
Bayındır’da ticari alacak uyuşmazlıkları çoğunlukla bir sezonun sonunda ortaya çıkar: süs bitkisi ve çiçek partileri teslim edilmiş, alıcı ödemeyi bir sonraki sezona bırakmış, açık hesap büyümüştür. Bu noktada sorulacak ilk soru “nereye başvururum” değil, “benim alacağım ticari mi” sorusudur. Cevap; görevli mahkemeyi, zorunlu arabuluculuğu, faiz oranını, yetki şartının geçerliliğini ve ödeme süresi korumasını doğrudan değiştirir.
Yazı, Bayındır’daki çiçek ve süs bitkisi üretim zincirine özgü bu sınıflandırmayı ve Bayındır Adliyesi’ndeki usul yolunu ele alır. İzmir genelindeki ticari alacak davasının adımları ayrı bir yazıda anlatıldığı için burada yalnız kısaca anılır.
Önemli Çıkarımlar
- Üreticinin şirket, kooperatif, tacir, esnaf ya da bireysel çiftçi olması, alacağın ticari sayılıp sayılmayacağını belirler (6102 s. TTK md. 3, 11, 12, 15, 16, 19).
- TTK md. 4/1 uyarınca dava, kural olarak her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse ticari davadır; ticari davada para alacağı için dava şartıdır (TTK md. 5/A, 6 hafta + 2 hafta).
- Bayındır Adliyesi Ödemiş’in mülhakatıdır ve resmî 2025 raporuna göre 2 asliye hukuk, 1 sulh hukuk mahkemesi vardır; asliye ticaret mahkemesi yoktur (TTK md. 5/4).
- Alacaklı tarımsal üretici veya KOBİ ise ya da borçlu büyük ölçekli işletmeyse ödeme süresi 60 günü aşamaz; tarımsal üreticiye büyük işletmenin dayattığı taksit hükmü geçersizdir (TTK md. 1530/5, 1530/8).
- Yetki sözleşmesi yalnız tacirler ve kamu tüzel kişileri arasında geçerlidir (6100 s. HMK md. 17); tacir olmayan üreticiye dayatılan “İstanbul mahkemeleri yetkilidir” şartı onu bağlamaz.
Bayındır’da Ticari Alacak Hangi İlişkilerden Doğar?
Bayındır’da ticari alacak en çok süs bitkisi ve kesme çiçek satışından, fide ve saksılı bitki tedarikinden, kooperatif üzerinden yapılan toplu satışlardan ve peyzaj firmalarına verilen partilerden doğar. Tarım ve Orman Bakanı’nın 16.03.2024’teki Bayındır ziyaretinde ilçeyi süs bitkileri açısından önemli bir merkez olarak nitelendirmesi bu yapıyı yansıtır.
Ziyaret, ilçedeki Bayındır Çiçekçiler Kooperatifi (BAYÇİKOOP) bünyesinde gerçekleşmiştir (DHA haberi, 16.03.2024). Zincirin halkaları farklı hukuki statüdedir: aile işletmesi olarak üreten bireysel çiftçi, şirketleşmiş fidanlık, ortaklarının ürününü pazarlayan kooperatif, toptancı, peyzaj firması ve kamu kurumları. Aynı fatura, alıcı ile satıcının statüsüne göre ticari dava, adi alacak davası ya da tüketici uyuşmazlığı olarak karşımıza çıkabilir.
Uygulamada uyuşmazlık genellikle üç noktada düğümlenir: sezon boyunca açık hesapla çalışılması ve sonunda tutarın tartışılması, teslim edilen canlı bitkinin kuruduğu veya hastalıklı olduğu iddiası ve alıcının partiyi zamanında teslim almaması. Her birinin çözüm yolu, aşağıdaki sınıflandırmaya göre değişir.

Çiçek Üreticisinin Alacağı Ticari Alacak Sayılır mı?
Alacağın ticari sayılması, TTK md. 3 uyarınca bir ticari işletmeyi ilgilendirmesine bağlıdır. TTK md. 11’e göre ticari işletme, esnaf işletmesi sınırını aşan gelir hedefleyen, devamlı ve bağımsız faaliyettir; md. 12 bu işletmeyi kendi adına işleten kişiyi tacir sayar. Ticaret şirketleri ve kooperatifler ise md. 16 ve md. 124 uyarınca tacirdir.
