Makale · 14.11.2026

Kiralananın Ayıplı Olması ve Kiracının Hakları

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Kiralananın ayıplı olması örneği: arızalı kombinin servis tarafından onarımı

Kiralananın ayıplı olması, kiraya verilen evin veya işyerinin sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli olmaması ya da bu elverişliliğin sonradan bozulması demektir. Rutubet ve küf, çalışmayan kombi, akan tesisat, kapanmayan pencere veya sürekli arızalanan asansör en sık karşılaşılan örneklerdir. Kanun bu durumda kiracıya birkaç farklı hak tanır.

Hangi hakkın ne zaman ve hangi sırayla kullanılacağını bilmek, kiracıyı hem hak kaybından hem de riskinden korur. Kira ilişkisindeki diğer başlıklar için kira ve tahliye hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Önemli Çıkarımlar

  • Kiraya veren, kiralananı kullanıma elverişli teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda tutmakla yükümlüdür (6098 s. TBK md. 301); konut ve çatılı işyerinde bu kural kiracı aleyhine değiştirilemez.
  • Kiracı, gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmelidir (TBK md. 318).
  • Seçimlik haklar: ayıbın giderilmesi, kira bedelinin indirilmesi, zararın giderilmesi ve önemli ayıpta (TBK md. 305-308).
  • Kira indirimi, ayıbın kiraya veren tarafından öğrenilmesinden giderilmesine kadar geçen süre için istenir (TBK md. 307).
  • Kirayı tek taraflı kesmek temerrüt ve riskini doğurabilir; yazılı bildirim ve belge esastır.

Kiralananın Ayıplı Olması Hukuken Ne Anlama Gelir?

6098 s. TBK md. 301’e göre kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Bu elverişlilikteki eksiklik, kiralananın ayıbı olarak nitelendirilir. Hüküm konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez.

Ayıp, yalnızca fiziksel bir arıza değildir. Sözleşmede “doğalgazlı” diye kiralanan dairenin abonelik kurulamayacak durumda olması, işyeri olarak kiralanan yerin bu kullanıma engel bir eksiklik taşıması da ayıp olarak değerlendirilebilir. Kanun metnine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Önemli ayıp ile önemsiz ayıp ayrımı

Kanun, ayıbın ağırlığına göre farklı sonuçlar bağlar. Önemli ayıp, kiralananın kullanımını ortadan kaldıran veya önemli ölçüde engelleyen ayıptır: ısınmayan bir ev, su basan bir bodrum, elektrik tesisatı tehlikeli bir dükkân gibi. Boyası dökülmüş bir duvar veya bozuk bir dolap kapağı ise genellikle önemsiz ayıptır. Fesih hakkı yalnızca önemli ayıpta gündeme gelir (TBK md. 305/2, 306/2).

Teslim Anındaki Ayıp ile Sonradan Doğan Ayıp Arasında Ne Fark Var?

TBK md. 304’e göre kiralanan önemli ayıplarla teslim edilmişse kiracı, borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümlere veya sonradan doğan ayıp hükümlerine başvurabilir. Önemsiz ayıpla teslimde ise yalnızca sonradan doğan ayıp hükümleri (TBK md. 305-308) uygulanır. Ayrım, kiracının elindeki hukuki araçların genişliğini ve ilk adımda hangi yolu seçeceğini belirler.

Durum Kiracının başvurabileceği hükümler Dayanak
Önemli ayıpla teslim Borçlunun temerrüdü hükümleri veya sonradan doğan ayıp hükümleri TBK md. 304/1
Önemsiz ayıpla teslim Sonradan doğan ayıp hükümleri TBK md. 304/2
Sözleşme süresince ortaya çıkan ayıp Giderilmesi, bedelin indirilmesi, zararın giderilmesi; önemliyse fesih TBK md. 305-308
Kiracının kusurundan doğan bozulma Kiraya verene karşı ayıp hakkı doğmaz; kiracı sorumludur TBK md. 316, 334

Teslim anında var olan bir ayıbı belgelemenin en pratik yolu, anahtar alınırken tarihli fotoğraf ve video çekmek ve bunları bir teslim tutanağına bağlamaktır. Aynı belgeler, tahliye sırasında depozito tartışmasında da işe yarar. Bu konuyu depozito iadesi ve yasal sınır yazımızda ayrıca anlattık.

Kiralık dairede ısınma sorunu nedeniyle radyatörün kontrol edilmesi

Kiracı Ayıbı Fark Edince İlk Olarak Ne Yapmalı?

İlk adım bildirimdir. TBK md. 318’e göre kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse bundan doğan zarardan kendisi sorumlu olur. Bu yükümlülük, sözleşmenin bütün süresi boyunca devam eder. Küçük bir sızıntı haber verilmeden büyürse, büyüyen hasarın yükü kiracıya dönebilir.

Ayıp bildirimi nasıl yapılmalı?

Kanun bildirim için belirli bir şekil öngörmez, ancak ispat açısından yazılı ve tarihli bildirim esastır. Ayıbın ne olduğu, ne zaman fark edildiği ve hangi kullanımı engellediği açıkça yazılmalı, fotoğraflar eklenmeli ve uygun bir giderme süresi istenmelidir. Bu tarih, ileride kira indiriminin başlangıcını belirleyeceği için ayrıca önemlidir.

  • Noter kanalıyla ihtarname: ispatı en güçlü yoldur.
  • Kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü mektup.
  • Sözleşmede bildirim adresi olarak gösterilmişse e-posta; yanıtların saklanması şartıyla.
  • Anlık mesajlaşma yazışmaları destekleyici delildir; tek başına bırakılmamalıdır.

Kiracının Seçimlik Hakları Nelerdir?

TBK md. 305/1’e göre kiralanan sonradan ayıplı duruma gelirse kiracı, ayıpların giderilmesini, kira bedelinden ayıpla orantılı bir indirime gidilmesini veya zararının giderilmesini isteyebilir. Zararın giderilmesi istemi diğer seçimlik hakları kullanmaya engel değildir. Önemli ayıpta kiracının fesih hakkı ayrıca saklıdır (TBK md. 305/2).

Ayıbın giderilmesini isteme ve kiraya veren hesabına giderme

TBK md. 306/1, kiracıya pratik bir yol açar: kiracı, ayıbın uygun bir sürede giderilmesini ister; bu sürede giderilmezse ayıbı kiraya veren hesabına gidertebilir ve bundan doğan alacağını kira bedelinden indirebilir. Bu yolun güvenli kullanılması için bildirimin, verilen sürenin, usta faturasının ve ödeme dekontunun eksiksiz saklanması gerekir. Masraf makul ve ayıpla sınırlı tutulmalıdır.

Kiraya veren, ayıbı gidermek yerine uygun süre içinde kiralananı ayıpsız bir benzeriyle değiştirebilir (TBK md. 306/3). Bu imkân taşınır kiralarında daha çok işe yarar; daire veya dükkân kiralarında pek rastlanmaz.

Kira Bedelinin İndirilmesi Ne Zamandan İtibaren İstenebilir?

TBK md. 307’ye göre kiracı, kiralananın kullanımını etkileyen ayıplar varsa, bu ayıpların kiraya veren tarafından öğrenilmesinden giderilmesine kadar geçen süre için kira bedelinin ayıpla orantılı olarak indirilmesini isteyebilir. Başlangıç, ayıbın ortaya çıktığı gün değil, kiraya verenin öğrendiği gündür; bu yüzden bildirim tarihi belirleyicidir.

Kira bedelinin indirilmesi: oran nasıl belirlenir?

Kanun bir oran vermez; indirimin “ayıpla orantılı” olması gerekir. Uyuşmazlık hâlinde oran, ve incelemesiyle, ayıbın kullanımı ne ölçüde etkilediğine göre belirlenir. Üç odalı bir dairenin bir odasının kullanılamaması ile bütün evin kışın ısınmaması aynı ağırlıkta değildir. Bilgi kazanımı olarak şunu not edelim: kiraya veren ayıbı öğrenmeden önceki dönem için indirime gidilemeyeceğinden, bildirimi geciktiren kiracı indirimden yararlanacağı süreyi kendisi kısaltmış olur.

Temsili örnek: kışın ısınmayan daire

Bu örnek temsilidir. Kiracı, kasım başında kombinin çalışmadığını fark eder ve aynı gün kiraya verene yazılı bildirim göndererek on gün içinde onarım ister. Kiraya veren yanıt vermez. Kiracı süre dolunca yetkili servise onarımı yaptırır, faturayı ve dekontu saklar, tutarı bir sonraki kiradan mahsup ettiğini yazılı olarak bildirir. Ayrıca bildirim tarihinden onarım gününe kadar geçen süre için ayıpla orantılı indirimi de talep eder. Belgeler eksiksiz olduğunda bu yol, kirayı hiç ödememekten çok daha güvenlidir.

Kiracı Uğradığı Zararı Nasıl Talep Eder?

TBK md. 308’e göre kiraya veren, kusuru olmadığını ispat etmedikçe kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları kiracıya ödemekle yükümlüdür. Bu düzenleme ispat yükünü büyük ölçüde kiraya verene yükler: kiracı ayıbı, zararı ve aradaki bağı ispatlar, kiraya veren ise kusursuzluğunu kanıtlamak zorunda kalır.

Örnek zarar Nasıl belgelenir?
Tesisat sızıntısıyla bozulan eşya Fotoğraf, eşyanın faturası, tamir veya ekspertiz raporu
Isınmayan ev için alınan elektrikli ısıtıcı ve artan fatura Satın alma belgesi, önceki dönemlerle karşılaştırmalı faturalar
Kullanılamayan dükkân nedeniyle kaybedilen gelir Ticari defterler, kasa kayıtları, mali müşavir raporu
Zorunlu otel veya geçici konaklama masrafı Fatura ve ayıbın evi kullanılamaz kıldığını gösteren belgeler

Zararın kapsamı ve faizi dosyaya göre değişir. Gecikme faizi için genel fikir edinmek isterseniz yasal faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Üst kattan gelen sızıntılarda sorumluluk komşuya da uzanabilir; bu ayrımı üst kattan su sızıntısında sorumluluk yazımızda bulabilirsiniz.

Kiraya veren hesabına yaptırılan tesisat onarımında boru bağlantısı

Hangi Durumda Kira Sözleşmesi Feshedilebilir?

TBK md. 306/2’ye göre ayıp, kiralananın öngörülen kullanıma elverişliliğini ortadan kaldırır veya önemli ölçüde engellerse ve kiracının verdiği uygun sürede giderilmezse kiracı sözleşmeyi feshedebilir. Fesih son çaredir; önce makul bir süre verilmesi ve bu sürenin sonuçsuz kaldığının yazılı olarak belgelenmesi gerekir.

Fesih bildiriminin şekli ve sonrası

Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK md. 348). Bildirimde ayıp, verilen süre ve sürenin sonuçsuz kaldığı açıkça yazılmalıdır. Kiracı kiralananı tahliye ederken teslim tutanağı düzenlemeli, anahtar teslimini belgelemelidir. Ayıba dayanmayan ama ilişkiyi çekilmez kılan önemli sebepler için TBK md. 331’deki olağanüstü fesih ayrı bir yoldur ve yasal bildirim süresine uyulmasını gerektirir.

Kirayı Ödemeyi Kesmek Neden Risklidir?

Ayıp, kira borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kiracı kirayı tamamen keserse kiraya veren, TBK md. 315 uyarınca konut ve çatılı işyerinde en az otuz gün süre vererek fesih ihtarı gönderebilir. Aynı kira yılında iki haklı ihtara sebep olunması da TBK md. 352/2 kapsamında tahliye sebebidir.

Güvenli yol, TBK md. 306/1’deki mekanizmayı belgeleriyle işletmektir: bildirim, süre, gidertme, fatura ve ancak bundan sonra mahsup. Kiracı ve kiraya veren kira sözleşmesinden doğan alacaklarını takas etme hakkından önceden feragat edemez (TBK md. 326); sözleşmedeki “kiracı hiçbir surette mahsup yapamaz” kaydı bu nedenle sonuç doğurmaz. Yine de mahsup edilen tutarın gerçek ve belgeli olması şarttır. İhtar riskini iki haklı ihtar ile tahliye yazımızda ayrıntılı anlattık. Ödemelerin banka yoluyla yapılmasının önemi için elden ödenen kiranın ispatı yazımıza da bakabilirsiniz.

Kiracının Kendi Yükümlülükleri Nerede Başlar?

Her bozulma kiraya verenin sorumluluğunda değildir. TBK md. 317’ye göre kiracı, olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderlerini öder; yerel âdete de bakılır. TBK md. 319’a göre kiracı, ayıpların giderilmesine yönelik çalışmalara katlanmak ve uygun süre önce bildirilmek şartıyla kiraya verenin kiralananı gezip görmesine izin vermekle yükümlüdür.

  • Kiracıya düşenler: ampul, conta, filtre değişimi gibi küçük bakım; olağan temizlik; kendi kusuruyla verdiği zararın giderilmesi.
  • Kiraya verene düşenler: çatı ve dış cephe kaynaklı rutubet, ana tesisat, kombi veya kalorifer arızası gibi kullanım elverişliliğini etkileyen esaslı onarımlar.
  • Katlanma: onarım için ustanın girmesine izin vermeyen kiracı, gecikmeden doğan zarar ve indirime ilişkin tartışmada zayıf duruma düşer.

Kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadan kiralananda yenilik ve değişiklik yapamaz (TBK md. 321). Ayıbı gidermek isterken yapılan büyük çaplı bir tadilat, bu kurala takılabilir; bu nedenle TBK md. 306/1 kapsamında yapılan işler ayıpla sınırlı tutulmalıdır.

Arabuluculuk, Delil Tespiti ve Görevli Mahkeme

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye hariç, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 s. HUAK md. 18/B/1-a). Görevli mahkeme, değer veya tutara bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesidir (6100 s. HMK md. 4/1-a). Ayıp ortadan kalkmadan önce delillerin tespit ettirilmesi ayrıca önemlidir.

HMK md. 400’e göre delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa delil tespiti istenebilir; dava açılmadan önce bu talep, keşfin yapılacağı yer sulh mahkemesine de yöneltilebilir (HMK md. 401). Kiraya veren onarımı yaptırdığında ayıbın izi kaybolacağından, indirime veya tazminata ilişkin talebi olan kiracı için tespit kritik olabilir. Usul metnine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu üzerinden ulaşabilirsiniz. sürecinin işleyişi için kira uyuşmazlığında arabuluculuk yol haritası yazımız fikir verir.

Tesisatçının ayıbın giderilmesi için anahtarla boru onarımı yapması

Ayıp Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Ayıp uyuşmazlığının sonucunu çoğu zaman belgeler belirler. TBK md. 307’deki indirimin hesabı için kiraya verenin öğrenme tarihi, TBK md. 308’deki tazminat için zarar kalemleri, TBK md. 306/1’deki mahsup için fatura ve dekontlar ispatlanmalıdır. Aşağıdaki liste, dosyayı baştan düzenli tutmaya yardımcı olur.

  • Kira sözleşmesi ve varsa teslim tutanağı, teslim günü çekilen fotoğraf ve videolar
  • Ayıp bildirimi (ihtarname, KEP, iadeli taahhütlü mektup) ve tebliğ belgeleri
  • Kiraya verenin yanıtları ve verdiği süre içinde yaptığı veya yapmadığı işler
  • Usta, servis veya uzman raporları; gidertme yapıldıysa fatura ve ödeme dekontu
  • Zarar kalemlerine ilişkin faturalar ve karşılaştırmalı tüketim faturaları
  • Kira ödemelerinin banka kayıtları
  • Arabuluculuk son tutanağı veya anlaşma belgesi

Taraflar arasında kira bedelinin uyarlanması da tartışılıyorsa bu, ayıp indiriminden ayrı bir konudur ve kira tespit davası çerçevesinde değerlendirilir. Öğrenci evlerinde sık görülen ayıp tartışmaları için öğrenci evi kira uyuşmazlıkları yazımız örnekler içerir. Kira hukukuna ilişkin dosyalar Av. Yahya Köse tarafından da takip edilmektedir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kiralananın ayıplı olması konusunda kiracıların en çok merak ettiği konular; rutubet ve kombi arızası gibi somut sorunlarda masrafın kime ait olduğu, kiranın düşürülüp düşürülemeyeceği ve fesih sonrası depozitonun akıbetidir. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi verir; sözleşme hükümleri ve ayıbın niteliği sonucu değiştirebilir.

Evde küf ve rutubet varsa kiracı ne yapabilir?

Kiracı önce yazılı bildirimle kiraya verenden uygun sürede giderilmesini ister. Kaynak çatı, dış cephe veya tesisat ise sorumluluk kural olarak kiraya verendedir. Giderilmezse TBK md. 306/1’e göre kiraya veren hesabına gidertme, md. 307’ye göre bedelin indirilmesi ve md. 308’e göre tazminat gündeme gelir.

Kombi bozulursa masrafı kim öder?

Kombinin olağan kullanımdan doğan esaslı arızası, kiralananın kullanıma elverişliliğini etkilediği için kural olarak kiraya verenin sorumluluğundadır (TBK md. 301). Filtre temizliği veya küçük bakım gibi olağan bakım giderleri ise TBK md. 317 uyarınca kiracıya aittir. Kiracının kusuru varsa sorumluluk kiracıya geçer.

Kiracı ayıp nedeniyle kirayı kendisi düşürebilir mi?

Tek taraflı ve belgesiz indirime gitmek risklidir; temerrüt ihtarına konu olabilir. Kiracı ancak bildirim yapıp uygun süre verdikten sonra ayıbı kiraya veren hesabına gidertirse, belgeli masrafı kira bedelinden indirebilir (TBK md. 306/1). Oransal indirimin miktarı konusunda anlaşma yoksa arabuluculuk ve dava yoluna gidilir.

Kira sözleşmesine 'ev olduğu gibi teslim edilmiştir' yazılması kiracının haklarını ortadan kaldırır mı?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK md. 301’deki kullanıma elverişli teslim ve bulundurma borcu kiracı aleyhine değiştirilemez. Bu nedenle böyle bir kayıt, kullanımı engelleyen ayıplar bakımından kiraya vereni sorumluluktan kurtarmaz. Kaydın kapsamı somut olaya göre değerlendirilir.

Ayıp nedeniyle fesih yapan kiracı depozitosunu geri alır mı?

Haklı fesihte kiracı kiralananı geri verdiğinde, kiraya verenin belgeli bir alacağı yoksa güvence bedelinin iadesini isteyebilir. Kiraya veren, teslim sırasında kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri hemen yazılı bildirmezse TBK md. 335 uyarınca kiracı kural olarak sorumluluktan kurtulur.

Kiraya veren ayıbı gidermek için eve girmek isterse kiracı izin vermek zorunda mı?

Evet. TBK md. 319’a göre kiracı, ayıpların giderilmesine yönelik çalışmalara katlanmakla yükümlüdür. Kiraya veren de çalışmaları uygun süre önce bildirmek ve kiracının yararlarını gözetmek zorundadır. Kiracının bedelin indirilmesine ve tazminata ilişkin hakları saklıdır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Tahliye Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk