Makale · 15.11.2026

Kamu Görevlisinin Naklen Atamasına İtiraz

Naklen atamaya itiraz sürecinde yeni görev yerine taşınmak için hazırlanan koliler

Naklen atamaya itiraz, memurun isteği dışında başka bir göreve veya başka bir yere atanmasına karşı idari başvuru ve iptal davası yollarının birlikte kullanılmasıdır. 657 s. Devlet Memurları Kanunu md. 76 idareye memurlarını naklen atama yetkisi verir; ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gereğiyle sınırlıdır ve yargı denetimine açıktır.

Bu yazıda atama türlerini birbirinden ayırıyor, idarenin hangi sınırlar içinde hareket etmesi gerektiğini, aile birliği ve sağlık mazeretlerinin nasıl ileri sürüleceğini, dava süresini, yetkili mahkemeyi ve yeni göreve başlama yükümlülüğünün davayla ilişkisini açıklıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • 657 s. DMK md. 76, kurumlara memurlarını aynı veya başka yerlerdeki kadrolara naklen atama yetkisi verir; yetki hizmet gereğiyle sınırlıdır.
  • Naklen atamaya karşı iptal davası süresi tebliğden itibaren 60 gündür; dava yeni göreve başlama yükümlülüğünü kaldırmaz.
  • İYUK md. 33/1’e göre memur davayı yeni veya eski görev yeri idare mahkemesinde açabilir.
  • İYUK md. 27/2 uyarınca naklen atama, savunma alınmadan yürütmesi durdurulabilen işlemlerden sayılmaz.
  • Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretleri Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 12-14/A’da düzenlenmiştir.

Naklen Atamaya İtiraz Mümkün mü, Hangi İşlemler Kapsama Girer?

Evet. 657 s. DMK md. 76 uyarınca yapılan naklen atama bir idari işlemdir ve 2577 s. İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7 uyarınca tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davasına konu edilebilir. İtirazın başarısı, önce işlemin türünün doğru belirlenmesine bağlıdır; çünkü her atama türünün hukuki dayanağı ve şartları farklıdır.

Naklen atama, yer değiştirme ve nakil farkı

Kanun ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik birden fazla atama türü öngörür. Dilekçede hangi türün söz konusu olduğunu yanlış nitelendirmek, hukuka aykırılık iddiasını zayıflatır:

İşlem Dayanak Kimin iradesiyle? Tipik itiraz noktası
Kurum içi naklen atama 657 s. DMK md. 76 İdarenin kararı Hizmet gereğinin somut olarak gösterilmemesi
Bölgeler arası yer değiştirme 657 s. DMK md. 72 ve Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 5 Zorunlu süre dolunca idare Zorunlu çalışma süresinin yanlış hesaplanması
Hizmet gereği atama Yönetmelik md. 11 İdare, soruşturma sonrasında Soruşturma sonucu sakınca tespitinin bulunmaması
Karşılıklı yer değiştirme 657 s. DMK md. 73 İki memurun isteği Amirin uygun görmemesi
Kurumlar arası nakil 657 s. DMK md. 74 Memur ve kurumların muvafakati Muvafakat verilmemesi

Kurum içi naklen atamada idare, görev ve unvan eşitliği gözetmeden memuru kazanılmış hak aylık derecesine eşit veya daha üst bir kadroya atayabilir. Memurun isteği varsa en çok üç derece altındaki kadrolara da atama yapılabilir (md. 76). İsteği olmadan alt dereceye atama ise Kanun’un çizdiği sınırın dışına çıkar.

Tayin sonrası taşınma için paketlenmiş kutular

İdare Naklen Atamada Hangi Sınırlara Tabidir?

Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 4 ve md. 9’a göre atamalar kadro imkânları gözetilerek, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılımı amacıyla ve kurumca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. Anayasa md. 125 yargıya yerindelik denetimi yasaklar; ancak hizmet gereğinin gerçekten var olup olmadığı hukuka uygunluk denetimine dahildir.

Hizmet gereği gerekçesi ve somut olgular

İdari yargı uygulamasında atama işleminin dayanağı olan hizmet gereğinin dosyaya yansıyan somut bilgi ve belgelerle desteklenmesi beklenir. “Hizmet gereği” ibaresinin tek başına yazılması, sebep unsurunu kanıtlamaya yetmeyebilir. Bu nedenle davada idareden atamaya esas alınan norm kadro, ihtiyaç analizi, şikâyet veya soruşturma belgeleri istenmelidir. Belgelerin hiç olmaması ya da atamanın sonrasında üretilmiş olması, sebep unsurundaki eksikliği gösterir.

Atama dönemi dışında yapılan atamalar

Yönetmelik md. 8’e göre yer değiştirme suretiyle atamalar her yılın Haziran-Eylül döneminde yapılır; iş mevsimi bu dönemi kapsayan hizmetler için Mart ve Ekim ayları esas alınır. Dönem dışında yapılan bir atama, ancak Yönetmelik’in öngördüğü istisnalardan birine, örneğin md. 11’deki hizmet gereği atamaya veya md. 12’deki sağlık ve can güvenliği mazeretine dayanıyorsa savunulabilir. Mülki idare amirliği, emniyet, jandarma ve sahil güvenlik hizmetleri sınıfları için md. 28 uyarınca kendi özel yönetmelikleri uygulandığından bu personelde ilgili yönetmelik ayrıca okunmalıdır.

Soruşturma Sonrası Hizmet Gereği Atama Nasıl Denetlenir?

Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 11’e göre hakkında adli veya idari soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş memur, zorunlu süreleri ve atama dönemi beklenmeden hizmet gereği atanabilir. Şart iki aşamalıdır: soruşturmanın yapılmış olması ve sonucunda sakınca tespit edilmesi.

Hizmet gereği atama ve soruşturma raporu

Bilgi kazanımı olarak şunu belirtelim: md. 11’in lafzı, sakıncanın soruşturma sonucunda görülmesini arar. Henüz başlamamış veya sonuçlanmamış bir soruşturma gerekçe gösterilerek yapılan atamalarda bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılabilir. Soruşturma raporunda memurun o yerde kalmasının neden sakıncalı olduğu açıklanmamışsa, rapor dava dosyasına getirtilmelidir. Görevden uzaklaştırma ile birlikte yürüyen dosyalarda memurun görevden uzaklaştırılması kuralları da ayrıca uygulanır.

Md. 11’e göre hizmet gereği başka bir hizmet alanına atanan memur, kurumların özel yönetmeliklerindeki istisnalar dışında ayrıldığı hizmet alanına yeniden atanamaz. Atama bir disiplin cezası değildir; soruşturmada disiplin cezası verilmişse ona karşı ayrı bir yol işler. Bu yol disiplin cezalarına itiraz ve iptal davası yazısında anlatılmıştır.

Yeni görev yerine gitmek için peronda bekleyen bavul

Aile Birliği, Sağlık ve Can Güvenliği Mazeretleri Nasıl Kullanılır?

Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 12’ye göre sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme yapılabilir. Bu mazeretler, idarenin re’sen yaptığı atamaya karşı açılan davada da işlemin ölçülülüğünü tartışmak için kullanılabilir.

Mazeret Dayanak Gereken belge Not
Aile birliği Yönetmelik md. 14 Eşin kamu personeli olduğuna veya son 2 yılda 360 gün prim ödeyerek çalıştığına dair belge, evlilik belgesi Mazeretin devamı her yıl Ocak ayında belgelenir (md. 12)
Sağlık Yönetmelik md. 13 Hastalığın görev yerinde tedavi edilemediğini gösteren sağlık kurulu raporu Kendisi, eşi, anne, baba, bakmakla yükümlü olduğu çocuklar ve vasisi olduğu kardeş
Can güvenliği Yönetmelik md. 14/A Adli veya mülki idare makamlarından alınacak belge Atama dönemine tabi değildir
Engellilik Yönetmelik ek md. 3 En az yüzde 40 engel oranı veya yakın için ağır engelli raporu Engellilik devam ettikçe isteği dışında yer değiştirilmez

Aile birliği mazereti ve eşin çalışma durumu

657 s. DMK md. 72/2, aile birimini korumak için memur olan diğer eşin isteği halinde onun da aynı yere atanmasını öngörür. Yönetmelik md. 14 bu imkânı genişletir: eşi özel sektörde çalışan memur, eşinin talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödeyerek çalışmış olduğunu ve halen çalıştığını belgelemelidir. Anayasa md. 41’in aileyi koruma yükümlülüğü, idarenin eşleri birbirinden ayıran atamalarında gerekçe yükünü artıran bir değerdir.

Sağlık mazereti ve sağlık kurulu raporu

Sağlık mazeretinde md. 13, hastalığın görev yerinde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut yerin sağlığı tehlikeye düşüreceğini gösteren sağlık kurulu raporunu arar. Raporun alınacağı hastane türünü sınırlayan ibare Danıştay kararıyla iptal edilmiş olup mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde dipnotla gösterilmektedir. Mazeret karşılanırken önce aynı bölgedeki başka bir hizmet alanı, mümkün değilse başka bir bölge değerlendirilir.

Can güvenliği mazereti ve koruyucu tedbir kararı

Md. 14/A uyarınca memurun, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğunun can güvenliğinin tehdit altında olduğu adli veya mülki idare makamlarından alınacak belgeyle kanıtlanmalıdır. 6284 s. Kanun md. 4/1-a uyarınca işyerinin değiştirilmesine ilişkin koruyucu tedbir kararı alınan memur da bu kapsamda atanabilir. Koruma kararının nasıl alınacağı 6284 koruma ve uzaklaştırma kararı yazısında anlatılmıştır.

Engellilik durumunda ek md. 3 ayrı bir güvence getirir: engellilik devam ettiği sürece kurum memurun yerini isteği dışında değiştiremez. Hükümdeki “bir defadan fazla” sınırlaması da Danıştay kararıyla iptal edilmiştir. Engelli memura karşı yapılan re’sen naklen atamaya itiraz bu nedenle güçlü bir dayanağa sahiptir.

Naklen Atamaya Karşı Dava Süresi ve Yetkili Mahkeme Nedir?

Dava süresi, İYUK md. 7 uyarınca atama işleminin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gündür. İYUK md. 11 uyarınca bu süre içinde üst makama başvurulursa süre durur; başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işlemeye başlar. Süre hesabının ayrıntıları ayrıca önem taşır.

Genel süre kuralları ve başvurunun süreye etkisi idari işleme karşı iptal davası süresi yazısında örneklerle açıklanmıştır. Dava harcı ve masraflar için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir.

Yetkili idare mahkemesi: yeni mi, eski görev yeri mi?

İYUK md. 33/1’e göre kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Bu bir seçimlik yetkidir ve davacı memura aittir. Yetki kamu düzenine ilişkin olduğundan (md. 32/2) bu iki yer dışında açılan dava yetki yönünden reddedilir. İlk derece kararından sonra aşaması için bölge idare mahkemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Görev yeri değişikliği nedeniyle yola çıkmaya hazır çantalar

Naklen Atamada Yürütmenin Durdurulması Neden Zordur?

İYUK md. 27/2, yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartlarını birlikte arar. Aynı fıkraya 6526 s. Kanunla eklenen cümle, kamu görevlileri hakkındaki atama ve naklen atama işlemlerini uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden saymaz. Bu nedenle mahkeme idarenin savunmasını almadan yürütmeyi durduramaz.

Yeni göreve başlama yükümlülüğü ve çekilmiş sayılma riski

Bu, uygulamada en sık yapılan hatadır. İYUK md. 27/1’e göre dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. 657 s. DMK md. 62/b uyarınca başka yere atanan memur tebliğden itibaren 15 gün içinde hareket ederek yol süresini izleyen iş günü göreve başlamak zorundadır. Md. 63’e göre buna ek olarak verilebilen 10 günlük sürede de belgelenebilir zorlayıcı sebep olmadan göreve başlamayan memur memuriyetten çekilmiş sayılır. Dava açmış olmak bu sonucu engellemez.

Dolayısıyla doğru sıra şudur: süresi içinde yeni göreve başlamak, aynı anda dava açmak ve yürütmenin durdurulmasını istemek. İptal kararı alınırsa idare, İYUK md. 28/1 uyarınca kararın tebliğinden başlayarak en geç 30 gün içinde gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.

Mahkeme Naklen Atamada Hangi Ölçütlere Bakar?

İptal davasında işlem yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden incelenir. Naklen atamada en çok tartışılan unsurlar sebep ve amaçtır. Anayasa md. 125 uyarınca yargı yerindelik denetimi yapamaz; ancak hizmet gereğinin gerçekten bulunup bulunmadığı ve atamanın kamu yararı dışında bir amaçla yapılıp yapılmadığı hukuka uygunluk denetiminin konusudur.

  • Atamanın gerekçesi ve bu gerekçeyi doğrulayan belgeler dosyada var mı?
  • Aynı durumdaki diğer personele farklı davranılmış mı, eşitlik ilkesi korunmuş mu?
  • Memurun aile birliği, sağlık veya engellilik durumu değerlendirilmiş mi?
  • Atama, bir şikâyet, sendikal faaliyet veya amirle yaşanan uyuşmazlığın hemen ardından mı yapılmış?
  • Kazanılmış hak derecesinin altına, memurun isteği olmadan atama yapılmış mı?

Son iki soru amaç unsuruna ilişkindir. Atamanın cezalandırma amacı taşıdığı iddiası, olayların tarih sırasıyla gösterildiğinde daha inandırıcı hale gelir. Bu nedenle e-postalar, görev yazıları ve şikâyet tarihleri bir kronoloji halinde dilekçeye eklenmelidir.

Atama işlemine karşı dava dilekçesi hazırlayan kişi

Naklen Atama Kararı Tebliğ Edilen Memur Ne Yapmalı?

Tebliğ tarihiyle birlikte iki ayrı süre başlar: 657 s. DMK md. 62’deki 15 günlük hareket süresi ve İYUK md. 7’deki 60 günlük dava süresi. Bu iki sürenin aynı anda ve birbirini aksatmadan yönetilmesi gerekir. Aşağıdaki liste, ilk iki haftada atılacak adımları sıralar.

  • Atama onayını, tebliğ tarihini ve atamanın hangi maddeye dayandığını gösteren belgeleri alın.
  • Kurumunuzun özel atama ve yer değiştirme yönetmeliğini ve zorunlu çalışma sürenizin hesabını kontrol edin.
  • Aile birliği, sağlık, can güvenliği veya engellilik mazereti varsa belgelerini hemen toplayın.
  • Yeni göreve süresinde başlayın; başlayamıyorsanız zorlayıcı sebebi belgeyle kayıt altına alın.
  • Bilgi edinme veya dava sürecinde atamaya esas alınan norm kadro ve ihtiyaç belgelerini talep edin.
  • Dava yerini, yeni ve eski görev yeri arasında tanık, belge ve duruşma kolaylığına göre seçin.

Bu örnek temsilidir: Eşi aynı ilde özel bir şirkette çalışan bir memur, atama dönemi dışında ve gerekçesi yalnızca “hizmet gereği” olan bir onayla başka bir bölgeye atanıyor. Memur süresinde yeni görevine başlıyor, eşinin son iki yıldaki 360 günlük prim kaydını ve iş yeri belgesini dosyaya ekleyerek yeni görev yerinde dava açıyor. Davada idareden atamaya esas ihtiyaç belgeleri isteniyor.

İptal edilen atama nedeniyle doğan taşınma ve yol giderleri gibi zararlar için tam yargı yolu gündeme gelir; tam yargı davasının usulü ve idarenin hangi esaslarla sorumlu tutulduğu ayrı yazılarda ele alınmıştır. İdare hukukundaki diğer süreçler için idare ve vergi hukuku sayfasına, ekibimiz için KCD Hukuk avukat kadrosu sayfasına bakılabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Naklen atama kararı alan kamu görevlilerinin soruları çoğunlukla süre, göreve başlama zorunluluğu, mahkeme seçimi ve mazeretler üzerinde toplanır. Aşağıdaki yanıtlar 657 s. DMK, 2577 s. İYUK ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine dayanır; kurumunuzun özel yönetmeliği ve atama onayındaki gerekçe de ayrıca kontrol edilmelidir.

Naklen atamaya itiraz süresi kaç gündür?

İptal davası süresi, atama işleminin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK md. 7). Bu süre içinde üst makama başvurulursa süre durur. Başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder.

Dava açtım, yeni görev yerime gitmek zorunda mıyım?

Evet. Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK md. 27/1). Başka yere atanan memur 15 gün içinde hareket etmeli ve yol süresini izleyen iş günü göreve başlamalıdır. Ek süre sonunda da başlamayan memur, zorlayıcı sebebi yoksa memuriyetten çekilmiş sayılır (657 s. DMK md. 63).

Naklen atama davası hangi mahkemede açılır?

İYUK md. 33/1 uyarınca kamu görevlilerinin atama ve nakil davalarında yetkili mahkeme, memurun yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Seçim davacı memura aittir. Bu iki yer dışında açılan dava yetki yönünden reddedilir ve zaman kaybına yol açar.

Eşim özel sektörde çalışıyor, aile birliği mazeretinden yararlanabilir miyim?

Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 14/1-d uyarınca yararlanabilirsiniz. Eşinizin talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödeyerek çalışmış olması ve halen çalışıyor olması gerekir. Evlilik belgesi de başvuruya eklenmelidir.

Hizmet gereği atama bir disiplin cezası mıdır?

Hayır. Hizmet gereği atama Yönetmelik md. 11’e dayanan bir yer değiştirme işlemidir, 657 s. DMK md. 125’teki disiplin cezaları arasında sayılmaz. Ancak atamanın cezalandırma amacıyla yapıldığı gösterilirse, işlem amaç unsuru yönünden hukuka aykırı bulunabilir.

Engelli memurun yeri isteği dışında değiştirilebilir mi?

Yönetmelik ek md. 3’e göre engellilik durumu devam ettiği sürece kurumlar memurun yerini isteği dışında değiştiremez. Hüküm, en az yüzde 40 engelli memurları ve ağır engelli eşi veya birinci derece yakını olan memurları kapsar. Engellilik ortadan kalkarsa genel kurallar uygulanır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: KCD Hukuk