Sınır çizgisi esnaftadır. TTK md. 15, ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan ve geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırı aşmayan kişiyi esnaf sayar. Kendi tarlasında ailesiyle üretim yapan küçük üretici bu tanıma daha yakındır; birden çok sera işleten, işçi çalıştıran ve düzenli ihracat yapan üretici ise tacir kabul edilebilir. Kanun metni için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu esas alınmalıdır.
Tek taraflı ticari iş kuralı
TTK md. 19/2’ye göre taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğeri için de ticari iş sayılır. Bu kural, satışın maddi hukuk bakımından ticari sayılmasını sağlar; ancak davanın “ticari dava” sayılması ayrı bir sorudur ve md. 4/1’deki şartlara bağlıdır. Bu iki kavramın karıştırılması, yanlış mahkemede dava açılmasının en sık sebebidir.
| Üreticinin statüsü | Tacir mi? | Alıcı tacir ise dava türü (kural) |
|---|---|---|
| Limited veya anonim şirket olarak kurulmuş fidanlık | Evet (TTK md. 16, 124) | Ticari dava; arabuluculuk |
| Tarımsal kalkınma kooperatifi | Evet (TTK md. 124) | Ticari dava; arabuluculuk dava şartı |
| Ticari işletme düzeyinde üretim yapan gerçek kişi | Evet (TTK md. 12) | Ticari dava; arabuluculuk dava şartı |
| Esnaf sınırında kalan üretici | Hayır (TTK md. 15) | Kural olarak adi dava; md. 4/1’deki mutlak ticari hâller saklı |
| Aile emeğiyle üreten bireysel çiftçi | Kural olarak hayır | Kural olarak adi dava; somut faaliyet hacmi incelenir |
Ticari Dava ile Adi Alacak Davası Arasında Ne Fark Doğar?
TTK md. 4/1 uyarınca her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar ile kanunda sayılan mutlak ticari hâller ticari davadır. Ticari davada para alacağı için önce arabulucuya gitmek dava şartıdır (TTK md. 5/A); adi alacak davasında bu zorunluluk yoktur. Faiz oranı, yetki sözleşmesi ve basit yargılama sınırı da bu ayrıma göre değişir.
Görev ve arabuluculuk bakımından sonuçlar
Ticari dava olduğu hâlde arabulucuya başvurulmadan açılan dava, HUAK md. 18/A/2 uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Tersine, ticari olmayan bir alacak için arabuluculuk zorunlu değildir; taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa gidebilir. Arabuluculuk sürecinin genel işleyişi ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır.
Faiz, yetki ve yargılama usulü bakımından sonuçlar
Ticari işlerde faizi — tanım">temerrüt faizi 3095 s. Kanun md. 2/2 uyarınca esasına göre istenebilir; adi işlerde kanuni faiz uygulanır. Güncel oranlar 2026 yasal ve temerrüt faizi oranları yazısında yer alır. Yetki sözleşmesi ise 6100 sayılı HMK md. 17 uyarınca yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir. Ticari davalarda değeri kanundaki sınırı aşmayan dosyalarda TTK md. 4/2 uyarınca basit yargılama usulü uygulanır; bu sınır HMK ek md. 1 ile her yıl güncellenir.
| Konu | Ticari dava | Adi alacak davası |
|---|---|---|
| Dava öncesi arabuluculuk | Para alacağında zorunlu (TTK md. 5/A) | Zorunlu değil |
| Temerrüt faizi | Avans faizi esası (3095 s. K. md. 2/2) | Kanuni faiz |
| Yetki sözleşmesi | Tacirler arasında geçerli (HMK md. 17) | Tacir olmayan taraf bakımından geçersiz |
| Fatura içeriğine 8 gün itiraz karinesi | Uygulanır (TTK md. 21/2) | Tartışmalıdır, delil değeri ayrıca değerlendirilir |
| Ayıp ihbarı süresi | Açık ayıpta 2 gün, diğerinde 8 gün (TTK md. 23/1-c) | TBK md. 223 genel hükmü |
Bayındır’daki Ticari Alacak Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Bayındır’ın kendi adliyesi vardır ve Bayındır Adliyesi, Ödemiş Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresindeki mülhakat adliyedir (Bayındır Adliyesi resmî sayfası). Ödemiş Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre 31.12.2025 itibarıyla Bayındır’da 2 asliye hukuk, 1 sulh hukuk, 2 asliye ceza mahkemesi ve 1 sulh ceza hâkimliği bulunmaktadır.
Bayındır’da asliye ticaret mahkemesi yoktur. TTK md. 5/4 uyarınca asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde ticari dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı gerektirmez. Dolayısıyla Bayındır’da açılan ticari alacak davası Bayındır asliye hukuk mahkemesinde yürür. Mahkeme listesi için Ödemiş 2025 faaliyet raporu incelenebilir. İzmir merkezdeki asliye ticaret mahkemelerinin dağılımı ise İzmir’de ticari alacak davası yazısında anlatılmıştır.
Alıcı başka ildeyse dava Bayındır’da açılabilir mi?
Genel yetkili mahkeme, HMK md. 6 uyarınca davalının yerleşim yeridir. Ancak HMK md. 10, sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yerde de açılabileceğini düzenler; para borçları ise aksine anlaşma yoksa TBK md. 89/1 uyarınca alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir. Bu iki kural birlikte, Bayındır’daki üreticinin satış bedeli için Bayındır’da dava açmasına imkân verir.
Sözleşmedeki yetki şartı üreticiyi bağlar mı?
Büyük alıcıların sipariş formlarında sıkça “uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemeleri yetkilidir” gibi bir hüküm bulunur. HMK md. 17 bu tür bir anlaşmayı yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında geçerli sayar; md. 18/2 ayrıca yazılı şekil ve uyuşmazlığın belirli olmasını arar. Tacir olmayan bir üretici bakımından bu hüküm yetkiyi değiştirmez; üretici, kanuni yetki kurallarına göre Bayındır’da dava açabilir.

Bayındır’da Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır?
TTK md. 5/A uyarınca ticari davalardan konusu para olan alacak, tazminat, , menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla 2 hafta uzatılabilir.
Başvuru yeri 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu md. 18/A/4 ile belirlenir: uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosu, büro kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü. Bayındır Adliyesi’nde ayrı bir arabuluculuk bürosu bulunup bulunmadığına ilişkin resmî bir listeye ulaşılamadığından, başvurunun hangi birime verileceği Bayındır Adliyesi’nden teyit edilmelidir. Yetkili yerin Bayındır olduğu durumda başvuru da Bayındır’da yapılır; İzmir merkezdeki büroya yapılan başvuru yetki itirazına yol açabilir.
Başvuru öncesinde alacak kalemleri ayrıştırılmalıdır: asıl satış bedeli, vade farkı, temerrüt faizi ve varsa sözleşme cezası. Arabuluculukta anlaşılamayan kalem için son tutanak alınır ve dava dilekçesine eklenir. Anlaşma belgesinin icra edilebilirliği ve sonraki adımlar için arabuluculuk bürosuna başvuru süreci yazısı yol gösterir.
Tarımsal Üretici İçin Ödeme Süresi ve Faiz Nasıl Hesaplanır?
TTK md. 1530/5, sözleşmedeki ödeme süresinin kural olarak en fazla 60 gün olabileceğini, alacaklı tarımsal üretici veya KOBİ ya da borçlu büyük ölçekli işletme olduğunda bu sürenin aşılamayacağını düzenler. Ödeme günü belirlenmemişse md. 1530/4 uyarınca borçlu, faturayı almasını izleyen 30 günün sonunda ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer.
Taksitle ödeme ve sezon sonu ödeme kalıbı
Çiçek ve süs bitkisi ticaretinde “sezon sonunda toplu ödeme” alışkanlığı yaygındır. TTK md. 1530/8, alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme ya da tarımsal veya hayvansal üretici olup borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümlerini geçersiz sayar. Büyük bir peyzaj zincirine mal veren Bayındırlı üretici, bu hükmü vade pazarlığında ve faiz talebinde dayanak olarak kullanabilir.
Geç ödeme faizi ve tahsil masrafı
Sözleşmede geç ödeme faizi öngörülmemişse uygulanacak oran ile alacağın tahsili masrafları için istenebilecek asgari tutar, TTK md. 1530/7 uyarınca Merkez Bankası tarafından her yıl ocak ayında ilan edilir. 2026 yılı oranı ve asgari tutar, Resmî Gazete 02.01.2026, sayı 33125 ile yayımlanan Merkez Bankası tebliğindedir. Gecikme faizinin hiç ödenmeyeceğini öngören hükümler md. 1530/6 uyarınca geçersizdir. Faiz başlangıcının genel hesabı için yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir.

Teslim Alınmayan veya Ayıplı Bulunan Bitkilerde Ne Olur?
Canlı bitki bekletilemeyen bir maldır. TTK md. 23/1-b uyarınca tacirler arası satışta alıcı mütemerrit olursa satıcı, malın satışına izin verilmesini mahkemeden isteyebilir; satış giderleri düşüldükten sonra kalan para alıcı adına bankaya bırakılır. Alıcı ise ayıbı, açıkça belliyse 2 gün, belli değilse teslimden itibaren 8 gün içinde ihbar etmelidir (md. 23/1-c).
Kuruyan veya hastalıklı bitki iddiası
Ödeme talebine karşı en sık savunma, teslim edilen partinin kuruduğu ya da hastalıklı çıktığıdır. Bu savunmanın dinlenebilmesi için alıcının kanuni sürede ihbarda bulunmuş olması gerekir; süresinde ihbar edilmeyen ayıp, kural olarak kabul edilmiş sayılır. İhbarın şekli ve süre hesabı ticari satışta ayıp ihbarı yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Uyuşmazlık büyüyecekse teslim anındaki durumun HMK md. 400 vd. uyarınca delil tespitiyle belgelenmesi, sonradan incelemesi yapılamayacak kadar çabuk bozulan mallarda belirleyici olur.
Faturaya süresinde itiraz edilmezse
TTK md. 21/2’ye göre faturayı alan kişi 8 gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Bu karine faturadaki fiyat ve miktara ilişkindir; sözleşmenin varlığını tek başına ispatlamaz. Ayrıntılar için faturaya itiraz ve cari hesap mutabakatı yazısına bakılabilir.
Sezon Boyunca Açık Hesapla Çalışılan Alıcıdan Tahsilat Nasıl Yapılır?
Sezon boyunca parça parça teslim ve ödeme yapılan ilişkilerde ilk iş, ilişkinin TTK md. 89 vd. anlamında cari hesap mı yoksa basit bir açık hesap mı olduğunu belirlemektir. Gerçek cari hesapta tek bir faturanın ayrıca takibi mümkün olmayabilir; bakiye, hesap devresinin kapanmasıyla belirlenir.
Bakiyenin nasıl kesinleştiği ve itiraz usulü cari hesapta bakiye tespiti yazısında anlatılmıştır. Ödeme çek veya senetle yapılmışsa, kambiyo senetlerine özgü takip yolu daha hızlı sonuç verebilir; İzmir uygulaması için İzmir’de çek ve senet takibi yazısı incelenebilir. Belgeye dayalı ve itiraz hâlinde izlenecek yol ise ticari alacağın tahsili yazısında yer alır.
Temsilî örnek (temsilidir): Bayındır’da gerbera ve saksılı çiçek üreten bir aile işletmesi, başka ildeki büyük bir peyzaj şirketine bahar sezonunda dört parti mal teslim eder. Sipariş formunda “İstanbul mahkemeleri yetkilidir” ve “bedel sezon sonunda üç taksitte ödenir” hükümleri vardır. Üretici tacir değilse yetki şartı onu bağlamaz ve dava Bayındır’da açılabilir; ayrıca taksit hükmü TTK md. 1530/8 karşısında tartışmaya açıktır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Takip veya Dava Öncesinde Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
Bayındır’da ticari alacak dosyasının gücü, statü ve teslim belgelerine dayanır. Önce üreticinin ve alıcının hukuki statüsünü gösteren belgeler, ardından teslim ve fatura zinciri hazırlanmalıdır. Aşağıdaki liste, arabuluculuk başvurusu, icra takibi ve dava için ortak asgari dosyayı gösterir; eksik belge, sürecin her aşamasında ispat sorunu olarak geri döner.
- Üreticinin vergi levhası, varsa ticaret sicil kaydı, kooperatif ortaklık belgesi veya çiftçi kayıt belgesi.
- Alıcının unvanı, ticaret sicil ve MERSİS bilgileri; şirket ölçeğini gösteren bilgiler.
- Sipariş formu, sözleşme, e-posta ve mesaj yazışmaları; yetki ve ödeme süresi hükümleri işaretlenmiş olarak.
- İrsaliyeler, kargo veya nakliye belgeleri, teslim tutanakları ve teslim anı fotoğrafları.
- Faturalar, e-fatura kabul kayıtları, cari hesap ekstresi ve mutabakat yazıları.
- Ayıp ihbarı, ihtarname ve cevapları; alınmışsa delil tespiti raporu.
Bu dosya hazır olduğunda yol seçimi netleşir: belgeler güçlü ve alacak tartışmasızsa ilamsız takip, alacağın tamamı tartışmalıysa arabuluculuk ve dava. Ticari uyuşmazlıklara ilişkin diğer yazılar için ticaret hukuku çalışma alanı sayfası, bu alandaki yazıları kaleme alan Av. Muhammed Çakmak ve ihtiyati haciz ile ihtiyati tedbir farkı yazısı incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bayındır’daki üreticilerin ve onlarla çalışan firmaların ticari alacaklarla ilgili soruları çoğunlukla statü, mahkeme, ödeme süresi ve ayıp iddiası etrafında toplanır. Aşağıdaki kısa cevaplar Türk Ticaret Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun güncel metnine dayanır; sözleşmenizdeki hükümler, tarafların hukuki statüsü ve teslim belgeleri sonucu değiştirebilir.
Çiftçinin sattığı çiçek bedeli ticari alacak mıdır?
Duruma göre değişir. Satıcı şirket, kooperatif veya ticari işletme düzeyinde üretim yapan tacir ise alacak ticaridir. Aile emeğiyle üretim yapan ve esnaf sınırında kalan çiftçinin alacağı kural olarak adi alacaktır; alıcının tacir olması TTK md. 19/2 uyarınca sözleşmeyi ticari iş yapsa da davayı otomatik olarak ticari dava yapmaz.
Bayındır'da asliye ticaret mahkemesi var mı?
Hayır. Ödemiş Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre 31.12.2025 itibarıyla Bayındır’da 2 asliye hukuk ve 1 sulh hukuk mahkemesi bulunmaktadır. TTK md. 5/4 uyarınca asliye ticaret mahkemesi olmayan yerde ticari davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Ticari alacakta arabuluculuk süresi ne kadardır?
TTK md. 5/A/2 uyarınca arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla 2 hafta uzatılabilir. Arabuluculuk yalnız ticari davalardaki para alacakları için dava şartıdır.
Alıcı ödemeyi 90 gün sonra yapacağını yazdıysa geçerli mi?
TTK md. 1530/5 uyarınca ödeme süresi kural olarak en fazla 60 gündür; taraflar alacaklı aleyhine ağır haksızlık yaratmamak şartıyla açıkça daha uzun süre kararlaştırabilir. Ancak alacaklı tarımsal üretici veya KOBİ ise ya da borçlu büyük ölçekli işletmeyse süre 60 günü aşamaz.
Teslim edilen bitkiler kurudu denirse ödeme yapılmaz mı?
Alıcı ayıbı kanuni sürede bildirmemişse bu savunma kural olarak sonuç vermez. Tacirler arası satışta açık ayıp 2 gün, açıkça belli olmayan ayıp teslimden itibaren 8 gün içinde ihbar edilmelidir (TTK md. 23/1-c). Gizli ayıplarda TBK md. 223/2 uyarınca ayıp ortaya çıkınca hemen bildirim gerekir.
Sözleşmede İstanbul mahkemeleri yetkili yazıyorsa Bayındır'da dava açılabilir mi?
Üretici tacir değilse açılabilir. HMK md. 17 yetki sözleşmesini yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında geçerli sayar. Bu durumda HMK md. 10 ve TBK md. 89/1 birlikte uygulanır; para borcu alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğinden Bayındır mahkemesi yetkili olur.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Bayındır Adliyesi (odemis.adalet.gov.tr)
- Ödemiş Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
- Resmî Gazete 02.01.2026, sayı 33125 (TCMB tebliği)
İlgili yazılar
- Selçuk'ta Turizm İşletmeciliği Uyuşmazlıkları
- Aliağa'da Deniz Ticareti Uyuşmazlıkları
- Aval ve Kefalet Arasındaki Fark
- Bonoda Zorunlu Unsurların Eksikliği
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





