Makale · 15.11.2026

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı

İhaleden yasaklama kararını simgeleyen zincire takılı asma kilit

Kamu ihalesine katılan bir şirket için ihaleden yasaklama kararı, tek bir işin kaybedilmesinden çok daha ağır sonuç doğurur: Karar Resmî Gazete’de yayımlandığı günden itibaren bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine bir ila iki yıl katılamamak, şirketin çoğunluk ortaklarının da aynı yasağa girmesi demektir.

Bu yazıda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 17, 58 ve 59 ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu md. 25-26 çerçevesinde yasaklamanın sebepleri, kararı veren makam, ortaklara yayılması, ceza davasıyla ilişkisi ve karara karşı açılacak iptal davası anlatılmaktadır. İhale dokümanına şikâyet ve KİK başvurusu ayrı bir yazının konusudur.

Önemli Çıkarımlar

  • Yasak fiil ve davranışlarda bulunanlar hakkında 1 yıldan az olmamak üzere 2 yıla kadar yasaklama kararı verilir (4734 s. K. md. 58).
  • Üzerine ihale kaldığı hâlde mücbir sebep olmaksızın sözleşme imzalamayanlar için süre 6 ay ile 1 yıl arasıdır.
  • Karar, fiilin tespitinden itibaren en geç 45 gün içinde verilir ve Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
  • Şahıs şirketinde bütün ortaklar, sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar da yasaklanır.
  • Yasaklama kararları İYUK md. 20/A’daki ivedi yargılamanın dışındadır; dava süresi genel kural olan 60 gündür.

İhaleden Yasaklama Kararı Hangi Fiiller Nedeniyle Verilir?

4734 s. Kamu İhale K. md. 58 md. 17’de sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğu tespit edilenler hakkında, fiilin özelliğine göre 1 ila 2 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceğini düzenler. Bu yasak, Kanunun 2. ve 3. maddeleriyle istisna edilen idareleri de kapsar.

Md. 17’deki yasak fiiller şunlardır: hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet veya başka yollarla ihaleye fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek; isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek veya rekabeti etkileyecek davranışlarda bulunmak; sahte belge veya sahte teminat düzenlemek ya da kullanmak; alternatif teklif hâlleri dışında birden fazla teklif vermek; md. 11’e göre katılamayacağı hâlde ihaleye katılmak.

Fiil veya durum Dayanak Yasaklama süresi
İhaleye fesat karıştırma, rekabeti engelleme 4734 s. K. md. 17/a-b, md. 58 1 yıl ile 2 yıl arası
Sahte belge veya sahte teminat 4734 s. K. md. 17/c, md. 58 1 yıl ile 2 yıl arası
Birden fazla teklif verme 4734 s. K. md. 17/d, md. 58 1 yıl ile 2 yıl arası
Katılamayacağı hâlde ihaleye katılma 4734 s. K. md. 17/e, md. 11 1 yıl ile 2 yıl arası
Mücbir sebep olmaksızın sözleşme imzalamama 4734 s. K. md. 58/1, md. 44 6 ay ile 1 yıl arası
Sözleşmenin uygulanmasında yasak fiiller 4735 s. K. md. 25, md. 26 1 yıl ile 2 yıl arası

Sözleşme imzalamama ve geçici teminat

Md. 44’e göre ihale üzerinde kalan istekli kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Bu yükümlülük yerine getirilmezse protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın geçici teminat gelir kaydedilir. Aynı durum md. 58 uyarınca 6 ay ile 1 yıl arasında yasaklamayı da gerektirir. Mücbir sebep, bu iki sonucu birlikte engelleyen tek kanuni gerekçedir ve belgelenmesi isteklinin üzerindedir.

Sözleşmenin uygulanmasındaki yasak fiiller

4735 s. Kamu İhale Sözleşmeleri K. md. 25 sözleşme aşamasında da yasak fiiller sayar: sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak, sahte belge kullanmak, hileli malzeme veya fen ve sanat kurallarına aykırı imalat yapmak, idareye zarar vermek, mücbir sebepler dışında taahhüdü yerine getirmemek ve sözleşmeyi izinsiz devretmek. Md. 26 bu fiiller için de 1 ila 2 yıl yasaklama öngörür.

Paslanmış asma kilit ve zincir, kamu ihalelerine katılım yasağı

Yasaklama Kararını Kim Verir ve Ne Zaman Yürürlüğe Girer?

Md. 58/1’e göre karar, ihaleyi yapan veya ilgili ya da bağlı bulunulan bakanlık tarafından verilir. Bakanlığa bağlı sayılmayan idarelerde kendi ihale yetkilileri, il özel idarelerinde İçişleri Bakanlığı, belediyeler ve bağlı kuruluşlarında ise kanun metnindeki ifadeyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetkilidir. Yetkisiz makamca verilen karar bu yönden sakattır.

Karar Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere en geç 15 gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenir ve yasaklılara ilişkin siciller tutulur. Md. 58/3 ayrıca, ihale sırasında veya sonrasında yasak fiilde bulunduğu tespit edilenlerin o ihaleye ve yasaklama kararı yürürlüğe girene kadar aynı idarenin sonraki ihalelerine katılamayacağını düzenler.

Kırk beş günlük süre ne anlama gelir?

Md. 58/4’e göre yasaklama kararı, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilir. Tespit tarihinin hangi işlemle başladığı, örneğin komisyon tutanağı mı yoksa üst makamın öğrenmesi mi olduğu, dosyadaki yazışmalardan belirlenmelidir. Bu sürenin aşılmasının kararı tek başına hukuka aykırı kılıp kılmadığı uygulamada tartışmalıdır; süre aşımı mutlaka dava dilekçesinde ileri sürülmeli, ancak tek dayanak yapılmamalıdır.

Yasaklama Kararı Şirket Ortaklarını Nasıl Etkiler?

Md. 58/2’ye göre yasaklanan tüzel kişi şahıs şirketiyse bütün ortaklar, sermaye şirketiyse sermayesinin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da aynı süreyle yasaklama kararı verilir. Yayılma ters yönde de işler ve yasaklanan kişinin ortağı olduğu şirketleri de kapsar.

Şirket ortakları ve iştirakler bakımından yayılma

Yasaklanan kişi bir şahıs şirketinde ortaksa o şahıs şirketi, bir sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahipse o sermaye şirketi hakkında da yasaklama kararı verilir. Örneğin (temsilidir) yasaklanan A Ltd. Şti.’nin yüzde 60 payına sahip ortak B, ayrıca C A.Ş.’nin yüzde 70’ine sahipse, C A.Ş. de aynı yasağa girer; yüzde 40 paylı diğer ortak ise etkilenmez.

Yasaklanan Kimler de yasaklanır? (md. 58/2)
Şahıs şirketi (kollektif, komandit) Şirket ortaklarının tamamı
Sermaye şirketi (limited, anonim) Sermayenin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar
Gerçek veya tüzel kişi ortak Ortağı olduğu şahıs şirketi; sermayenin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketi

Pay oranının hangi tarihe göre belirleneceği ve karar tarihinden önce yapılan pay devirlerinin etkisi, dosyalarda sık tartışılan konulardandır. Bu nedenle ticaret sicili kayıtları ve pay defteri dava dilekçesine eklenmelidir. Ortakların şirket borç ve yükümlülüklerinden genel sorumluluğu için şirket ortağının kişisel sorumluluğu yazısına bakılabilir.

Şirket ortaklık yapısını gösteren belgeleri inceleyen yönetici

Ceza Davası ve Mahkeme Kararıyla Yasaklama Nasıl İşler?

Md. 59’a göre md. 17’deki fiillerden suç oluşturanlar hakkında, taahhüt tamamlanıp kabul yapıldıktan sonra tespit edilse bile Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Mahkûmiyet hâlinde, idari yasaklamanın bitişini izleyen günden başlamak üzere 1 ila 3 yıl süreyle mahkeme kararıyla ayrıca yasaklama verilir.

Kamu davası açılmasının etkisi

Md. 59/2’ye göre ihalelerden dolayı haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler ve md. 58/2’de sayılan ortaklar, yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz. Bu durum idari yasaklamadan bağımsız bir sonuçtur ve Cumhuriyet savcılıklarınca Kamu İhale Kurumuna bildirilir. Yasak fiiller nedeniyle mükerrer ceza alanlar ile bunların çoğunluk sahibi olduğu şirketler ise mahkeme kararıyla sürekli olarak yasaklanır.

İdari yasaklama ile ceza yargılaması birbirini beklemez. İdarenin yasaklama kararı, ceza davasının sonucuna bağlı olmadan verilir ve idare mahkemesinde ayrıca denetlenir. Ceza davasında verilen beraat kararı, aynı fiil iddiasına dayanan yasaklama davasında güçlü bir delil olarak sunulabilir; ancak idari yargı kendi değerlendirmesini yapar.

Yasaklama Kararına Karşı Dava Nasıl Açılır?

2577 s. İYUK md. 20/A ivedi yargılama usulünü ihale işlemlerine uygular, ancak ihaleden yasaklama kararlarını açıkça bu usulün dışında tutar. Bu nedenle yasaklama kararına karşı genel hükümlere göre, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK md. 7).

Konu Şikâyet üzerine KİK kararı Yasaklama kararı
Yargılama usulü İvedi yargılama (md. 20/A) Genel usul
Dava açma süresi 30 gün 60 gün
İdareye md. 11 başvurusu Uygulanmaz Mümkün, süreyi durdurur
Yürütmenin durdurulması kararına itiraz Yapılamaz 7 gün içinde bölge idare mahkemesine (md. 27/7)
Yetkili mahkeme Kurumun bulunduğu yer (Ankara) Kararı veren merciin bulunduğu yer (md. 32)

Davalı, yasaklama kararını veren makamdır. Örneğin bir belediyenin ihalesinde yasak fiil tespit edilmişse kararı md. 58/1 uyarınca ilgili Bakanlık verir; bu durumda dava ihaleyi yapan belediyeye değil, Bakanlığa karşı açılır ve İYUK md. 32’deki genel kural gereği kararı veren merciin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. Davalının yanlış gösterilmesi, dosyanın gecikmesine yol açan sık bir hatadır.

Yürütmenin durdurulması talebi neden önemlidir?

Yasak, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün işlemeye başlar ve dava açılması bu etkiyi durdurmaz (İYUK md. 27/1). Dava bir yıldan uzun sürerse, iptal kararı geldiğinde yasak süresi fiilen dolmuş olabilir. Bu nedenle dilekçede kaybedilecek ihaleler, devam eden sözleşmeler ve iş gücü üzerindeki etkiler somut olarak gösterilerek yürütmenin durdurulması istenmelidir. İhale dokümanına şikâyet yolundan farkı için KİK başvurusu ve şikâyet süreleri yazısına bakılabilir.

Yasaklama kararına karşı dava dilekçesi için sözleşme metnini gösteren eller

Yasaklama Kararı Sicile Nasıl İşlenir ve Neyi Engeller?

Md. 53/b-5 Kamu İhale Kurumuna, hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutma görevi verir. İdareler ihale sürecinde bu sicili Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden sorgular. Md. 11/a’ya göre idarelerce veya mahkeme kararıyla yasaklanmış olanlar, doğrudan veya dolaylı ya da alt yüklenici olarak ihalelere katılamaz.

Yasağa rağmen ihaleye katılan istekli ihale dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir; durum değerlendirme aşamasında fark edilmeyip ihale bu istekli üzerinde kalmışsa, md. 11’in son fıkrasına göre teminat gelir kaydedilerek ihale iptal edilir. Yasak fiil ayrıca md. 17/e kapsamında yeni bir yasaklama sebebi oluşturabilir. Bu nedenle yasak süresi içinde başka bir şirket üzerinden, örneğin çoğunluk payına sahip olunan bir iştirakle teklif vermek, yeni ve daha ağır sonuçlar doğurabilir. Yasak süresinin bitiş tarihi Resmî Gazete’deki yayım tarihinden itibaren hesaplanmalı ve sicil kaydının güncellendiği ayrıca kontrol edilmelidir.

Yasaklama Kararında Hangi Hukuka Aykırılıklar İleri Sürülür?

İdare mahkemesi kararı yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden denetler. Uygulamada en sık tartışılan konular, fiilin md. 17 veya 4735 md. 25 kapsamına girip girmediği, kararın yetkili bakanlıkça verilip verilmediği, sürenin fiilin özelliğine göre gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği ve ortaklara yayılmada pay oranının doğru tespit edilip edilmediğidir.

Mücbir sebep ve kusur değerlendirmesi

Sözleşme imzalamamada yasaklamayı engelleyen kanuni gerekçe mücbir sebeptir. Doğal afet veya ani ağır hastalık gibi mücbir sebep hâllerinin resmî belgeyle ispatı davada belirleyicidir; sözleşmeye davetin teklif geçerlilik süresi dolduktan sonra yapılması ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir savunmadır. Sahte belge iddiasında belgenin kim tarafından düzenlendiği ve isteklinin sahteliği bilip bilmediği tartışılır; yargı kararları bu konuda somut olayın özelliklerine göre farklılaşmaktadır.

  • Yasak fiilin somut olarak hangi bentte tanımlandığı ve delillerinin dosyada bulunup bulunmadığı
  • Kararı veren makamın md. 58/1’e göre yetkili olup olmadığı
  • 1 ila 2 yıl arasındaki sürenin neden seçildiğine ilişkin gerekçe
  • Kırk beş günlük sürenin başlangıcı ve aşılıp aşılmadığı
  • Ortaklar hakkında verilen kararlarda pay oranının karar tarihindeki ticaret sicili kaydıyla uyumu

Yasaklama Riskiyle Karşılaşan Firma Neleri Hazırlamalı?

Yasaklama süreci genellikle ihale komisyonunun bir tespiti veya sözleşme aşamasındaki bir uyuşmazlıkla başlar. Firmanın ilk işi, idareye verilen bütün belgelerin, yazışmaların ve tutanakların eksiksiz bir kopyasını oluşturmak ve olay tarihini belgeyle sabitlemektir. Bu kayıtlar hem kırk beş günlük sürenin hem de mücbir sebep iddiasının ispatında kullanılır.

  1. Sözleşmeye davet yazısının tebliğ tarihini ve teklif geçerlilik süresini belgeleyin.
  2. Mücbir sebep varsa resmî belgeyle ve süresi içinde idareye bildirin.
  3. Sahtelik iddiasında belgenin kaynağını, düzenleyen kurumu ve teslim zincirini gösterin.
  4. Ortaklık yapısını ve pay devirlerinin tarihlerini ticaret sicili kayıtlarıyla hazırlayın.
  5. Resmî Gazete yayımını izleyin; tebliğ ve yayım tarihlerinden önce geleni esas alarak 60 günlük süreyi hesaplayın.
  6. Geçici veya kesin teminatın gelir kaydı için teminat mektubunun nakde çevrilmesi ve itiraz yazısını inceleyin.

İdari işlemlere karşı genel süre kuralları idari işlemlerde dava açma süresi yazısında, kararın hukuka aykırılığı nedeniyle uğranılan kayıplar ise tam yargı davası ile zararın tazmini yazısında anlatılmıştır. İdari yargıdaki diğer konular için idare ve vergi hukuku başlıkları sayfasına bakılabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Kilitli kepenk: yasak süresince kamu ihalelerinin kapısı kapalı kalır

Sıkça Sorulan Sorular

Yasaklama kararıyla karşılaşan firmaların soruları çoğunlukla yasağın başlangıcı, devam eden işler, dava süresi, ortaklara etkisi ve ceza davasıyla ilişkisi üzerinde toplanır. Aşağıdaki cevaplar 4734 ve 4735 sayılı kanunlar ile İYUK hükümlerine dayanmaktadır; her dosyanın kendine özgü olguları ve ortaklık yapısı sonucu değiştirebilir.

İhaleden yasaklama kararı ne zaman başlar?

4734 s. K. md. 58’e göre karar Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. Ancak md. 58/3 uyarınca yasak fiilin tespit edildiği ihaleye ve karar yürürlüğe girene kadar aynı idarenin sonraki ihalelerine de katılım engellenir.

Yasaklı firma devam eden sözleşmesini tamamlayabilir mi?

Yasaklama kararı yeni ihalelere katılmayı engeller. Devam eden sözleşmelerin akıbeti, sözleşme hükümleri ve 4735 sayılı Kanunun kurallarına göre ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle mevcut sözleşmeler için idareyle yazışmalar ve sözleşme metni birlikte incelenmelidir.

Yasaklama kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?

İYUK md. 20/A ihaleden yasaklama kararlarını ivedi yargılama dışında tuttuğu için genel süre olan 60 gün uygulanır (İYUK md. 7). Süre tebliğden başlar; tebliğ ile Resmî Gazete yayımı farklı tarihlerdeyse önce gelen tarihi esas almak en güvenli yoldur.

Limited şirket yasaklanırsa ortaklar da yasaklanır mı?

Sermaye şirketlerinde yalnızca sermayenin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar da yasaklanır (4734 s. K. md. 58/2). Azınlık payına sahip ortaklar bu hükümle doğrudan yasaklanmaz; şahıs şirketlerinde ise bütün ortaklar kapsama girer.

Ceza davasında beraat edilirse yasaklama kalkar mı?

Beraat kendiliğinden idari yasaklamayı ortadan kaldırmaz; idari karar ayrıca dava konusu edilmelidir. Ancak aynı fiil iddiasına dayanan beraat kararı, idare mahkemesindeki davada önemli bir delil olarak sunulabilir. Ceza davası açılması ise md. 59/2 uyarınca yargılama sonuna kadar katılımı engeller.

Sözleşmeyi imzalamamanın yaptırımı nedir?

Md. 44’e göre geçici teminat gelir kaydedilir ve md. 58’e göre mücbir sebep yoksa 6 ay ile 1 yıl arasında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir. Mücbir sebebin belgelenmesi her iki sonucu da engelleyebilir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: KCD Hukuk