Makale · 15.11.2026

Mirasçının Tereke Borçlarından Sorumluluğu

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Mutfak masasında borç belgelerine bakan endişeli kişi: mirasçının borçlardan sorumluluğu

Mirasçının borçlardan sorumluluğu, mirasla birlikte gelen en az bilinen ama en ağır sonuçtur. Türk hukukunda mirasçı yalnızca mirasbırakanın evini ve hesabını değil, kredi, kart ve kefalet borçlarını da devralır; üstelik bu borçlardan kural olarak kendi malvarlığıyla ve diğer mirasçılarla birlikte sorumlu olur. Sorumluluğun kapsamı ise mirasçının ölümden sonraki ilk aylarda yaptığı ya da yapmadığı işlemlere göre değişir.

Bu yazıda sorumluluğun ne zaman doğduğunu, mirasçılar arasında nasıl paylaştırıldığını, hangi borçların mirasçıya geçmediğini ve resmî defter ile resmî tasfiyenin sorumluluğu nasıl sınırladığını anlatıyoruz. Reddin süresi ve usulü mirasın reddi süresi yazısında, borca batık terekede kendiliğinden ret ise mirasın hükmen reddi yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Önemli Çıkarımlar

  • 4721 s. TMK md. 599 uyarınca mirasçılar mirası ölümle kazanır ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur; sorumluluk malları ile sınırlı değildir.
  • TMK md. 641 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur; alacaklı borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyebilir.
  • Paylaşmadan sonra da, alacaklının rıza göstermediği borçlarda teselsül 5 yıl devam eder (md. 681).
  • Resmî deftere göre kabulde mirasçı yalnızca deftere yazılan borçlardan sorumlu olur (md. 628); resmî tasfiye isteyen mirasçı ise tereke borçlarından sorumlu olmaz (md. 632/3).
  • Tereke borcu için takip ölümden itibaren 3 gün ve ret süreleri dolana kadar geri bırakılır (2004 s. İİK md. 53); resmî defter tutulurken takip yapılamaz (TMK md. 625).

Mirasçının Borçlardan Sorumluluğu Ne Zaman ve Nasıl Doğar?

TMK md. 599 uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereği kazanır ve onun borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. TMK md. 610’a göre 3 aylık yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır; bu durumda sorumluluk sınırsız hâle gelir.

“Kişisel sorumluluk”, alacaklının yalnızca terekedeki mallara değil, mirasçının kendi maaşına, evine ve hesabına da başvurabilmesi demektir. Terekenin değeri borçlardan az olsa bile, kayıtsız şartsız kabul eden mirasçı aradaki farkı kendi cebinden öder. Bu nedenle mirasçının ilk işi, terekenin aktif ve pasifini mümkün olan en kısa sürede öğrenmektir. Mirasçının tutumuna göre sorumluluğun kapsamı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Mirasçının durumu Sorumluluğun kapsamı Dayanak
Mirası kabul etti veya 3 ay içinde reddetmedi Tüm borçlardan, tereke ve kişisel malvarlığıyla, müteselsilen TMK md. 599, 610, 641
Resmî deftere göre kabul etti Yalnızca deftere yazılan borçlardan, tereke ve kişisel malvarlığıyla TMK md. 628
Resmî tasfiye istedi ve diğerleri de kabul etmedi Tereke borçlarından sorumlu değil TMK md. 632/3
Mirası süresinde reddetti Kural olarak sorumlu değil; ödemeden aciz terekede son 5 yılda aldıkları ölçüsünde TMK md. 618
Tereke borca batıktı (hükmen ret) Kural olarak sorumlu değil; terekeye el atmamış olmalı TMK md. 605/2, 610/2
Mirasbırakanın kefalet borcu Terekenin iflas tasfiyesinde kefalet alacaklısına düşecek miktarla sınırlı TMK md. 630

Sorumluluk tereke malları ile sınırlı mıdır?

Hayır. Yaygın inanışın aksine, kayıtsız şartsız kabulde mirasçının sorumluluğu terekeden aldığı değerle sınırlı değildir. Sınırlama ancak kanunun öngördüğü yollarla sağlanır: süresinde ret, resmî deftere göre kabul veya resmî tasfiye. Mirasçının “zaten bir şey almadım” savunması, bu yollardan birine başvurmamışsa alacaklıya karşı tek başına sonuç doğurmaz. Bu kural özellikle ölümden aylar sonra ortaya çıkan kefalet ve kredi borçlarında sürpriz etkisi yaratır.

Mirasçılar Arasında Müteselsil Sorumluluk Nasıl İşler?

TMK md. 641/1 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur. Bu, alacaklının borcun tamamını dilediği bir mirasçıdan isteyebileceği anlamına gelir. Miras payı yüzde onda kalan bir mirasçı da, terekedeki tüm borç için takip edilebilir; payına düşmeyen kısmı ödediğinde diğer mirasçılara eder.

dış ilişkiye, yani alacaklıya karşı geçerlidir. Mirasçıların kendi aralarındaki iç ilişkide ise TMK md. 682/3 uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça her mirasçı terekedeki borçları miras payı oranında öder. Alacaklıya karşı tek bir mirasçının ödeme yapması, iç ilişkide herkesin kendi payını taşımasını engellemez.

Paylaşmadan sonra 5 yıllık teselsül

Tereke paylaşıldıktan sonra da sorumluluk hemen bölünmez. TMK md. 681 uyarınca mirasçılar, bölünmesine veya nakline alacaklının açık ya da örtülü rıza göstermediği tereke borçlarından paylaşmadan sonra da bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumludur. Teselsül, paylaşma tarihinden ya da daha sonra muaccel olan borçlarda muacceliyetten itibaren 5 yıl geçmekle sona erer. Taksim sözleşmesinde bir borcu tek mirasçının üstlenmesi bu nedenle alacaklıyı bağlamaz; ayrıntı miras taksim sözleşmesi yazısındadır.

Ödeyen mirasçının rücu hakkı

TMK md. 682 uyarınca paylaşma sözleşmesinde kendisine yüklenmemiş bir borcu ya da üstlendiğinden fazlasını ödeyen mirasçı, diğer mirasçılara rücu edebilir. Rücu önce, o borcu paylaşma sözleşmesiyle üstlenen mirasçıya karşı kullanılır. Rücu davasında ödeme dekontları ve mirasçılık belgesindeki pay oranları temel delillerdir; rücu alacağı kalemlerinin faizi için yasal faiz hesaplama aracı fikir verebilir.

Kitaplık önünde masada belgeler ve açık defter, tereke kayıtlarının incelenmesi

Hangi Borçlar Mirasçıya Geçer, Hangileri Geçmez?

Kural olarak mirasbırakanın malvarlığına ilişkin tüm borçları mirasçıya geçer: kredi, kart, kira, vergi, tazminat ve kefalet borçları. Kişiye sıkı sıkıya bağlı yükümlülükler ise geçmez. Örneğin 5237 s. TCK md. 64/2 uyarınca hükümlünün ölümü hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarını ortadan kaldırır.

Borç türü Mirasçıya geçer mi? Not
Banka kredisi, kredi kartı, tüketici kredisi Evet Sigortalı kredilerde önce hayat sigortası kontrol edilmeli
Kira, aidat, fatura borçları Evet Ölüm tarihine kadar işleyenler tereke borcudur
Ölüm tarihine kadar birikmiş Evet Gelecek dönem nafakası ölümle kalkar (TMK md. 176/3)
Kefalet borcu Evet, sınırlı TMK md. 630 sınırı uygulanır
Adli para cezası (infaz edilmemiş) Hayır TCK md. 64/2
Kesinleşmiş yargılama gideri ve müsadere Evet TCK md. 64/2 son cümle
Birlikte yaşayan ergin çocuğa uygun tazminat Tereke borcu sayılır TMK md. 641/2, terekeyi acze düşürmemek kaydıyla

Kefalet borçları için özel sınır

TMK md. 630 uyarınca mirasbırakanın kefaletten doğan borçları resmî defterde ayrı bir yere yazılır ve mirasçılar, mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş olsalar bile, bu borçlardan ancak terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesi hâlinde kefalet alacaklısına ne düşecek idiyse o miktarla sorumlu olur. Bu sınır, babasının yıllar önce bir tanıdığına kefil olduğunu bilmeyen mirasçı için önemli bir korumadır. Kefaletin genel kuralları kefilin sorumluluğu ve şekil şartı yazısında anlatılmıştır.

Resmî Defter Tutulması Sorumluluğu Nasıl Sınırlar?

TMK md. 619 uyarınca mirası reddetme hakkı olan her mirasçı, ret usulüne uyarak 1 ay içinde sulh hâkiminden terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Defter tamamlandıktan sonra mirası deftere göre kabul eden mirasçı, md. 628 uyarınca yalnızca deftere yazılmış borçlardan sorumlu olur; bilinmeyen borç sürprizine karşı korunur.

  1. Başvuru: Mirasçılardan birinin istemi diğerleri için de etkilidir (md. 619/3).
  2. İlanla çağrı: Sulh mahkemesi alacaklı ve borçluları bir ay arayla iki kez ilanla çağırır; bildirim süresi ikinci ilandan itibaren en az 1 aydır (md. 621).
  3. Doğrudan kayıt: Resmî kayıtlardan veya mirasbırakanın belgelerinden anlaşılan borçlar deftere doğrudan geçirilir (md. 622).
  4. İnceleme: Defter, ilan süresinin bitiminden itibaren en az 1 ay ilgililerin incelemesine açık tutulur (md. 623).
  5. Beyan: Her mirasçı 1 ay içinde reddettiğini, resmî tasfiye istediğini, deftere göre veya kayıtsız şartsız kabul ettiğini bildirir; susan mirasçı deftere göre kabul etmiş sayılır (md. 626-627).

Defter tutulduğu süre boyunca md. 625 uyarınca mirasbırakanın borçları için icra takibi yapılamaz ve işlemez. Bu dönem, mirasçıya karar vermek için güvenli bir alan sağlar. Defter giderleri terekeden, tereke yetmezse defter tutulmasını isteyen mirasçılardan alınır (md. 623/2).

Deftere yazılmayan alacaklar ne olur?

TMK md. 629 uyarınca alacağını süresinde yazdırmayan alacaklıya karşı mirasçı ne kişisel malvarlığıyla ne de terekeden aldığı mallarla sorumludur. Ancak alacaklı kusuru olmadan yazdıramamışsa veya bildirdiği hâlde alacağı deftere yazılmamışsa, mirasçı zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu kalır. Rehin veya ipotekle güvence altına alınmış alacaklar ise deftere geçmese bile güvenceden tahsil edilebilir. Koruma amaçlı defter ile resmî defter arasındaki fark terekenin tespiti ve koruma önlemleri yazısında karşılaştırılmıştır.

Yeşil masa üzerinde formlar ve hesap makinesi, tereke borç dökümü

Resmî Tasfiye Mirasçıyı Borçtan Kurtarır mı?

TMK md. 632 uyarınca her mirasçı, mirası reddetmek veya resmî deftere göre kabul etmek yerine terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir; resmî tasfiye hâlinde mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz. Tasfiye sulh mahkemesince veya atanan tasfiye memurunca yürütülür, borçlar terekeden ödenir ve artan değer mirasçılara kalır.

Resmî tasfiye, terekenin borca batık olup olmadığının belli olmadığı, ama içinde korunmaya değer malların bulunduğu dosyalarda kullanışlıdır: Ret gibi her şeyi bırakmaz, kabul gibi kişisel malvarlığını riske atmaz. Tereke mevcudu borçları karşılamıyorsa md. 636 uyarınca tasfiye iflas hükümlerine göre yapılır. Tasfiye memurunun işlemlerine karşı mirasçılar ve alacaklılar öğrenmeden itibaren 7 gün içinde sulh mahkemesine şikâyette bulunabilir (md. 634/4).

Bir mirasçının kabulü tasfiye talebini etkisiz kılar

TMK md. 632/2’ye göre resmî tasfiye istemi, birlikte mirasçı olanlardan biri mirası kabul ederse dikkate alınmaz. Kardeşlerden biri aile evini korumak için mirası kabul ederse, diğerinin tasfiye talebi sonuçsuz kalır ve bu mirasçı için seçenek ret ya da resmî deftere göre kabule iner. Bu yüzden mirasçıların karar vermeden önce birbirleriyle konuşması önemlidir. Mirasbırakanın alacaklıları da md. 633 uyarınca, alacaklarını elde edemeyeceklerinden ciddi kuşku duyarlarsa ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren 3 ay içinde resmî tasfiye isteyebilir.

Mirası Reddeden Mirasçı Hangi Hâllerde Yine Sorumlu Olur?

Süresinde ret, kural olarak sorumluluğu ortadan kaldırır. Ancak TMK md. 618 uyarınca ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, alacaklılara karşı ölümden önceki 5 yıl içinde mirasbırakandan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olur. Olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır.

Reddin sorumluluğu ortadan kaldırmadığı ikinci durum, mirasçının ret süresi içinde terekeye el atmasıdır. TMK md. 610/2 uyarınca olağan yönetim dışında işlem yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Mirasbırakanın aracını satmak, hesabındaki parayı çekip harcamak bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık zamanaşımını kesmek için dava açmak veya takip yapmak ret hakkını ortadan kaldırmaz (md. 610/3). Hangi işlemlerin el atma sayıldığı İzmir’de mirasın reddi süreci yazısında da örneklenmiştir.

Eski defter, belgeler ve mühür, resmî defter tutulmasını çağrıştırıyor

Tereke Borcu İçin Mirasçıya İcra Takibi Nasıl Yapılır?

2004 s. İİK md. 53 uyarınca tereke borçlarından dolayı takip, ölüm günüyle birlikte 3 gün geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse, TMK’daki ret süreleri geçinceye kadar takip geri kalır. Takip sırasında borçlu ölürse ve tereke paylaşılmamışsa, takip terekeye karşı borçlu hayattaymış gibi devam eder.

Durum Alacaklı ne yapabilir? Dayanak
Ölümden itibaren ilk 3 gün Takip yapamaz İİK md. 53/1
Ret süresi (3 ay) devam ediyor Takip geri kalır İİK md. 53/1, TMK md. 606
Resmî defter tutuluyor Takip yapamaz, zamanaşımı işlemez TMK md. 625
Takipte borçlu öldü, tereke paylaşılmadı Takip terekeye karşı devam eder İİK md. 53/2
Takibin mirasçıya karşı devamı Yalnızca rehnin paraya çevrilmesi veya yoluyla İİK md. 53/3
Mirasçı mirası kabul etti Mirasçıya karşı takip ve kişisel malvarlığına haciz TMK md. 599, 641

Mirasçının takipte ileri sürebileceği savunmalar

Mirasçı, takibe itiraz ederken mirası süresinde reddettiğini gösteren sulh mahkemesi belgesini, resmî defter sürecinin devam ettiğini veya borcun deftere yazılmadığını, terekenin resmî tasfiyede olduğunu ya da terekenin ölüm anında borca batık olduğunu ileri sürebilir. Borca batıklık savunması ve tespit davası hükmen ret ve borçlu terekede takip yazısında ayrıntılı açıklandığından burada tekrar edilmemiştir. Ödeme emrine itirazın genel süreleri için icra takibine itiraz süresi yazısına bakılabilir; takip giderleri hakkında icra masrafı aracı bilgi verir.

Mirasçı Borçla Karşılaşınca Hangi Sırayla Hareket Etmeli?

Doğru sıra; önce borçları ve malları tespit etmek, sonra TMK md. 606’daki 3 aylık ret süresi ve md. 619’daki 1 aylık resmî defter süresi dolmadan karar vermek, bu arada terekeye el atmamaktır. Sürenin kaçırılması, sorumluluğu kendiliğinden sınırsız hâle getirir; sonradan “bilmiyordum” savunması çoğu zaman sonuç vermez.

  1. Ölüm tarihini ve öğrenme tarihini not edin; süreler buna göre işler.
  2. Mirasçılık belgesini alın; bankalara, icra dosyalarına ve tapuya bu belgeyle başvurulabilir.
  3. Banka borçlarını, icra dosyalarını, vergi ve SGK borçlarını, kefalet kayıtlarını sorgulayın.
  4. Terekede ne var, ne yok belirsizse ilk ay içinde resmî defter isteyin.
  5. Süre dolmadan ret, deftere göre kabul, resmî tasfiye veya kabul arasında karar verin.
  6. Karar verilene kadar mirasbırakanın aracını, hesabını veya eşyalarını elden çıkarmayın.

Temsilî bir örnek: Babası ölen bir mirasçı, babasının evinin ipotekli olduğunu ve iki kredi kartı borcu bulunduğunu öğreniyor; ancak babasının bir şirkete kefil olup olmadığını bilmiyor. İlk ay içinde sulh mahkemesinden resmî defter istiyor; ilan sürecinde bir kefalet alacaklısı ortaya çıkıyor. Defter tamamlandığında aktif ve pasifi gören mirasçı, mirası deftere göre kabul ediyor ve böylece deftere yazılmayan borçlar için kişisel malvarlığını korumuş oluyor. (Bu örnek temsilidir.)

Gözlüklü kişi masada belge okuyor, mirasçının borç bildirimini inceliyor

Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Mirasçının sorumluluğunu doğru değerlendirmek için mirasçılık belgesi, ölüm belgesi, tapu ve banka kayıtları, kredi ve kart ekstreleri, icra dosyaları, vergi ve SGK borç dökümleri ile mirasbırakanın kefalet sözleşmeleri toplanmalıdır. TMK md. 620/3 uyarınca mirasçılar, bildikleri borçları resmî defter sırasında sulh mahkemesine bildirmekle yükümlüdür.

  • Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği.
  • Tapu kayıtları ve ipotek bilgileri.
  • Banka hesap bakiyeleri, kredi sözleşmeleri, kredi kartı ekstreleri ve varsa kredi hayat sigortası poliçeleri.
  • Mirasbırakan aleyhine açılmış icra ve dava dosyalarının listesi.
  • Vergi dairesi ve SGK borç dökümleri.
  • Kefalet sözleşmeleri, senetler ve mirasbırakanın yazışmaları.
  • Mirasbırakandan son 5 yılda alınan kazandırmalara ilişkin belgeler (md. 618 bakımından).

Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Miras uyuşmazlıklarına ilişkin diğer yazılar miras hukuku çalışma alanı sayfasında, takip aşamasına ilişkin yazılar ise icra ve iflas hukuku alanı sayfasında yer alır. Kanun metinleri için Türk Medeni Kanunu md. 599-641 ve İcra ve İflas Kanunu md. 53 esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasçının borç sorumluluğuyla ilgili sorular çoğunlukla ana-babanın borcunun ödenip ödenmeyeceği, tek mirasçıdan tüm borcun istenmesi, terekeyi aşan borçlar, kredi kartı borçları, resmî defter ve ret sonrasındaki takipler üzerinde toplanır. Aşağıdaki cevaplar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine dayanır.

Babamın borcunu ödemek zorunda mıyım?

Mirası süresinde reddetmediyseniz, TMK md. 599 ve 610 uyarınca babanızın borçlarından kişisel malvarlığınızla ve diğer mirasçılarla birlikte sorumlu olursunuz. Ret süresi kural olarak ölümü öğrenmeden itibaren 3 aydır (md. 606). Tereke ölüm anında borca batıksa hükmen ret de gündeme gelebilir.

Mirasçılardan biri tüm borcu ödemek zorunda kalabilir mi?

Evet. TMK md. 641 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur ve alacaklı borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyebilir. Ödeyen mirasçı, md. 682 uyarınca iç ilişkide diğer mirasçılara miras payları oranında rücu eder.

Miras kalan maldan fazla borç ödemem gerekir mi?

Kayıtsız şartsız kabulde evet; sorumluluk tereke değeriyle sınırlı değildir. Sorumluluğu sınırlamak için süresinde ret, resmî deftere göre kabul (md. 628) veya resmî tasfiye (md. 632) yollarından birine başvurmak gerekir. Bu yollara başvurulmadan sonradan sınırlama istenemez.

Ölen kişinin kredi kartı borcu mirasçılara geçer mi?

Evet, kredi kartı borcu malvarlığına ilişkin bir borç olduğundan TMK md. 599 uyarınca mirasçılara geçer. Mirasçılar mirası kabul etmişse bu borçtan müteselsilen sorumludur. Kredi hayat sigortası bulunan bazı kredilerde borcun sigortadan karşılanıp karşılanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Resmî defter için ne zaman başvurulmalı?

TMK md. 619 uyarınca resmî defter, mirasın reddine ilişkin usule uyularak 1 ay içinde sulh hâkiminden istenir. Defter tutulduğu sürece mirasbırakanın borçları için icra takibi yapılamaz ve zamanaşımı işlemez (md. 625). Defter sonrası beyan için mirasçıya ayrıca 1 ay süre verilir.

Mirası reddettim, alacaklı yine de bana takip yapabilir mi?

Kural olarak ret, mirasbırakanın borçlarından sorumluluğu ortadan kaldırır. Ancak terekenin ödemeden aciz olduğu hâllerde, ölümden önceki 5 yıl içinde mirasbırakandan aldığınız ve geri vermekle yükümlü olacağınız değerler ölçüsünde TMK md. 618 uyarınca sorumlu olabilirsiniz. Takipte ret belgesini sunmanız gerekir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: KCD Hukuk