
İzmir’de çocuk mahkemesi yargılaması, on sekiz yaşını doldurmamış bir çocuk hakkında suç isnadı olduğunda yetişkin yargılamasından belirgin biçimde ayrılan bir usulle yürür. Soruşturmayı çocuk bürosu savcısı bizzat yapar, sosyal inceleme raporu belirli yaşın altında zorunludur, duruşma kapalıdır ve ceza yerine çoğu zaman tedbirler gündeme gelir.
8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun bu alanda önemli değişiklikler getirdi: ‘suça sürüklenen çocuk’ yerine ‘adli süreçteki çocuk’ ifadesi kullanılmaya başlandı, yönlendirme tedbirleri eklendi ve TCK md. 31’deki cezalar artırıldı. Yazı, bu yeni çerçeveyi İzmir’deki mahkeme ve büro düzeniyle birlikte, bir aile için anlaşılır adımlar hâlinde anlatır.
Önemli Çıkarımlar
- 31.12.2025 itibarıyla İzmir Adliyesi ana binasında 5 çocuk mahkemesi ve 2 çocuk ağır ceza mahkemesi bulunur; Karşıyaka Adliyesi’nde de bir çocuk mahkemesi vardır.
- 5395 s. ÇKK md. 15’e göre adli süreçteki çocuk hakkındaki soruşturmayı çocuk bürosundaki Cumhuriyet savcısı bizzat yapar; İzmir’de bu büroda 2025’te 8.438 soruşturma açılmıştır.
- On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme zorunludur (md. 35/3); bu inceleme yapılmadan düzenlenen iddianame CMK md. 174/1-e uyarınca iade edilir.
- Çocuk sanık hakkında duruşma kapalı yapılır (CMK md. 185) ve müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK md. 150/2).
- 7593 s. Kanunla kararı verilen çocuklara yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanabilir hâle geldi (ÇKK md. 23/2).
İzmir’de Çocuk Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
İzmir’de çocuk mahkemesi, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu md. 26/1 uyarınca asliye ceza ve sulh ceza mahkemelerinin görevine giren suçlarda adli süreçteki çocuklar hakkındaki davalara bakar. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar ise md. 26/2 gereği çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür. Görevi belirleyen, suç tarihindeki yaştır.
Görev ayrımının suç tipleri üzerinden örneklerle anlatımı Bornova’da ceza yargılaması ve görevli mahkemeler yazısında yer alır; burada tekrarlanmayacaktır. Kısaca, md. 17 uyarınca çocuk ile yetişkinin birlikte suç işlemesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma ayrı yürür; davaların birlikte görülmesi zorunluysa birleştirme kararıyla dosya genel mahkemede görülebilir.
Çocuk hâkiminin tedbir kararları
Çocuk mahkemesi hâkimi yalnızca kovuşturma yürütmez. ÇKK md. 3/1-c’ye göre çocuk hâkimi, hakkında kovuşturma başlatılmamış adli süreçteki çocuklar ile korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbir kararlarını verir. Md. 7/1’e göre bu kararlar anne, baba, vasi, çocuğun bakımından sorumlu kişi, ilgili bakanlık birimi veya savcının istemi üzerine ya da re’sen alınabilir. Böylece soruşturma devam ederken de çocuğun okul veya sağlık ihtiyacına yönelik bir tedbir istenebilir.
İzmir’deki çocuk mahkemeleri nerede?
İzmir Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre İzmir 1-5. Çocuk Mahkemeleri ile İzmir 1-2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri, Konak Çınarlı’daki ana binada görev yapar. Raporun iş yükü tablolarına göre 2025’te çocuk mahkemelerinin her birine 510 ile 604 arasında yeni dosya gelmiştir. Karşıyaka Adliyesi’nde bir çocuk mahkemesi bulunur ve Karşıyaka Adliyesi’nin ceza birimleri ana binadadır.
Çocuk mahkemesi bulunmayan ilçe adliyeleri için dosyanın hangi mahkemede görüleceği, md. 27/3 uyarınca HSK’nın yargı çevresi kararlarına bağlıdır. Bu çevre bilgisi her ilçe için resmi kaynakta yayımlanmadığından, Torbalı, Ödemiş veya Bergama’daki bir dosyada iddianamenin hangi mahkemeye verildiği UYAP veya kalem üzerinden kontrol edilmelidir.

Soruşturma İzmir’de Nasıl Başlar ve Kim Yürütür?
ÇKK md. 15/1’e göre adli süreçteki çocuk hakkındaki soruşturma, çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat yapılır; çocuğun ifadesi kolluğa bırakılmaz. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı Çocuk Bürosu’nda 2025 yılında 8.438 soruşturma açılmış, büronun müracaat sistemi aynı yıl yeniden yapılandırılmıştır. Büro, İzmir merkez ilçelerindeki çocuk dosyalarını tek elde toplar.
Faaliyet raporuna göre 2025’te tutuklama talebiyle hâkimliğe sevk edilen 388 çocuktan 265’i tutuklanmış, 122’si hakkında adli kontrol kararı verilmiş, biri serbest bırakılmıştır. Bu rakamlar, çocuk dosyalarında da sorgu aşamasının ciddiyetini gösterir ve ilk ifadeden itibaren müdafi desteğinin önemine işaret eder.
İfade sırasında çocuğun yanında kimler bulunur?
Md. 15/2’ye göre çocuğun ifadesi alınırken yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurulabilir; md. 34/1-b bu görevlinin ifade ve sorguda çocuğun yanında bulunmasını görevleri arasında sayar. CMK md. 150/2 ise müdafii bulunmayan çocuk şüpheliye istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesini zorunlu kılar. Gözaltına alınan çocuk md. 16 uyarınca kolluğun çocuk biriminde tutulur ve md. 18 gereği kelepçe takılamaz; zorunlu hâllerde kolluk gerekli önlemi alabilir.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi
ÇKK md. 19/1’e göre CMK’daki koşullar varsa çocuk hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilir; çocuklar için erteleme süresi üç yıldır. Md. 19/2, CMK md. 171/2’deki üst sınırı on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından beş yıl olarak uygular. Yani bu yaş grubunda erteleme daha geniş bir suç yelpazesinde mümkündür.
Sosyal İnceleme Raporu Neden Bu Kadar Önemlidir?
ÇKK md. 35/1’e göre mahkeme, çocuk hâkimi veya savcı gerektiğinde çocuğun bireysel özelliklerini ve sosyal çevresini gösteren bir inceleme yaptırır. Rapor, çocuğun fiilin hukuki anlamını algılama yeteneğinin takdirinde dikkate alınır. 7593 sayılı Kanunla md. 35/3, on beş yaşını doldurmamış çocuk için bu incelemeyi zorunlu hâle getirmiştir.
Bu değişikliğin usuldeki karşılığı da yazılmıştır: 5271 sayılı CMK md. 174/1-e’ye göre on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianame başsavcılığa iade edilir. On beş yaşını doldurmuş çocukta inceleme yaptırılmazsa, md. 35/3 uyarınca gerekçe iddianamede veya kararda gösterilir. İzmir Adliyesi’nde sosyal inceleme ve adli görüşme hizmetleri İzmir Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bünyesinde yürütülür.
Sosyal inceleme görüşmesi çoğu zaman ailenin dosyaya kendi anlatımını kattığı ilk resmi temastır. Görüşmeye çocuğun karne ve devamsızlık bilgisi, varsa rehberlik servisi veya hekim yazıları, ailenin çalışma durumu ve çocuğun gün içindeki düzenini gösteren bilgilerle gitmek, raporun eksik kalmasını önler. Görüşmede verilen bilgilerin doğru ve tutarlı olması da raporun mahkeme önündeki ağırlığını artırır.
Aile sosyal inceleme raporunu görebilir mi?
ÇKK md. 41/1’e göre sosyal inceleme raporunun bir örneğini çocuğun avukatı veya yasal temsilcisi savcıdan, mahkemeden veya çocuk hâkiminden alabilir; çocuğa da raporun içeriği hakkında bilgi verilir. Raporda aile ortamı, okul durumu veya arkadaş çevresiyle ilgili eksik ya da hatalı tespitler varsa, bunların belgeyle düzeltilmesi istenmelidir; çünkü rapor hem ehliyet hem de tedbir seçiminde belirleyici olur.
Çocuğun Yaşı Cezayı Nasıl Etkiler?
5237 sayılı TCK md. 31, fiil tarihindeki yaşa göre üç grup öngörür. 7593 sayılı Kanun 8 Ağustos 2026’da bu maddedeki cezaları artırdı ve kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada yaş indiriminin uygulanmayabileceği yeni bir dördüncü fıkra ekledi. TCK md. 7 uyarınca aleyhe olan bu değişiklikler, yürürlükten önce işlenen fiillere uygulanmaz.
| Fiil tarihindeki yaş | Ceza sorumluluğu | Güncel ceza kuralı (TCK md. 31) |
|---|---|---|
| 12 yaşını doldurmamış | Yok; kovuşturma yapılamaz | Yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri |
| 12-15 yaş, algılama yeteneği yoksa | Yok | Çocuklara özgü güvenlik tedbirleri |
| 12-15 yaş, algılama yeteneği varsa | Var, azaltılmış | Ağırlaştırılmış müebbet yerine 13-18 yıl, müebbet yerine 10-12 yıl; diğer cezaların yarısı indirilir, her fiil için en çok 9 yıl |
| 15-18 yaş | Var, azaltılmış | Ağırlaştırılmış müebbet yerine 19-27 yıl, müebbet yerine 15-18 yıl; diğer cezaların üçte biri indirilir, her fiil için en çok 15 yıl |
| 15-18 yaş, md. 31/4 hâlleri | Var | Kasten öldürme (81, 82) ve md. 87/2 ile 87/4’te üçüncü fıkra uygulanmayabilir |
Tablodaki ‘algılama yeteneği’ ölçütü, sosyal inceleme raporunun ve gerekirse adli tıp değerlendirmesinin neden belirleyici olduğunu açıklar. Md. 31/4 ayrıca 12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu bulunan çocuklar için ikinci fıkra yerine üçüncü fıkranın uygulanabileceğini öngörür; bu, eski uygulamaya göre önemli bir sertleşmedir.

Çocuk Mahkemesinde Duruşma Nasıl Geçer?
CMK md. 185’e göre sanık on sekiz yaşını doldurmamışsa duruşma kapalı yapılır ve hüküm de kapalı duruşmada açıklanır. ÇKK md. 25/1 uyarınca çocuk mahkemesi tek hâkimlidir ve duruşmalarında Cumhuriyet savcısı bulunmaz; çocuk ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeyle toplanır.
ÇKK md. 22/1’e göre çocuk, velisi, vasisi, mahkemece görevlendirilen sosyal çalışma görevlisi ve çocuk bir kurumda kalıyorsa kurumun temsilcisi duruşmada bulunabilir. Md. 22/3, çocuğun yararı gerektirdiğinde duruşma salonundan çıkarılabileceğini ve sorgusu yapılmış çocuğun duruşmada hazır bulundurulmasının gerekmeyebileceğini düzenler. Kapalı duruşmanın içeriği CMK md. 187/2 uyarınca hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamaz.
Ailenin duruşmaya hazırlığı
Duruşmadan önce çocuğun okul belgeleri, devam durumu, varsa rehberlik servisi yazıları ve sağlık raporları dosyaya sunulmalıdır. Mağdurun zararının giderilmesine yönelik adımlar da bu aşamada belgelenmelidir; çünkü bu bilgiler hem tedbir seçimini hem de HAGB değerlendirmesini doğrudan etkiler. Duruşmaya katılım ve mazeret usulü için İzmir’de duruşmaya katılım ve SEGBİS yazısına bakılabilir.
Tutuklama ve Adli Kontrolde Çocuğa Özgü Kurallar Nelerdir?
ÇKK md. 21’e göre on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında, üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez. Md. 20 ise CMK md. 109’daki yükümlülüklere ek olarak belirli çevre dışına çıkmama, bazı yerlere gitmeme ve belirli kişilerle ilişki kurmama gibi çocuğa özgü adli kontrol tedbirleri öngörür.
Md. 20/2’ye göre bu tedbirlerden sonuç alınamaz veya tedbirlere uyulmazsa tutuklama kararı verilebilir. Md. 20/3, denetimli serbestlik müdürlüğünce takip edilen çocuk için adli kontrol süresince rehberlik edecek bir uzman görevlendirilmesini öngörür. CMK md. 110/A’daki adli kontrol üst süreleri de çocuklar için yarı oranında uygulanır. Yetişkinlerdeki imza ve tutuklama itirazı uygulaması için İzmir’de tutuklamaya itiraz yazısı incelenebilir.
Hangi Tedbirler ve Kararlar Verilebilir?
Ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için ÇKK md. 5’teki danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirleri ile 7593 sayılı Kanunla eklenen md. 5/A’daki yönlendirme tedbirleri, md. 11 ve 5/A/1 uyarınca çocuklara özgü güvenlik tedbiri sayılır. Ceza sorumluluğu olan çocukta ise HAGB, ve cezanın ertelenmesi gibi seçenekler gündeme gelir.
| Seçenek | Dayanak | Çocuğa özgü kural |
|---|---|---|
| Koruyucu ve destekleyici tedbirler | ÇKK md. 5, 7, 11 | Tedbir 18 yaşla kendiliğinden sona erer; öğrenim için rızayla uzatılabilir (md. 7/6) |
| Yönlendirme tedbirleri | ÇKK md. 5/A | Sosyal hizmet, kütüphane veya çevre temizliği için 20-300 saat; dijital cihaz takibi 3 ay-2 yıl |
| HAGB | ÇKK md. 23 | Denetim süresi 3 yıl; 5/A tedbirleri denetimli serbestlik olarak uygulanabilir; zarar azsa giderme şartı aranmayabilir |
| Uzlaşma | ÇKK md. 24; CMK md. 253-254 | CMK hükümleri adli süreçteki çocuklara da uygulanır |
| Denetim altına alma | ÇKK md. 36-37 | Denetim görevlisi denetimli serbestlik müdürlüğünce görevlendirilir |
HAGB’nin genel şartları ve İzmir’deki denetim uygulaması İzmir’de HAGB ve denetim süresi yazısında, uzlaştırma büroları ise İzmir’de uzlaştırma bürosu ve uzlaşma süreci yazısında anlatılır. Hükme karşı yolu için İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf yazısına bakılabilir.

Çocuğu Hakkında Dosya Açılan Aile Neler Yapmalı?
Çocuk dosyalarında usul kuralları çocuğu korumak için konmuştur, ancak bu korumanın işlemesi ailenin doğru zamanda doğru belgeyi sunmasına bağlıdır. Aşağıdaki liste ÇKK md. 15, 21, 35 ve 41 ile CMK md. 150 ve 185’ten çıkan pratik adımları bir araya getirir ve ilk ifadeden hükme kadar izlenebilecek bir yol sunar.
- Çocuğun fiil tarihindeki yaşını gösteren nüfus kaydını hazır bulundurun; yaş grubu görevli mahkemeyi ve cezayı belirler.
- İfadenin çocuk bürosu savcısınca alındığından ve müdafi bulunduğundan emin olun.
- Sosyal inceleme görüşmesine okul, sağlık ve aile durumunu gösteren belgelerle katılın; raporun örneğini md. 41 uyarınca isteyin.
- On beş yaş altı çocukta sosyal inceleme yapılmadan iddianame düzenlenmişse bu eksikliği müdafi aracılığıyla ileri sürün.
- Mağdurun zararını giderme imkânlarını değerlendirin; uzlaşma ve HAGB açısından önem taşır.
- Tedbir kararına uyulmasını takip edin; uyumsuzluk adli kontrolde tutuklamaya yol açabilir.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Ceza muhakemesine ilişkin diğer yazılar ceza hukuku sayfamızda yer alır; Av. Yahya Köse bu alanda çalışmaktadır. Gözaltı aşamasının genel kuralları için İzmir’de gözaltı sürecinde şüphelinin hakları yazısı da yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğu hakkında soruşturma başlatılan aileler, sürecin yetişkin yargılamasından nasıl ayrıldığını ve hangi hakların bulunduğunu çoğu zaman ilk kez öğrenir. Aşağıdaki kısa cevaplar, İzmir’deki mahkeme düzeni de gözetilerek 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, TCK ve CMK hükümlerine, 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dikkate alınarak dayanır.
Çocuğum 18 yaşına girdikten sonra dava hangi mahkemede görülür?
Görevi belirleyen fiil tarihindeki yaştır. ÇKK md. 26 çocuklar hakkında açılan davaları çocuk mahkemelerine verir ve yaş, suçun işlendiği tarihe göre değerlendirilir. Yargılama sırasında 18 yaşın doldurulması, fiil tarihinde çocuk olan kişinin dosyasını kendiliğinden genel mahkemeye taşımaz.
Çocuğun ifadesine aile katılabilir mi?
ÇKK md. 15/2, ifade sırasında sosyal çalışma görevlisinin bulundurulabileceğini düzenler ve CMK md. 150/2 müdafiyi zorunlu kılar. Velinin ifadede bulunması uygulamada mümkündür, ancak çocuğun yararına aykırı görülürse savcı farklı karar verebilir. Kanuni temsilcinin haberdar edilmesi ayrıca önem taşır.
Çocuk mahkemesi kararları adli sicile işlenir mi?
Ceza sorumluluğu olmayan çocuk hakkında verilen koruyucu, destekleyici veya yönlendirme tedbirleri bir mahkûmiyet değildir. HAGB kararları ise CMK md. 231/13 uyarınca bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme isterse kullanılır. Kayıtların silinmesine ilişkin genel kurallar 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’na tabidir.
Yeni yönlendirme tedbirleri hangi çocuklara uygulanır?
ÇKK md. 5/A, yönlendirme tedbirlerini ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak öngörür. Md. 23/2 ise HAGB kararı verilen çocuklarda bu tedbirlerin denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanmasını sağlar. Uygulama esasları Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yönetmeliğiyle belirlenecektir.
Mağdur çocuksa dava yine çocuk mahkemesinde mi görülür?
Hayır. Çocuk mahkemeleri ÇKK md. 26 uyarınca suç isnadı altındaki çocuklar hakkındaki davalara bakar. Mağdurun çocuk olması, sanık yetişkinse davayı çocuk mahkemesine götürmez; dava suçun türüne göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinde görülür. Mağdur çocuklar için ayrıca koruyucu tedbirler istenebilir.
Sosyal inceleme raporuna itiraz edilebilir mi?
Rapor bir karar değil, mahkemenin takdirine yardımcı bir belgedir; bu nedenle ayrı bir itiraz yolu yoktur. Ancak ÇKK md. 41 uyarınca örneği alınan rapordaki eksik veya hatalı tespitlere karşı dilekçeyle beyanda bulunulabilir, belge sunulabilir ve gerekirse yeni bir inceleme yapılması talep edilebilir.
Kaynaklar
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
- İzmir Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü
İlgili yazılar
- İzmir'de Adli Kontrol Kararı ve İmza Yükümlülüğü
- İzmir'de İnfaz Hakimliğine Şikayet
- İzmir'de İş Kazası Sonrası Ceza Soruşturması
- Dolandırıcılıkta Zincirleme Suç ve Ceza
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





