılacağından, borçlu şirketin vekiliyle düzenli iletişim kurması gerekir. Tutar hesabında asıl alacak, takip tarihinden itibaren işleyen faiz ve icra masrafları birlikte dikkate alınır; faiz kalemleri için yasal faiz hesaplama aracı fikir verebilir, ancak bağlayıcı tutar mahkemenin emrinde yazandır.
Depo kararına karşı ayrıca kanun yoluna gidilebilir mi?
Depo emri davayı sona erdiren bir hüküm değil, yargılama içinde verilen bir ara karardır. 6100 s. HMK sistemi gereği ara kararlara karşı kural olarak ancak nihai kararla birlikte kanun yoluna gidilebilir. Bu nedenle borçlunun depo emrine itiraz etmek yerine süresi içinde ödeme veya depo yapıp savunmalarını nihai karara karşı başvuruda ileri sürmesi daha güvenli bir yoldur.

Borçlu Depo Emrine Uymazsa Ne Olur?
Borçlu 7 günlük süre içinde ödeme veya depo yapmazsa mahkeme iflasına karar verir. 2004 s. İİK md. 158 son cümlesi, borçlunun imtina etmesi halinde ilk oturumda iflasına karar verileceğini açıkça düzenler. Md. 165 uyarınca iflas hükümle açılır ve hükümde açılma anı gösterilir.
İflas kararının verilmesinden sonra alacaklının davadan feragati de sonuç doğurmaz; md. 165/2 bu feragatin geçersiz olduğunu söyler. Karar artık bütün alacaklıları ilgilendirir. Karar iflas dairesine bildirilir ve daire tapuya, ticaret siciline, bankalar birliğine ve diğer ilgili yerlere bildirimde bulunarak kararı ilan eder (md. 166). Borçlunun malvarlığı bu andan itibaren iflas masasına girer ve tasfiye iflas dairesi eliyle yürür.
Süre geçtikten sonra yapılan ödeme
Kambiyo senedine dayalı iflas takibinde İİK md. 173 özel bir kurtuluş imkânı tanır: borçlu, ödeme emrindeki süre geçtikten sonra borcu ödediğine dair resmi bir belge sunarsa iflas yoluyla takip talebi ve iflas davası düşer. Aynı madde, mazereti olan borçluya md. 65’e göre gecikmiş itirazda bulunma imkânı da verir. Adi iflas takibinde ise güvenli yol, ödemenin depo süresi içinde yapılıp dekontun dosyaya sunulmasıdır.
| Aşama | Süre | Başlangıç anı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Adi iflas ödeme emrine itiraz | 7 gün | Ödeme emrinin tebliği | İİK md. 155 |
| Kambiyo iflas ödeme emrine itiraz | 5 gün | Ödeme emrinin tebliği | İİK md. 172 |
| İflas talebinde bulunma | 1 yıl | Ödeme emrinin tebliği | İİK md. 156 |
| Diğer alacaklıların müdahale veya itirazı | 15 gün | İflas talebinin ilanı | İİK md. 158/1 |
| Depo veya ödeme | 7 gün | Emrin tefhimi veya tebliği | İİK md. 158/2 |
| İstinaf ve temyiz | İkişer hafta | Kararın tebliği | İİK md. 164 |
Diğer Alacaklılar İflas Davasına Nasıl Müdahale Edebilir?
İflas takibi kesinleşince iflas talebi ilan edilir ve diğer alacaklılar davaya katılabilir. 2004 s. İİK md. 158/1 uyarınca ilandan itibaren 15 gün içinde diğer alacaklılar davaya müdahale ederek veya itiraz ederek iflası gerektiren bir hal bulunmadığını ileri sürebilir ve talebin reddini isteyebilir.
Bu imkân özellikle borçlunun faaliyetini sürdürmesinden yarar gören tedarikçiler ve kredi kuruluşları için önemlidir. Bir alacaklının iflas davası, haciz yoluyla takibini sürdüren diğer alacaklıların durumunu da değiştirir; çünkü iflas kararıyla birlikte borçlu aleyhindeki takipler kural olarak durur ve alacaklar masaya kaydedilir.
Muhafaza tedbirleri ve defter tutulması
Mahkeme, iflas talebi üzerine alacaklıların menfaati için zorunlu gördüğü muhafaza tedbirlerine karar verebilir; borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse alacaklının talebiyle bu tedbirleri almak zorundadır (İİK md. 159). Mahkeme ayrıca borçlunun mallarının defterinin tutulmasına karar verebilir; defter, mahkemece uzatılmazsa dört ay sonra kendiliğinden hükümsüz kalır (md. 161, 163). Bu tedbirlerin genel icra hukukundaki karşılıkları için ihtiyati haciz ile ihtiyati tedbir farkı yazısı yol gösterir.
İflas Davasında Masraf ve Teminat Kimden İstenir?
İflas davasında masrafların peşin karşılanması, davayı açan alacaklının yükümlülüğüdür. 2004 s. İİK md. 160 uyarınca iflas isteyen alacaklı, ilk alacaklılar toplantısına kadar olan bütün masraflardan sorumludur. Mahkeme, bu masraflar ile iflas kararının kanun yolları için gerekli bütün tebliğ masraflarının peşin verilmesini ister.
Masraf avansı yatırılmadan dava ilerlemez; bu nedenle iflas yolunu seçen alacaklının, alacağın tutarından bağımsız olarak ilan, tebligat ve masa giderlerini göze alması gerekir. Defter tutmadan başka bir muhafaza tedbiri isteyen alacaklıdan, haksız çıkması ihtimaline karşı teminat istenebilir; ancak borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse veya alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz (md. 159/3). Takip giderlerinin genel paylaşımı icra takibinde masrafların kime yükletildiği yazısında, kalem bazında tahmini ise icra masrafı hesaplama aracında görülebilir.

İflas Kararına Karşı Kanun Yolu Süresi Ne Kadardır?
İflas davasında verilen nihai kararlara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir. 2004 s. İİK md. 164 uyarınca bölge adliye mahkemesi kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yolu açıktır. Bu süreler 7499 s. Kanunla on günden iki haftaya çıkarılmıştır.
Kanun yoluna başvurmak iflasın ilanını ve masanın oluşturulmasını durdurmaz. Yalnızca ikinci alacaklılar toplantısı, iflas kararı kesinleşmeden yapılamaz. Bölge adliye mahkemesi iflas kararını kaldırırsa borçlunun malları üzerindeki tedbirler devam eder; ticaret mahkemesi davanın seyrine göre bu tedbirleri değiştirebilir veya kaldırabilir. Kararlar mahkemece taraflara kendiliğinden tebliğ edilir.
Konkordato ve Borca Batıklık İflas Davasını Nasıl Etkiler?
İflas ile konkordato birbirine yakın ama farklı yollardır. 2004 s. İİK md. 155, iflas ödeme emrinde borçlunun konkordato teklif edebileceğinin yazılmasını zorunlu tutar. Sermaye şirketleri ile kooperatiflerde ise md. 179, aktiflerin muhtemel satış fiyatlarına göre düzenlenen ara bilançoyla borca batıklığın tespiti halinde takipsiz iflasa karar verileceğini düzenler.
Borçlu, iflas davası devam ederken konkordato yoluna başvurursa iki dosyanın ilişkisi ayrıca değerlendirilir; başvuru şartları ve mühletin etkileri konkordato başvurusu ve mühlet yazısında, İzmir’deki başvuru mercii ise İzmir’de konkordato başvurusunun yapıldığı mahkeme başlığında anlatılmıştır. Alacaklının konkordato sürecindeki konumu için konkordatoda alacaklının durumu yazısına da bakılabilir. Borca batıklık beyanı TTK md. 376 ve 377 ile ilişkili olduğundan yönetim organı sorumluluğu da gündeme gelebilir.
Doğrudan iflas sebepleri hangi ispatı gerektirir?
İİK md. 177’deki haller, takip yapılmadan iflas istenmesine imkân verdiği için mahkeme ispat konusunda titizdir. Borçlunun ödemelerini tatil ettiği, mallarını sakladığı veya alacaklıları zarara uğratacak hileli işlemler yaptığı somut belgelerle gösterilmelidir: karşılıksız çekler, sonuçsuz haciz tutanakları ve adresin terk edildiğine dair tebligat şerhleri bu türden delillerdir. Mal kaçırma şüphesi varsa iflas davasına ek olarak tasarrufun iptali davası da değerlendirilebilir. İlama dayalı alacakta icra emrine rağmen ödeme yapılmaması da md. 177/4 kapsamında doğrudan iflas sebebidir.
İflas Davasından Önce Taraflar Neleri Kontrol Etmeli?
Hazırlık, dava açılmadan önce yapılmalıdır. 2004 s. İİK md. 156’daki bir yıllık süre ve md. 158’deki 7 günlük depo süresi kısa olduğundan, alacaklı da borçlu da belgelerini önceden düzenlemelidir. Aşağıdaki liste, dosya özelinde değerlendirmeye esas olacak başlıca kontrol noktalarını içerir.
- Borçlunun tacir veya iflasa tabi olduğunu gösteren güncel ticaret sicil kaydı ve muamele merkezi adresi.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi; itiraz, iflas talebi ve bir yıllık sürenin hesabı.
- Alacağı gösteren fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi, veya .
- Borçlu için ödeme dekontları, mahsup ve takas belgeleri ile iflasa tabi olmadığına ilişkin belgeler.
- Masraf avansı ve tebliğ giderlerinin karşılanması için bütçe planı.
- Depo emri halinde tutarın 7 gün içinde yatırılabileceği banka ve vekil koordinasyonu.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Ticari alacağın tahsilinde iflas yolunun haciz yoluna göre ne zaman tercih edilebileceği ticari alacağın ihtardan icraya tahsil süreci yazısında; alanın genel çerçevesi ise icra ve iflas hukuku çalışma alanı sayfasında yer alır. Bu yazı, ticaret ve icra uyuşmazlıklarıyla ilgilenen Av. Muhammed Çakmak tarafından hazırlanmıştır. Kanun metinlerinin güncel hali 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu üzerinden kontrol edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İflas davası ve depo kararı hakkında en çok sorulan sorular, genellikle küçük alacaklarda bu yolun anlamlı olup olmadığı, depo edilen paranın akıbeti ve kararın şirket ortaklarını nasıl etkilediği üzerinedir. Aşağıdaki kısa cevaplar genel bilgi niteliğindedir ve her dosyanın kendi belgeleriyle değerlendirilmesi gerekir.
İflas davası açmak için alacağın belli bir tutarı aşması gerekir mi?
İcra ve İflas Kanunu iflas davası için asgari bir alacak tutarı öngörmez. Borçlunun iflasa tabi olması ve takip şartlarının gerçekleşmesi yeterlidir. Ancak masraf avansı, ilan ve tebliğ giderleri alacaklıdan peşin istendiğinden küçük alacaklarda haciz yolunun daha uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Depo edilen para ne zaman alacaklıya ödenir?
Borçlu 7 gün içinde depo yaparsa iflasa karar verilmez. Uygulamada mahkeme, yatırılan tutarın alacaklıya ödenmesine nihai kararla hükmeder; paranın çekilmesi kararın içeriğine ve kanun yolu sürecine bağlıdır. Borçlu borcun varlığına itiraz ediyorsa savunmalarını nihai karara karşı kanun yolunda da ileri sürebilir.
Şahıs şirketi sahibi esnaf hakkında iflas davası açılabilir mi?
Esnaf, TTK anlamında tacir sayılmadığından kural olarak iflasa tabi değildir. İşletmenin hacmi esnaf sınırını aşıyor ve kişi tacir sıfatı kazanıyorsa iflas yolu gündeme gelebilir. Bu ayrım ödeme emrine itirazda mutlaka ileri sürülmelidir; çünkü iflasa tabi olmama itirazı süresinde yapılmazsa dava bu tartışma olmadan ilerleyebilir.
İflas davası açıldıktan sonra borçlu şirket faaliyetine devam edebilir mi?
Dava sürerken şirket kural olarak faaliyetini sürdürür. Ancak mahkeme muhafaza tedbirleri veya defter tutulmasına karar verirse mallar üzerinde tasarruf sınırlanabilir. İflas kararıyla birlikte malvarlığı masaya girer ve şirketin işlemleri iflas idaresinin denetimine geçer; bu aşamadan sonra yönetim organının yetkileri büyük ölçüde sona erer.
Alacaklı iflas davasından vazgeçebilir mi?
İflas kararı verilmeden önce alacaklı talebini geri alabilir; ancak İİK md. 157 uyarınca bir ay geçmeden talebini yenileyemez. İflas kararı verildikten sonra yapılan feragat ise md. 165/2 gereği geçersizdir. Karar artık bütün alacaklıları ilgilendirdiği için davacının iradesiyle ortadan kaldırılamaz.
İflas kararı kişisel borçları da etkiler mi?
Şirket hakkında verilen iflas kararı, sınırlı sorumlu ortakların kişisel malvarlığını kendiliğinden kapsamaz. Gerçek kişi tacir hakkında verilen iflas kararı ise onun bütün haczedilebilir malvarlığını masaya dahil eder. Ortakların kamu borçları veya kefalet gibi özel sorumluluk halleri ayrıca incelenmelidir.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- İzmir'de İcra Takibine İtirazın İptali
- Hacizden Muaf Mal ve Haklar
- Kefilin İcra Takibindeki Konumu
- Takibin Taliki ve İptali Talebi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





