Makale · 14.11.2026

Çalışma Belgesi ve İşten Ayrılış Kodu

Renkli sekmeli siyah klasörler: işçinin çalışma belgesi ve personel dosyası

Çalışma belgesi, işten ayrılan işçinin o işyerinde hangi işi ne kadar süre yaptığını gösteren ve işverenin vermekle yükümlü olduğu yazılı belgedir. Uygulamada çoğu işçi bu belgeyi istemeden ayrılır; sorun ancak yeni bir işe başvururken ya da SGK kaydındaki işten ayrılış kodunun yanlış olduğu fark edildiğinde ortaya çıkar.

Bu yazıda çalışma belgesi hakkını, belgenin içeriğini, belge verilmediğinde başvurulacak yolları ve SGK’ya bildirilen çıkış kodu yanlışsa düzeltme yollarını ele alıyoruz. Kodların tek tek ne anlama geldiği ise ayrı bir yazının konusudur ve bağlantısı aşağıda verilmiştir.

Önemli Çıkarımlar

  • 4857 s. İş K. md. 28 uyarınca işveren, işten ayrılan işçiye işinin çeşidini ve süresini gösteren bir belge vermek zorundadır; bu belge her türlü resim ve harçtan muaftır.
  • 6098 s. TBK md. 426, işçinin isteği üzerine hizmet belgesinin iş ilişkisi devam ederken de verilmesini öngörür; beceri ve davranış bilgisi ancak işçinin açık talebiyle yazılır.
  • Belge zamanında verilmez veya yanlış bilgi içerirse, zarar gören işçi ya da işçiyi işe alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir.
  • İşten ayrılış bildirgesi ve çıkış kodu çalışma belgesinden ayrı bir işlemdir; 5510 s. K. md. 9 uyarınca işveren tarafından en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirilir.
  • Yanlış çıkış kodu kendiliğinden sebebini değiştirmez; düzeltme önce işverenden istenir, uyuşmazlıkta gerçek sebep yargılamada ortaya konur.

Çalışma Belgesi Nedir, Kime Verilir?

Çalışma belgesi, 4857 s. İş K. md. 28 uyarınca işten ayrılan her işçiye işveren tarafından verilmesi gereken, işin çeşidini ve süresini gösteren belgedir. Ayrılışın istifa, fesih veya karşılıklı anlaşmayla olması fark etmez; kıdem süresinden bağımsız olarak deneme süresinde ayrılan işçi de belge isteyebilir.

Belgenin amacı, işçinin mesleki geçmişini yeni işverene karşı güvenilir biçimde gösterebilmesidir. SGK hizmet dökümü sigortalılık sürelerini gösterir, ama işçinin hangi görevde çalıştığını göstermez. Bu nedenle özellikle nitelikli işlerde ve yurt dışı başvurularında çalışma belgesi, hizmet dökümünü tamamlayan bir kanıt işlevi görür.

Çalışma belgesi ile hizmet belgesi arasındaki fark

İş Kanunu “çalışma belgesi”, 6098 s. TBK md. 426 ise “hizmet belgesi” terimini kullanır. TBK hükmü işçinin isteği üzerine belgenin “her zaman”, yani iş ilişkisi sürerken de verilmesini öngörür ve işçinin açık istemi hâlinde beceri ile tutum ve davranışlarının da yazılmasına imkân tanır. İş Kanunu kapsamındaki işçi için TBK hükmü tamamlayıcı olarak uygulanır.

Belge Dayanak Kim düzenler? Neyi gösterir?
Çalışma belgesi 4857 s. İş K. md. 28 İşveren, işçiye verir İşin çeşidi ve süresi
Hizmet belgesi 6098 s. TBK md. 426 İşveren, işçinin isteği üzerine İşin türü, süresi; talep edilirse beceri ve davranış
İşten ayrılış bildirgesi 5510 s. K. md. 9 İşveren, SGK’ya bildirir Ayrılış tarihi ve çıkış kodu
SGK hizmet dökümü 5510 s. K. kayıtları SGK, e-Devlet üzerinden Prim günleri, kazanç ve işyeri bilgisi

Çalışma Belgesinde Hangi Bilgiler Yer Alır?

4857 s. İş K. md. 28’e göre çalışma belgesinin asgari içeriği iki bilgidir: işin çeşidi ve süresi. Süre, işe giriş ve çıkış tarihleriyle gösterilir; işin çeşidi ise unvanla sınırlı kalmamalı, fiilen yapılan görevi anlatmalıdır. Belgeye işyerinin unvanı, adresi ve SGK işyeri sicil numarasının yazılması doğrulamayı kolaylaştırır.

Görev değişikliği yaşayan işçi için tarih aralıklarıyla birden fazla görevin yazılması doğru olur. Örneğin “01.03.2022 ile 31.12.2023 arasında satış temsilcisi, 01.01.2024 ile 30.09.2026 arasında bölge satış sorumlusu” şeklindeki bir anlatım, yeni işverene kariyer gelişimini gösterir. Tek bir son unvan yazılması, önceki deneyimi görünmez kılabilir.

Belgeye olumsuz değerlendirme yazılabilir mi?

TBK md. 426 uyarınca beceri ile tutum ve davranışa ilişkin değerlendirme, ancak işçinin açıkça istemesi hâlinde belgeye yazılır. İşçinin böyle bir talebi yoksa işverenin belgeye fesih sebebi, disiplin cezası veya kişisel değerlendirme eklemesi, belgede “doğru olmayan” ya da istenmeyen bilgi bulunması sonucunu doğurabilir. Bu durumda tazminat tartışması gündeme gelir; işveren açısından en güvenli yol belgeyi kanuni içerikle sınırlı tutmaktır.

Çalışma Belgesi Ne Zaman ve Nasıl İstenir?

İş Kanunu belgenin işten ayrılan işçiye verilmesini öngörür ve ayrı bir talep şartı koymaz; TBK md. 426 ise işçinin isteği üzerine belgenin her zaman verilmesini düzenler. Uygulamada belge, ayrılış günü veya kısa süre sonra yazılı olarak istenmelidir. Talebin tarihli olması, gecikme hâlinde tazminat ve idari para cezası için delil oluşturur.

Talep e-posta, imza karşılığı dilekçe ya da noter ihtarnamesiyle yapılabilir. İşverenle ilişkinin gergin olduğu ayrılışlarda ihtarname, tebliğ tarihini kesin biçimde gösterdiği için tercih edilir; noter süreci İzmir’de ihtarname çekme adımları yazısında anlatılmıştır. Belgenin ıslak imzalı ve kaşeli verilmesini istemek, sonradan inkâr riskini azaltır.

Talep yazısında bulunması gerekenler

  • İşçinin adı soyadı, T.C. kimlik numarası, işe giriş ve çıkış tarihleri.
  • Çalışılan görevler ve varsa tarih aralıkları.
  • Belgenin 4857 s. İş K. md. 28 ve TBK md. 426 uyarınca istendiğinin belirtilmesi.
  • Beceri ve davranış değerlendirmesi isteniyorsa bunun açıkça yazılması; istenmiyorsa belgenin yalnızca işin türü ve süresini içermesi talebi.
  • Belgenin teslim edileceği adres veya e-posta ile makul bir teslim süresi.
Ofiste karşılıklı oturan iki kişi: işten ayrılan işçinin belge talebi görüşmesi

Belge Verilmezse veya Yanlış Düzenlenirse Ne Olur?

4857 s. İş K. md. 28 uyarınca belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi ya da işçiyi işine alan yeni işveren, eski işverenden tazminat isteyebilir. Ayrıca md. 99/d, çalışma belgesi düzenleme yükümlülüğüne aykırı davranan veya belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene işçi başına idari para cezası öngörür.

İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden, başvuru yılı için geçerli tutarın ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Ceza işçiye ödeme sağlamaz; işçinin zararını karşılamaya yönelik yol tazminat talebidir. Şikâyet ise işvereni belgeyi düzenlemeye yöneltmek bakımından pratik bir baskı aracıdır.

Tazminat talebinde zarar nasıl ispatlanır?

Tazminat, belgenin yokluğu veya yanlışlığı ile işçinin uğradığı zarar arasında bağ kurulmasını gerektirir. Yeni işverenin belgeyi şart koştuğunu gösteren yazışma, belge sunulamadığı için geri çekilen iş teklifi veya belgedeki gerçeğe aykırı ifade nedeniyle olumsuz sonuçlanan başvuru bu bağın tipik delilleridir. Tazminat kanuna dayandığı için, dava açmadan önce 7036 s. K. md. 3 uyarınca arabulucuya başvurulması gerekir.

Yanlış bilgi yalnızca süreye ilişkinse, örneğin işe giriş tarihi gerçeğe göre geç gösterilmişse, sorun çoğu zaman SGK kayıtlarıyla da bağlantılıdır. Bu durumda eksik bildirilen sürenin tespiti, ayrı bir dava türü olan hizmet tespiti davasının konusu olabilir; bu davanın genel çerçevesi hizmet tespiti davası yazısında, delil kataloğu ise hizmet tespiti davasında deliller yazısında ele alınmıştır.

Çıkış Kodu Çalışma Belgesinden Nasıl Ayrılır?

Çıkış kodu, işverenin SGK’ya verdiği işten ayrılış bildirgesindeki ayrılış nedenini gösteren rakamdır. 5510 s. K. md. 9 uyarınca hizmet akdi sona eren sigortalının durumu işveren tarafından en geç 10 gün içinde Kuruma bildirilir. Çalışma belgesi işçiye verilir; işten ayrılış bildirgesi ise Kuruma yapılan bir bildirimdir.

Bu ayrım önemlidir: İşveren çalışma belgesini hiç vermese bile işten ayrılış bildirgesini vermiş olabilir; tersine, belgedeki bilgiler doğru olduğu hâlde SGK’ya yanlış kod bildirilmiş olabilir. Kodların tek tek anlamı, hangi kodda kıdem ve ihbar tazminatının doğduğu SGK işten çıkış kodları ve hukuki sonuçları yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İşten ayrılış bildirgesi ve kod nereden kontrol edilir?

İşçi, e-Devlet üzerindeki SGK tescil ve hizmet dökümü ekranında işten çıkış tarihini ve kodunu görebilir. Bildirim için kanuni süre 10 gün olduğundan, ayrılıştan yaklaşık iki hafta sonra kontrol yapılması yeterlidir. Kontrol sırasında çıkış tarihinin de doğru olup olmadığına bakılmalıdır; kullandırılan işçide çıkış tarihi, bildirim süresinin bitimine göre belirlenir.

Ofiste bilgisayar başında çalışanlar: işten ayrılış bildirgesi ve SGK kaydı

Yanlış Çıkış Kodu Nasıl Düzeltilir?

Yanlış çıkış kodunun düzeltilmesi iki aşamalıdır: Önce işverenden yazılı düzeltme istenir ve işveren işten ayrılış bildirgesindeki hatayı SGK’ya bildirir. İşveren kabul etmezse, feshin gerçek sebebi iş mahkemesinde ortaya konur. 5510 s. K. md. 9 bildirim yükümlülüğünü işverene yüklediği için işçi kodu doğrudan kendisi değiştiremez.

Adım Kim yapar? Dayanak veya belge Dikkat edilecek nokta
1. Kodun tespiti İşçi e-Devlet hizmet dökümü Çıkış tarihi de kontrol edilmeli
2. Yazılı düzeltme talebi İşçi Fesih bildirimi, ihtarname Talep tarihi belgelenmeli
3. SGK’ya düzeltme bildirimi İşveren İşten ayrılış bildirgesi düzeltmesi İşçi bu işlemi kendisi yapamaz
4. ve dava İşçi 7036 s. K. md. 3, İş K. md. 20 İşe iade için 1 aylık süre bekletilmemeli
5. Kesinleşen kararla başvuru İşçi Kesinleşme şerhli karar SGK ve İŞKUR’a ayrı ayrı sunulmalı

Yanlış çıkış kodu için işverene başvuru

Talep yazısında bildirilen kod, olması gereken kod ve bunu gösteren belge birlikte belirtilmelidir. Örneğin işveren fesih yazısında “işletme gerekleri” sebebini gösterdiği hâlde SGK’ya istifa kodu bildirmişse, fesih yazısının bir örneği talebe eklenir. Bazı işverenler hatayı muhasebe kaynaklı olarak kısa sürede düzeltir; bu nedenle ilk adım her zaman yazılı ve somut bir talep olmalıdır.

Dava yoluyla düzeltme: hangi dava açılır?

Kod uyuşmazlığı çoğu zaman bağımsız bir dava değil, veya kıdem ve ihbar tazminatı davasının içinde çözülür; çünkü bu davalarda mahkeme feshin gerçek sebebini tespit eder. İş güvencesi kapsamındaki işçi için işe iade yolunda fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir (İş K. md. 20); süre işe iade süreleri hesaplama aracıyla takip edilebilir. Yalnızca kodun düzeltilmesine yönelik tespit talepleri de iş mahkemesinde ileri sürülebilir; alacak talebiyle birleştiğinde arabuluculuk şartı uygulanır. Kesinleşen karar, SGK kaydının düzeltilmesi için Kuruma sunulur.

Çıkış Kodu Hatası İşsizlik Ödeneğini Engellerse Ne Yapılır?

İşsizlik ödeneği için işçinin, hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumuna başvurması gerekir (4447 s. K. md. 48). Mücbir sebepler dışında başvuruda gecikilen süre, ödenek süresinden düşülür. Kod uyuşmazlığının çözülmesini beklemek, bu süreyi kaçırmak anlamına gelebilir.

Bu nedenle kod yanlış olsa bile başvuru süresi içinde yapılmalı, kod uyuşmazlığı ayrıca belirtilmelidir. İstifa kodu nedeniyle başvuru reddedilirse, işverene karşı yürütülen yargılamada feshin gerçek sebebi ortaya konduğunda kesinleşen karar Kuruma sunulabilir; Kurumun ret işlemine karşı yargı yolu da açıktır. Ödenek şartları ve kesilme hâlleri işsizlik maaşı şartları yazısında ayrıca incelenmiştir.

Haklı fesihte çıkış kodu sorunu

İşçi ücretin ödenmemesi gibi bir sebeple sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinde, işverenin bunu istifa olarak bildirmesi sık görülür. İşçinin fesih bildiriminde md. 24’ün ilgili bendini açıkça yazması, kod uyuşmazlığında en güçlü delildir. Ödenmeyen ücret karşısındaki seçenekler ücretin ödenmemesi hâlinde işçinin yolları yazısında, fesih usulü ise işçinin haklı nedenle derhal feshi yazısında anlatılmıştır.

Raflarla dolu depo koridoru: yanlış çıkış kodu sonrası depo işçisinin hakları

İşveren Açısından Belge ve Kod Tutarlılığı Neden Önemlidir?

İşveren için fesih bildirimi, çalışma belgesi ve SGK’ya bildirilen kod aynı olguyu anlatan üç kayıttır. 4857 s. İş K. md. 19 fesih sebebinin yazılı, açık ve kesin olmasını ister. Bu üç kayıt birbirini tutmazsa, sonradan açılan davada işverenin dayandığı sebep inandırıcılığını yitirir ve ispat yükü ağırlaşır.

Uygulamada en çok karşılaşılan tutarsızlık, haklı nedenle fesih iddia edilen bir olayda koda farklı bir bent yazılması veya fesih yazısında hiç sebep gösterilmemesidir. İşverenin sürelerine ilişkin kuralları işverenin haklı nedenle feshi ve altı iş günü kuralı yazısında yer alır. İnsan kaynakları birimlerinin, fesih yazısı, kod ve çalışma belgesini aynı gün ve aynı dosya üzerinden hazırlaması bu riski azaltır.

Belge ve Kod Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Saklanmalı?

Uyuşmazlık çıktığında delil, işçinin elinde kalan belgelerle sınırlıdır. 4857 s. İş K. md. 28 ve 5510 s. K. md. 9 kapsamındaki yükümlülükler işverene ait olsa da işçinin ayrılış sırasında aşağıdaki belgeleri saklaması, düzeltme talebinin ve olası davanın temelini oluşturur; her belgenin tarihli bir örneği dijital olarak da saklanmalıdır.

  1. Fesih veya istifa bildiriminin imzalı bir örneği ve tebliğ tarihi.
  2. Ayrılıştan sonra e-Devlet’ten alınmış barkodlu SGK hizmet dökümü.
  3. Çalışma belgesi talep yazısı ve işverenin cevabı.
  4. Görev tanımları, unvan değişikliği yazıları ve performans değerlendirmeleri (işin çeşidini göstermek için).
  5. Son aylara ait bordrolar ve banka hesap dökümleri.
  6. İşsizlik ödeneği başvuru belgesi ve varsa ret yazısı.

İş güvencesi şartlarını taşıyıp taşımadığını merak eden işçi iş güvencesi kapsamına kimlerin girdiğine ilişkin yazıyı, işe iade davasının şartlarını ise işe iade davası şartları rehberini inceleyebilir. İş hukuku başlıklarının tamamına iş hukuku çalışma alanı sayfasından, yazarın çalışma alanlarına Av. Mehmet İlker Dinç profil sayfasından ulaşılabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışma belgesi ve çıkış kodu konusunda en sık sorulan sorular; belgenin zorunlu olup olmadığı, e-Devlet kayıtlarıyla ilişkisi, belgeye yazılabilecek bilgiler ve yanlış kodun işsizlik ödeneğine etkisi üzerinde yoğunlaşıyor. Kısa cevaplar genel çerçeveyi gösterir; belge ve kayıtlar her dosyada ayrıca incelenmelidir.

İşveren çalışma belgesi vermek zorunda mı?

Evet. 4857 s. İş K. md. 28 uyarınca işveren, işten ayrılan işçiye işinin çeşidini ve süresini gösteren belgeyi vermek zorundadır. Ayrılışın istifa veya fesih yoluyla olması bu yükümlülüğü değiştirmez. Belge her türlü resim ve harçtan muaftır.

Çalışma belgesi e-Devlet'ten alınabilir mi?

e-Devlet’ten alınan SGK hizmet dökümü, sigortalılık sürelerini ve işyerini gösterir; ancak işin çeşidini göstermediği için çalışma belgesinin yerini tam olarak tutmaz. Çalışma belgesi işveren tarafından düzenlenir. İki belge birlikte sunulduğunda yeni işveren için en güvenilir tablo oluşur.

Çalışırken çalışma belgesi isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. 6098 s. TBK md. 426, işverenin işçinin isteği üzerine her zaman, işin türünü ve süresini içeren hizmet belgesi vermesini öngörür. Bu belge özellikle kredi, vize veya yüksek lisans başvurularında istenebilir. Talebinizi yazılı yapmanız yararlıdır.

Çalışma belgesine işten çıkarılma sebebi yazılır mı?

Kanuni içerik işin çeşidi ve süresidir. Beceri, tutum ve davranışa ilişkin değerlendirme ancak işçinin açık talebi hâlinde yazılır (TBK md. 426). İşçinin talebi olmadan belgeye olumsuz fesih sebebi eklenmesi, belgede istenmeyen veya gerçeğe aykırı bilgi bulunması tartışmasına ve tazminat riskine yol açabilir.

Çıkış kodu yanlış bildirildiyse işsizlik maaşı başvurusunu ertelemeli miyim?

Hayır. Başvuru, fesih tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır (4447 s. K. md. 48); gecikilen süre ödenek süresinden düşülür. Kod uyuşmazlığı ayrıca işverene karşı yürütülür ve kesinleşen karar sonradan Kuruma sunulabilir.

Çıkış kodunu SGK'ya kendim düzelttirebilir miyim?

İşten ayrılış bildirgesini vermek ve düzeltmek 5510 s. K. md. 9 uyarınca işverenin yükümlülüğüdür. İşçi önce işverenden yazılı düzeltme ister. İşveren kabul etmezse feshin gerçek sebebi iş mahkemesinde ortaya konur ve kesinleşen karar kayıtların düzeltilmesi için Kuruma sunulur.

Yeni işverenim eski işverenden tazminat isteyebilir mi?

Evet. 4857 s. İş K. md. 28, belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören yeni işverene de eski işverenden tazminat isteme hakkı tanır. Bu, örneğin gerçeğe aykırı biçimde nitelikli gösterilen bir deneyime güvenilerek yapılan işe alımlarda gündeme gelebilir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık