
İzmir’de vasiyetname düzenleme işi çoğu zaman bir noter randevusuyla başlar, ama asıl önemli kısım ölümden sonra gelir: vasiyetnamenin sulh hâkimine ulaşması, açılması, mirasçılara tebliğ edilmesi ve bırakılan taşınmazın tapuya geçirilmesi. Bu zincirin bir halkası koparsa, iyi yazılmış bir vasiyetname bile uzun süre uygulanamaz.
Bu yazı vasiyetname türlerini yeniden anlatmaz; şekil şartlarının ayrıntısı vasiyetname türleri ve şekil şartları yazısındadır. Burada İzmir’de vasiyetnamenin nerede yapılacağı, nasıl saklanacağı, kim tarafından ve hangi adliyede açılacağı ve ‘tescil’ adımının gerçekte ne anlama geldiği adım adım ele alınır.
Önemli Çıkarımlar
- TMK md. 532’ye göre resmî vasiyetname iki tanıkla noter, sulh hâkimi veya yetkili bir görevli önünde düzenlenir; İzmir’de uygulamada en sık noter yolu kullanılır.
- Resmî vasiyetnamenin aslını düzenleyen memur saklar (TMK md. 537); el yazılı vasiyetname ise saklanmak üzere notere veya sulh hâkimine bırakılabilir (md. 538/2).
- Noter, sakladığı vasiyetname için durumu nüfus müdürlüğüne bildirir ve ölüm hâlinde onaylı örneği sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına gönderir (1512 s. Noterlik K. md. 69).
- Vasiyetname, tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır (TMK md. 596); İzmir merkez ilçeleri için bu mahkemeler Gültekinler Plaza’dadır.
- Atanmış mirasçı mirası ölümle kazanır, ancak tapuda tasarruf için tescil gerekir; belirli bir mal bırakılan vasiyet alacaklısı ise mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahiptir (TMK md. 599, 600, 705).
İzmir’de Vasiyetname Düzenleme Nerede Yapılır?
İzmir’de vasiyetname düzenleme için üç yol vardır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 531 vasiyetin resmî şekilde, el yazısıyla veya sözlü yapılabileceğini söyler. Md. 532 ise resmî vasiyetnamenin iki tanık katılımıyla sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş bir görevli tarafından düzenleneceğini belirtir.
Uygulamada İzmir’de resmî vasiyetnamenin büyük kısmı noterlerde yapılır; çünkü noterler ilçe merkezlerine yayılmıştır ve randevu ile kısa sürede işlem yapılabilir. Sulh hâkimi önünde düzenleme de mümkündür: İzmir Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporu İzmir 12. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin en sık on iş türü arasında ‘vasiyetname düzenlenmesi’ni gösterir. Hangi yolun seçileceği, mirasbırakanın sağlık durumuna ve işlemin nerede yapılabileceğine göre değişir.
| Yol | Kim düzenler veya saklar | Dayanak | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|---|
| Resmî vasiyetname (noter) | Noter, iki tanıkla | TMK md. 532-537; Noterlik K. md. 89 | İspatı en güçlü yol; ehliyet tartışmasını azaltır |
| Resmî vasiyetname (sulh hâkimi) | Sulh hâkimi, iki tanıkla | TMK md. 532 | Noter yerine mahkeme önünde işlem istenirse |
| El yazılı vasiyetname | Mirasbırakanın kendisi; saklama noter veya sulh hâkiminde | TMK md. 538 | Gizlilik ve hız istenirse; kaybolma riski saklamayla azaltılır |
| Sözlü vasiyet | İki tanık, sulh veya asliye mahkemesine bildirim | TMK md. 539-540 | Yalnızca yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde |

Noterde Resmî Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?
TMK md. 533’e göre mirasbırakan arzusunu memura bildirir, memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve mirasbırakan okuyup imzalar. Ardından md. 534 uyarınca mirasbırakan, metnin son arzularını içerdiğini iki tanığa beyan eder; tanıklar da onu tasarrufa ehil gördüklerini yazıp imzalar. Tanıklara içeriğin bildirilmesi zorunlu değildir.
Tanık seçerken nelere dikkat edilmeli?
TMK md. 536, fiil ehliyeti bulunmayanları, okuryazar olmayanları, mirasbırakanın eşini, üstsoy ve altsoy kan hısımlarını, kardeşlerini ve bunların eşlerini tanık olarak dışlar. Vasiyetnameyle tanığa veya onun yakınlarına kazandırma da yapılamaz. Bu nedenle tanıkların aileden değil, örneğin bir komşu veya iş arkadaşı gibi kişilerden seçilmesi işlemin geçerliliğini korur.
Noterlik Kanunu md. 89, vasiyetnamenin noterde düzenleme şeklinde yapılmasını zorunlu tutar; yani noter yalnızca imzayı onaylamaz, metni kendisi düzenler. Bu nedenle ‘noterde onaylatılmış’ el yazılı bir metin ile noterin düzenlediği resmî vasiyetname aynı şey değildir. İlki el yazılı vasiyetname şartlarını taşımalıdır; taşımıyorsa yalnızca imza onayı onu geçerli kılmaz. Randevu öncesinde metnin taslağını, mirasçıların ve lehine kazandırma yapılacak kişilerin kimlik bilgilerini ve taşınmazların tapu bilgilerini hazırlamak işlemi kısaltır.
Okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan için usul
Mirasbırakan metni bizzat okuyamıyor veya imzalayamıyorsa TMK md. 535 devreye girer: memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur, mirasbırakan da metnin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıklar bu kez hem beyanı hem de okumanın kendi önlerinde yapıldığını vasiyetnameye yazar. Görme veya hareket kısıtı olan yaşlı mirasbırakanlarda noterin bu usulü uygulayıp uygulamadığı tutanaktan kontrol edilmelidir.
Ehliyet tartışmasının önüne geçmek için ne yapılabilir?
TMK md. 502’ye göre vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir; kanun ayrıca sağlık raporu istemez. Yine de ileri yaşta veya ağır hastalık sırasında yapılan vasiyetnamelerde, ölümden sonra açılabilecek iptal davasında ehliyet en çok tartışılan konudur. Düzenleme tarihine yakın bir hekim değerlendirmesinin dosyada bulunması, bu tartışmada mirasçıların elini güçlendirir. İptal sebepleri için vasiyetnamenin iptali davası yazısına bakılabilir.
Vasiyetname İzmir’de Nasıl Saklanır?
Resmî vasiyetnamenin aslını, TMK md. 537 uyarınca onu düzenleyen memur saklar. 1512 sayılı Noterlik Kanunu md. 69 ise noterlerin açık veya kapalı olarak verilen vasiyetnameleri saklayıp tutanak düzenleyeceğini ve ölüm hâlinde bilgi alınabilmesi için durumu kişinin kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğüne yazıyla bildireceğini öngörür.
El yazılı vasiyetnamenin saklanması neden önemlidir?
El yazılı vasiyetname başından sonuna mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı, yıl, ay ve gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır (TMK md. 538/1). Md. 538/2’ye göre bu belge açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Evde saklanan vasiyetname kaybolabilir ya da bulunduğu hâlde teslim edilmeyebilir; md. 543 kaza veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği aynen belirlenemeyen vasiyetnamenin hükümsüz kalacağını belirtir.
Noterlik Kanunu md. 94’e göre vasiyetname açılmadıkça, vasiyeti yapan veya bu konuda özel yetkili vekili dışında kimseye vasiyetnamenin örneği verilmez. Bu kural, mirasbırakan hayattayken içeriğin aile bireylerinden gizli kalmasını sağlar ve noter saklamasını el yazılı vasiyetnameler için de cazip kılar.

Ölümden Sonra Vasiyetname Hangi Adliyede Açılır?
TMK md. 596’ya göre vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Yetkiyi belirleyen, mirasbırakanın son yerleşim yeridir; vasiyetnamenin hangi notere bırakıldığı veya mirasçıların nerede oturduğu önem taşımaz.
Bu kural İzmir’de şöyle uygulanır: mirasbırakan Konak, Bornova, Buca veya diğer merkez ilçelerden birinde oturuyorsa açılış İzmir Adliyesi sulh hukuk mahkemelerinde yapılır ve bu mahkemeler Bayraklı’daki Gültekinler Plaza ek hizmet binasındadır. Karşıyaka ve Çiğli için Karşıyaka Adliyesi’nin Çiğli Ek Hizmet Binası’ndaki sulh hukuk mahkemeleri, Urla, Torbalı, Ödemiş gibi kendi adliyesi bulunan ilçeler için o adliyenin sulh hukuk mahkemesi yetkilidir. Asliye hukuk mahkemelerinin taşındığı Halkapınar binası bu işin yeri değildir.
Noterdeki vasiyetname mahkemeye nasıl ulaşır?
Noterlik Kanunu md. 69/2’ye göre noter, ölüm nüfus idaresince bildirildiğinde veya resmî bir belgeyle ispatlandığında, sakladığı vasiyetnamenin onaylı örneğini yetkili sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına gönderir. Mirasçıların ölüm belgesiyle notere başvurması süreci hızlandırır. Evde veya bir yakında bulunan vasiyetname ise TMK md. 595 gereği ölüm öğrenilir öğrenilmez sulh hâkimine teslim edilmelidir; teslim etmeyen doğacak zarardan sorumludur.
Vasiyetnamenin açılması İzmir’de ne kadar sürüyor?
Kanunun öngördüğü bir aylık süre, açılış işleminin kendisi içindir; ve mirasçıların tespiti dosyanın toplam süresini uzatır. İzmir Adalet Komisyonu’nun 2025 raporuna göre sulh hukuk mahkemelerinde vasiyetname açılması işlerinin ortalama bitirilme süresi mahkemeye göre değişmektedir.
| İzmir sulh hukuk mahkemesi (2025) | İş türü | Ortalama bitirilme süresi |
|---|---|---|
| 2. Sulh Hukuk | Vasiyetnamenin açılması | 90 gün |
| 9. Sulh Hukuk | Vasiyetname açılması (noter) | 134 gün |
| 11. Sulh Hukuk | Vasiyetnamenin açılması (noter) | 120 gün |
| 11. Sulh Hukuk | Vasiyetnamenin açılması (el yazılı) | 353 gün |
| 14. Sulh Hukuk | Vasiyetname açılması (noter / el yazılı) | 125 gün / 130 gün |
Tablodaki en uzun süre, el yazılı vasiyetnamenin açılmasına aittir. Bunun pratik sebebi, el yazılı belgenin çoğu zaman bir aile bireyi tarafından getirilmesi ve tüm mirasçılara ulaşılmasının zaman almasıdır. Mirasçıların güncel adreslerini ve nüfus kayıt örneğini baştan dosyaya vermek bu süreyi kısaltır.
Açılıştan Sonra Mirasçılar ve Lehine Vasiyet Yapılanlar Ne Yapmalı?
TMK md. 597’ye göre hâkim, mirasta hak sahibi olanların her birine vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneğini tebliğ eder; adresi bilinmeyenlere ilan yoluyla tebliğ yapılır. Bu tebliğ, hem itiraz süresini hem de iptal davasındaki bir yıllık hak düşürücü süreyi fiilen başlatan olaydır.
Atanmış mirasçı belgesi nasıl alınır?
Md. 598/2’ye göre mirasçı atamasına veya vasiyete, yasal mirasçılar ya da diğer vasiyet alacaklıları tebliğden itibaren bir ay içinde itiraz etmezse, sulh mahkemesi lehine tasarruf yapılan kişiye atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verir. Yasal mirasçılık belgesi noterden alınabilse de vasiyetnameye dayanan belge yalnızca sulh mahkemesince verilir. İzmir’deki belge süreci İzmir’de mirasçılık belgesi yazısında anlatılır.
Vasiyete itiraz ile iptal davası arasındaki fark
Bir aylık itiraz yalnızca belgenin verilmesini engeller; vasiyetnameyi geçersiz kılmaz. Geçersizlik için TMK md. 557’deki sebeplerle iptal davası açılmalıdır. Md. 559’a göre dava hakkı, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl içinde kullanılır. Saklı payın ihlali ise ayrı bir yol olan davasına konu olur (md. 560); bunun İzmir uygulaması İzmir’de tenkis davası ve saklı pay yazısında yer alır.

Vasiyetnamedeki Taşınmaz Tapuya Nasıl Tescil Edilir?
Tescilin yolu, vasiyetnamenin kişiye ne bıraktığına göre değişir. TMK md. 599’a göre atanmış mirasçılar da mirası ölümle kazanır; md. 705’e göre mirasta mülkiyet tescilden önce geçer, ancak malikin tasarruf edebilmesi tescile bağlıdır. Belirli bir mal bırakılan vasiyet alacaklısı ise md. 600 uyarınca yalnızca kişisel bir istem hakkı kazanır.
Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısında tapu adımları
| Durum | Hukuki sonuç | Tapuda izlenecek yol |
|---|---|---|
| Atanmış mirasçı (terekenin tamamı veya bir oranı) | Mirası ölümle kazanır (TMK md. 599) | Sulh mahkemesinden alınan belgeyle intikal işlemi yapılır |
| Vasiyet alacaklısı (belirli taşınmaz) | Mirasçılara karşı kişisel istem (TMK md. 600) | Mirasçıların devriyle tescil; devir yapılmazsa dava ve kesinleşen kararla tescil |
| Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa | İstem görevliye yöneltilir (TMK md. 600) | Görevli, vasiyet edilen taşınmazın devrini sağlar |
Vasiyet alacaklısının dava hakkı TMK md. 602’ye göre ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. İzmir’de 30 ilçenin her birinde bir tapu müdürlüğü bulunur ve TKGM İzmir Bölge Müdürlüğü’ne bağlı müdürlükler listesi resmi sitede yayımlanır. Başvuru yöntemleri İzmir’de tapu müdürlükleri ve başvuru süreci yazısında, görevlinin yetkileri ise planlanan vasiyetin yerine getirilmesi yazısında anlatılır.
Vasiyetname Değiştirilmek veya Geri Alınmak İstenirse Ne Olur?
Mirasbırakan, TMK md. 542 uyarınca kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapıp öncekinden tamamen veya kısmen dönebilir; md. 543 ise vasiyetnameyi yok ederek dönmeye izin verir. Noterde saklanan bir vasiyetnameden dönülecekse, eski metnin noterde kaldığı unutulmamalı ve yeni tasarruf açıkça yazılmalıdır.
Uygulamada sık görülen hata, yeni vasiyetnamede önceki tasarrufun kaldırıldığının belirtilmemesidir. Bu durumda ölümden sonra iki vasiyetname birlikte açılır ve hangisinin hangi ölçüde geçerli olduğu tartışılır. Değişiklik yapılırken önceki vasiyetnamenin tarihine ve noterine atıf yapılması, açılış sırasında sulh hâkiminin işini ve mirasçıların değerlendirmesini kolaylaştırır.
İzmir’de Vasiyetname Hazırlarken Hangi Kontroller Yapılmalı?
Vasiyetnamenin amacına ulaşması, düzenleme gününden önce yapılan küçük kontrollere bağlıdır. Aşağıdaki liste, TMK md. 502, 536, 538 ve 596 ile Noterlik Kanunu md. 69’dan çıkan pratik adımları bir araya getirir ve özellikle taşınmaz bırakılacak hâllerde ölümden sonraki açılış ve tescil aşamasını kolaylaştırır.
- Bırakılacak taşınmazların ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerini güncel tapu kaydından alın; belirsiz tarif tescili zorlaştırır.
- Saklı paylı mirasçıları ve paylarını önceden hesaplayın; genel bir fikir için miras payı hesaplama aracı kullanılabilir.
- Tanıkları TMK md. 536’daki yasaklara takılmayacak kişilerden seçin.
- El yazılı vasiyetnamede tarih ve imzayı eksiksiz atın, belgeyi notere veya sulh hâkimine saklamaya bırakın.
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanacaksa kişinin görevi kabul edip etmeyeceğini önceden konuşun.
- Yakınlarınıza vasiyetnamenin hangi noterde bulunduğunu yazılı olarak bildirin.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Miras hukukuna ilişkin diğer yazılar miras hukuku sayfamızda yer alır; açılıştan sonra terekenin korunması gerekiyorsa İzmir’de veraset ilamı ve tereke tespiti yazısı yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
İzmir’de vasiyetname yapmayı düşünenler ile bir yakının vasiyetnamesiyle karşılaşan mirasçıların sorduğu sorular çoğunlukla aynı noktalarda toplanır: nerede yapılacağı, nasıl bulunacağı, kim tarafından açılacağı ve taşınmazın nasıl devredileceği. Aşağıdaki kısa cevaplar Türk Medeni Kanunu ve Noterlik Kanunu hükümlerine dayanır; somut dosyada süreler ve yetkili mahkeme ayrıca kontrol edilmelidir.
Vasiyetname herhangi bir İzmir noterinde yapılabilir mi?
Evet. Kanun, resmî vasiyetname için mirasbırakanın yerleşim yerindeki notere gidilmesini şart koşmaz. Önemli olan TMK md. 532-536’daki iki tanık ve okuma, imza usulüne uyulmasıdır. Ölümden sonra açılış ise noterin bulunduğu yerde değil, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hâkimi önünde yapılır.
Vasiyetname yapıldığını mirasçılar nasıl öğrenir?
Noter, Noterlik Kanunu md. 69 uyarınca vasiyetname yapıldığını kişinin nüfus müdürlüğüne bildirir; ölüm bildirildiğinde onaylı örneği savcılık aracılığıyla sulh hâkimine gönderir. Mirasçılar ölüm belgesiyle notere başvurarak süreci hızlandırabilir. Açılmadan önce içerik, md. 94 gereği mirasçılara verilmez.
Evde bulunan el yazılı vasiyetname ne yapılmalı?
Geçerli olup olmadığına bakılmaksızın ölüm öğrenilir öğrenilmez mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimine teslim edilmelidir (TMK md. 595). Belge açılmadan önce üzerinde değişiklik yapılmamalı, zarf açılmışsa bu durum teslimde belirtilmelidir. Teslim etmeyen kişi doğacak zarardan sorumlu olur.
Vasiyetname açılışına katılmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir. TMK md. 596’ya göre bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Katılmayanlara vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları md. 597 uyarınca tebliğ edilir. İtiraz ve dava süreleri bakımından bu tebliğ tarihi takip edilmelidir.
Vasiyetnameyle bırakılan ev doğrudan lehtarın adına mı geçer?
Duruma göre değişir. Atanmış mirasçı mirası ölümle kazanır ve belgeyle intikal yaptırır. Belirli bir evi vasiyet alacaklısı olarak alan kişi ise TMK md. 600 uyarınca mirasçılardan devrini ister; devir yapılmazsa dava açar ve kesinleşen kararla tapuda tescil sağlanır.
İzmir dışında yaşayan biri İzmir'deki taşınmazını vasiyet edebilir mi?
Edebilir. Vasiyetname Türkiye’nin herhangi bir noterinde düzenlenebilir ve İzmir’deki taşınmazı konu alabilir. Ölümden sonra açılış mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince yapılır; taşınmazın İzmir’de olması yalnızca tescilin İzmir’deki ilgili tapu müdürlüğünde yapılmasını gerektirir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
- İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası (Gültekinler Plaza) iletişim
- TKGM İzmir Bölge Müdürlüğü bağlı müdürlükler
İlgili yazılar
- Mirasta Denkleştirme ve İade Yükümlülüğü
- Mirasçının Tereke Borçlarından Sorumluluğu
- Miras Taksim Sözleşmesi Nasıl Yapılır
- Mirasçılıktan Çıkarma Hangi Sebeplerle Olur
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: KCD Hukuk





