Makale · 14.11.2026

Hakaret Suçu: Unsurları ve Şikayet Süresi

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Hakaret suçu unsurları açısından telefonda öfkeyle konuşan bir kadın

Hakaret suçu unsurları, bir sözün veya yazının “kaba ama suç değil” mi, yoksa cezalandırılabilir bir saldırı mı olduğunu belirler. 5237 s. TCK md. 125, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmeyi ya da sövmeyi suç olarak tanımlar; ancak mağdurun yokluğunda söylenen sözler, isim verilmeyen imalar, mahkemede ileri sürülen iddialar ve karşılıklı atışmalar için ayrı kurallar vardır.

Bu yazıda hakaretin maddi ve manevi unsurlarını, yüze karşı ve gıyapta hakaret ayrımını, cezayı artıran veya kaldıran hâlleri ve en çok hak kaybına yol açan konu olan şikâyet süresinin nasıl hesaplandığını anlatıyoruz. Sosyal medyaya özgü ispat ve erişim engeli konuları ayrı yazılarda ele alındığı için burada yalnızca bağlantı olarak verilmiştir.

Önemli Çıkarımlar

  • Hakaret, somut fiil veya olgu isnadıyla ya da sövmeyle işlenir; cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (5237 s. TCK md. 125/1).
  • Mağdurun yokluğunda işlenen hakaretin cezalandırılması için sözün en az 3 kişiyle paylaşılması gerekir; mağduru muhatap alan mesaj ise yüze karşı hakaret gibi değerlendirilir (TCK md. 125/1-2).
  • Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında hakaret şikâyete bağlıdır (TCK md. 131).
  • Şikâyet süresi öğrenmeden itibaren 6 aydır; hakarette bu süre fiil tarihinden itibaren 2 yılı geçemez (TCK md. 73/1-2).
  • Hakaret uzlaştırma kapsamında değildir; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında önödeme uygulanır (TCK md. 75/6, CMK md. 253/3).

Hakaret Suçu Unsurları Nelerdir?

Hakaret suçu unsurları üç başlıkta toplanır: onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek bir isnat veya sövme fiili, bu fiilin belirli bir kişiye yönelmesi ve kast. 5237 s. TCK md. 125/1 uyarınca suçun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli paradır. Suç taksirle işlenemez; failin sözlerinin aşağılayıcı anlamını bilerek hareket etmesi gerekir.

Korunan değer, kişinin hem kendi gözündeki onuru hem de toplum içindeki saygınlığıdır. Bu nedenle sözün mağdurda gerçekten bir üzüntü doğurmuş olması aranmaz; sözün nesnel olarak rencide edici nitelikte olması yeterlidir. Kişinin hassasiyeti değil, sözün olağan anlamı ve söylendiği bağlam esas alınır.

Somut fiil isnadı ile sövme arasındaki fark

Somut fiil isnadı, doğrulanabilir bir olay anlatır: “Muhasebeden para çaldı” veya “Bu kişi rüşvet aldı” gibi. Sövme ise somut bir olay içermeyen, doğrudan aşağılayan söz veya hareketlerdir. Ayrım önemlidir, çünkü isnadın ispatı imkânı (TCK md. 127) yalnızca suç oluşturan somut bir fiilin isnadında gündeme gelir; sövmenin doğruluğu ispat edilemez.

Eleştiri ve kaba söz ne zaman hakaret sayılmaz?

Her sert veya kırıcı ifade hakaret değildir. Bir hizmeti, kararı veya davranışı hedef alan eleştiri, kişinin onurunu değil eylemini konu aldığı sürece ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir. “Nezaket dışı” sözler ile onur kırıcı sözler arasındaki sınır, sözün bağlamına, tarafların ilişkisine ve olayın gelişimine göre belirlenir. Bu yüzden aynı kelime farklı olaylarda farklı sonuç doğurabilir.

Mutfakta telefona bağırarak konuşan öfkeli bir adam

Yüze Karşı Hakaret ile Gıyapta Hakaret Arasında Ne Fark Var?

Fark, suçun oluşması için aranan ek şarttadır. 5237 s. TCK md. 125/1 uyarınca mağdurun yokluğunda, yani gıyabında işlenen hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle paylaşılması gerekir. TCK md. 125/2 ise mağduru doğrudan muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen hakareti yüze karşı hakaretle aynı cezaya bağlar.

İşleniş şekli Ek şart Dayanak
Mağdurun yüzüne karşı söz veya hareket Ek şart yok TCK md. 125/1
Mağdura gönderilen mesaj, sesli not, e-posta, video Ek şart yok; yüze karşı gibi TCK md. 125/2
Mağdur yokken başkalarına söylenen söz En az 3 kişiyle ihtilat TCK md. 125/1, son cümle
Alenen işlenen hakaret Ceza 1/6 oranında artırılır TCK md. 125/4
Kamu görevlisine görevinden dolayı Cezanın alt sınırı 1 yıl TCK md. 125/3-a

Gıyapta hakarette üç kişi şartı nasıl ispatlanır?

Mağdurun yokluğunda söylenen sözün en az üç kişiye ulaştığı tanık beyanı, toplantı tutanağı veya yazışma kayıtlarıyla gösterilmelidir. Örneğin bir işyerinde iki çalışana söylenen söz bu şartı karşılamaz; üçüncü bir dinleyicinin varlığı gerekir. Mağdurun sözü sonradan bir başkasından duyması tek başına yeterli değildir; şikâyette dinleyicilerin isimleri belirtilmelidir.

Mağdurun İsmi Verilmeden Hakaret Suçu Oluşur mu?

Oluşabilir. 5237 s. TCK md. 126 uyarınca mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, sözün niteliği ve mağdurun şahsına yönelik olduğu konusunda duraksanmayacak bir durum varsa, hem isim belirtilmiş hem de hakaret açıklanmış sayılır. Belirleyici olan, çevrenin sözün kimi hedef aldığını anlayıp anlayamadığıdır.

“Bu apartmanda yöneticilik yapan hırsız” veya “bizim departmanın yeni müdürü” gibi ifadeler, hedefin tek bir kişi olduğu yerlerde isim verilmeden de suçu oluşturabilir. Buna karşılık geniş ve belirsiz bir gruba yönelen genel ifadelerde mağdurun belirlenebilirliği tartışmalı hâle gelir. İsimsiz paylaşımlarda bu değerlendirmenin nasıl yapıldığı sosyal medyada hakaret ve tehdit yazımızda örneklerle anlatılmıştır.

Hangi Hâllerde Hakaret İçin Ceza Verilmez?

Kanun bazı durumlarda sözün içeriği hakaret niteliğinde olsa bile ceza verilmesini engeller. 5237 s. TCK md. 127 uyarınca isnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmesi hâlinde ceza verilmez. TCK md. 128 ise yargı mercileri veya idari makamlar önünde yapılan başvuru, iddia ve savunmalardaki somut isnatları korur; yeter ki gerçek vakalara dayansın ve uyuşmazlıkla bağlantılı olsun.

İsnadın ispatı hangi şartlarla mümkündür?

Mağdur isnat edilen suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet almışsa isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışındaki hâllerde ispat talebi ancak fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunması veya şikâyetçinin ispata razı olması durumunda kabul edilir (TCK md. 127/1). İspatlanmış bir fiilden söz edilerek kişiye ayrıca hakaret edilmesi ise yine cezalandırılır (TCK md. 127/2).

Dilekçede yazılan sözler hakaret sayılır mı?

Mahkemeye, savcılığa veya bir idari makama verilen dilekçedeki iddialar, gerçek ve somut vakalara dayandığı ve uyuşmazlıkla bağlantılı olduğu sürece TCK md. 128 kapsamında cezalandırılmaz. Ancak davayla ilgisi olmayan kişisel aşağılamalar ve sövmeler bu korumadan yararlanmaz. Boşanma ve miras dosyalarında karşı tarafa yöneltilen ağır ifadeler, bu ayrımın en sık tartışıldığı alandır.

Masada şikâyet dilekçesini okuyup not alan kırmızı ceketli bir kadın

Haksız Fiile Tepki ve Karşılıklı Hakarette Ceza Ne Olur?

Ceza indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir. 5237 s. TCK md. 129/1 uyarınca hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir. Hakaret kasten yaralamaya tepki olarak işlenmişse TCK md. 129/2 uyarınca kişiye ceza verilmez.

Karşılıklı hakarette taraflardan hangisi cezalandırılır?

TCK md. 129/3 uyarınca hakaret karşılıklı işlenmişse, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Uygulamada “önce kim başladı” sorusu bu nedenle önemlidir. Şikâyet edilen kişinin de karşı şikâyette bulunması mümkündür; bu durumda iki dosyanın birlikte değerlendirilmesi istenebilir.

Haksız fiile tepki kuralı, genel haksız tahrik indiriminden (TCK md. 29) ayrı ve hakarete özgüdür. Kavga sırasında fiziksel saldırıya uğrayan kişinin söylediği sözler için TCK md. 129/2’deki ceza verilmemesi sonucu, olayın yaralama boyutunu da gündeme getirir; bu konu kasten yaralama suçu ve nitelikli hâlleri yazısında ele alınmıştır.

Hakarette Şikâyet Süresi Nasıl Hesaplanır?

Hakarette şikâyet süresi iki ayrı sınırla işler. 5237 s. TCK md. 73 uyarınca şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunmalıdır. 7531 s. Kanunla eklenen cümleye göre hakaret suçunda bu süre, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez.

Bu iki sınır birlikte uygulanır ve hangisi önce dolarsa şikâyet hakkı o tarihte düşer. Aşağıdaki tablo farklı öğrenme senaryolarında sonucun nasıl değiştiğini gösterir (temsilidir).

Senaryo 6 aylık süre 2 yıllık üst sınır Sonuç
Hakaret yüze karşı yapıldı, fail biliniyor Fiil günü başlar Fiil gününden başlar 6 ay içinde şikâyet edilmeli
Gıyapta hakaret, mağdur 3 ay sonra öğrendi Öğrenme günü başlar Fiil gününden başlar Öğrenmeden itibaren 6 ay; toplam 9 ay
Mağdur fiili 1 yıl 9 ay sonra öğrendi Öğrenme günü başlar 3 ay sonra dolar Yalnızca 3 ay kalır
Mağdur fiili 2 yıl 1 ay sonra öğrendi – Dolmuş Şikâyet hakkı düşmüştür
Fail kimliği belirsiz (sahte hesap vb.) Fail öğrenilince başlar Fiil gününden işlemeye devam eder 2 yıl içinde şikâyet edilmeli

Kamu görevlisine hakarette şikâyet süresi işler mi?

Hayır. 5237 s. TCK md. 131/1 uyarınca kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrenince re’sen soruşturur. Bu hâlde 6 aylık süre uygulanmaz, ancak dava işler. Hakaret için dava zamanaşımı, cezanın üst sınırı beş yılı aşmadığından TCK md. 66/1-e uyarınca 8 yıldır.

Mağdur ölürse şikâyet hakkı kime geçer?

Mağdur şikâyette bulunmadan önce ölürse veya suç ölmüş bir kişinin hatırasına karşı işlenmişse, TCK md. 131/2 uyarınca ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikâyette bulunabilir. Ölmüş kişinin hatırasına hakaret ayrı bir suçtur ve en az üç kişiyle ihtilat şartı aranır (TCK md. 130/1). Süre hesabında da yine TCK md. 73 esas alınır.

Hakaret şikâyet süresi dolmadan dilekçe imzalayan bir kişi

Şikâyetten Vazgeçme ve Önödeme Süreci Nasıl İşler?

Hakaret şikâyete bağlı olduğundan şikâyetten vazgeçme davayı düşürür. 5237 s. TCK md. 73/4 bu kuralı koyar; vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa artık tazminat davası açamaz (TCK md. 73/7). 7571 s. Kanunla hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında önödeme kapsamına alınmıştır (TCK md. 75/6).

Önödemede Cumhuriyet savcılığı belirlenen miktarı faile tebliğ eder; fail bu miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse kamu davası açılmaz. Fail on gün içinde talep ederse ödeme birer ay arayla üç eşit taksitle yapılabilir (TCK md. 75/1). Önödeme, mağdurun tazminat hakkını etkilemez (TCK md. 75/5); hakaret sebebiyle açılacak dava için manevi tazminat miktarının ölçütleri yazısına bakılabilir.

Hakaret neden uzlaştırmaya gitmiyor?

5271 s. CMK md. 253/3 hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça düzenler. Aynı olayda aynı mağdura karşı hakaretle birlikte uzlaştırma kapsamındaki bir suç, örneğin basit tehdit veya yaralama işlenmişse, 7571 s. Kanunla eklenen cümle uyarınca uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından hükümleri uygulanmaya devam eder. Uzlaştırma kapsamındaki suçların listesi için uzlaştırma kapsamındaki suçlar yazımız incelenebilir.

Hakaret Şikâyetinden Önce Hangi Bilgiler Hazırlanmalı?

Şikâyetin soyut ve genel olması, soruşturma açılmadan dosyanın kapanmasına yol açabilir. 5271 s. CMK md. 158/6 uyarınca ihbar veya şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması hâlinde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde olay, söz, tarih ve tanıklar somut olarak yazılmalıdır.

  • Sözün kendisi: Kullanılan ifadeleri aynen, tırnak içinde yazın; “bana hakaret etti” demek yeterli değildir.
  • Tarih ve öğrenme günü: Fiilin tarihini ve gıyapta hakarette bunu hangi gün, kimden öğrendiğinizi belirtin; 6 aylık sürenin başlangıcı buna göre belirlenir.
  • Dinleyiciler: Gıyapta hakarette sözü duyan en az üç kişinin adını ve iletişim bilgisini ekleyin.
  • Yazılı izler: Mesaj, e-posta veya sesli not varsa, tarihi ve göndereni görünecek şekilde kaydedin.
  • Olayın arka planı: Karşılıklı atışma veya önceki bir saldırı varsa bunu gizlemeyin; TCK md. 129 değerlendirmesi buna göre yapılır.

Şikâyet, CMK md. 158/1 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir; İzmir’deki uygulama için İzmir’de suç duyurusunun yapılacağı yerler yazısı yol gösterir. Soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı takipsizlik kararına itiraz yolu açıktır. Tehdit içeren mesajlarda ise suç vasfı farklılaşır; bu ayrım tehdit ve şantaj farkı yazısında anlatılmıştır.

Ceza soruşturmalarında süre ve delil yönetimi, ekibimizden Av. Yahya Köse tarafından hazırlanan bu yazının da odak noktasıdır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; genel çerçeve için ceza hukuku çalışma alanımız sayfasına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hakaret suçu unsurları ve şikâyet süresi konusunda en çok sorulanlar; cezanın miktarı, mesajla yapılan hakaretin niteliği, 6 aylık sürenin başlangıcı, şikâyetten vazgeçmenin sonuçları ve uzlaştırma ile önödeme arasındaki farktır. Cevaplar 5237 s. TCK ve 5271 s. CMK’nın güncel metnine dayanır.

Hakaret suçunun cezası ne kadardır?

Temel hâlde ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK md. 125/1). Kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç ve düşünce nedeniyle veya kutsal değerlerden bahisle işlenirse alt sınır bir yıldır. Alenen işlenen hakarette ceza altıda bir oranında artırılır (TCK md. 125/3-4).

WhatsApp'tan gönderilen hakaret mesajı yüze karşı hakaret sayılır mı?

Mesaj doğrudan mağdura gönderilmişse evet. TCK md. 125/2 uyarınca mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen hakaret, yüze karşı hakaretle aynı cezaya bağlanmıştır. Bu durumda üç kişiyle paylaşma şartı aranmaz. Mesajın ekran görüntüsü ve gönderen numara bilgisi saklanmalıdır.

Hakaret şikâyeti için 6 aylık süre ne zaman başlar?

Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK md. 73/2). Ancak hakarette şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez. Öğrenme tarihi geç olsa bile iki yıllık üst sınır dolmuşsa şikâyet hakkı düşer.

Hakaret davasında şikâyetten vazgeçilirse ne olur?

Şikâyetten vazgeçme, soruşturmanın veya davanın düşmesine yol açar (TCK md. 73/4). Vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez. Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça belirtirse sonradan hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz; bu nedenle beyanın içeriği dikkatle yazılmalıdır.

Hakaret suçu uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. 5271 s. CMK md. 253/3 hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini düzenler. 7571 s. Kanunla hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında önödeme kapsamına alınmıştır. Fail tebliğ edilen miktarı on gün içinde öderse kamu davası açılmaz.

Doğru olan bir olayı söylemek hakaret sayılır mı?

Somut bir suç isnadı ispatlanırsa ceza verilmez (TCK md. 127/1). Mağdur o suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet almışsa isnat ispatlanmış sayılır; diğer hâllerde ispat ancak kamu yararı varsa veya şikâyetçi razı olursa mümkündür. Ancak ispatlanmış bir fiilden söz ederek kişiyi aşağılamak yine cezalandırılır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk