
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, bir kişiye ait bilgilerin hukuka aykırı biçimde kalıcı hâle getirilmesini cezalandırır ve 5237 s. TCK md. 135’te düzenlenir. Bir rehberin kopyalanması, müşteri listesinin kişisel telefona aktarılması ya da bir sağlık bilgisinin dosyalanması aynı başlık altında değerlendirilebilir. Sınırı belirleyen ölçüt, verinin nasıl elde edildiğinden çok kaydın hangi hukuki dayanağa oturduğudur.
Bu yazı yalnızca ceza boyutunu ele alır: suçun unsurları, hassas verilerde artırım, verme ve yok etmeme suçlarıyla farkı, soruşturmanın nasıl başladığı. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na başvuru gibi idari yollar kısaca anılıp ilgili yazılara bağlanır.
Önemli Çıkarımlar
- TCK md. 135/1 uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir.
- Siyasi, felsefi, dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık ve sendikal bağlantıya ilişkin verilerde ceza yarı oranında artırılır (md. 135/2).
- Kaydetme (md. 135), başkasına verme veya ele geçirme (md. 136) ve süresi geçen veriyi yok etmeme (md. 138) ayrı suçlardır.
- TCK md. 139 uyarınca bu üç suç şikâyete bağlı değildir; savcılık ihbarı öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma yürütür.
- KVKK’daki idari süreç ile ceza soruşturması birbirinden bağımsız ilerleyebilir; biri diğerini beklemek zorunda değildir.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu Nedir?
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ait bilgiyi hukuka aykırı biçimde kayda geçirmektir. 5237 s. TCK md. 135/1 bu fiil için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörür. Kaydın kâğıt, dijital dosya, fotoğraf veya bulut ortamında yapılması sonucu değiştirmez.
Kişisel veri kavramı için ceza kanunu ayrı bir tanım vermez; uygulamada 6698 s. KVKK md. 3’teki tanım esas alınır: kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi. Ad soyad, T.C. kimlik numarası, telefon, adres, plaka, IP adresi, ses kaydı ve fotoğraf bu kapsama girer. Tüzel kişilere ait ticari bilgiler ise bu suçun değil, ticari sır hükümlerinin konusudur.
Kişisel veri kavramı ve kaydetme fiili
Kaydetme, veriyi sonradan erişilebilir ve kullanılabilir hâle getiren her işlemdir: listeye yazmak, ekran görüntüsü almak, bir tabloya aktarmak, sesli kayıt oluşturmak. Sadece bakmak veya ezberlemek kayıt değildir. Suç kasten işlenebilir; dikkatsizlikle oluşan bir kayıt bu maddeyle cezalandırılmaz, ancak idari sorumluluk doğurabilir. Verinin daha sonra kullanılması veya paylaşılması şart değildir; hukuka aykırı kayıtla suç tamamlanır.

Hangi Durumlarda Kayıt Hukuka Aykırı Sayılır?
Kayıt, dayanağını kanundan veya ilgilinin geçerli rızasından almıyorsa hukuka aykırıdır. 6698 s. KVKK md. 5 işleme şartlarını, md. 6 ise özel nitelikli verilerin istisnai işlenme hâllerini sayar. Bu şartlardan birine dayanmayan bir kayıt, TCK md. 135’teki hukuka aykırılık unsurunu kural olarak karşılar.
KVKK md. 5’te sayılan dayanaklar arasında açık rıza, kanunlarda açıkça öngörülme, bir sözleşmenin kurulması veya ifası, hukuki yükümlülük, ilgilinin veriyi alenileştirmesi, bir hakkın tesisi veya korunması ve veri sorumlusunun meşru menfaati bulunur. Örneğin bir işverenin bordro için çalışanın kimlik ve banka bilgisini kaydetmesi hukuki yükümlülüğe dayanır. Aynı işverenin çalışanın özel sosyal medya yazışmalarını arşivlemesi ise aynı dayanakla açıklanamaz.
Hukuka uygunluk ve rızanın sınırı
Rıza, ancak belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanmışsa hukuka uygunluk nedeni olur (KVKK md. 3/1-a). Hizmetin şartı olarak dayatılan geniş kapsamlı onay metinleri bu niteliği taşımayabilir. Açık rıza ile aydınlatma yükümlülüğü arasındaki farkı açık rıza ve aydınlatma yükümlülüğü farkını anlatan yazıda ayrıca inceliyoruz. Rıza geri alındıktan sonra kayıtların tutulmaya devam edilmesi de ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Hassas Veriler Kaydedilirse Ceza Neden Artar?
Bazı veriler kişinin en mahrem alanına dokunduğu için kanun koyucu daha ağır ceza öngörmüştür. TCK md. 135/2 uyarınca kaydedilen veri siyasi, felsefi veya dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu ya da sendikal bağlantıyla ilgiliyse 135/1’deki ceza yarı oranında artırılır.
Hassas kişisel veriler: ceza kanunu listesi ile KVKK listesi aynı değil
Uygulamada sık yapılan hata, KVKK md. 6’daki özel nitelikli veri listesini TCK md. 135/2’ye aynen taşımaktır. KVKK listesi daha geniştir; biyometrik ve genetik veriler, kılık kıyafet, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleri de orada yer alır. TCK md. 135/2 ise bunları saymaz. Bu nedenle parmak izi veya yüz tanıma verisinin hukuka aykırı kaydı, idari açıdan özel nitelikli veri ihlali sayılsa da ceza hukukunda kural olarak 135/1’deki temel ceza ile değerlendirilir.
| Veri türü | KVKK md. 6 (idari) | TCK md. 135/2 (ceza artırımı) |
|---|---|---|
| Siyasi, felsefi, dini görüş | Özel nitelikli | Yarı oranında artırım |
| Irk, etnik köken | Özel nitelikli | Irki köken için artırım |
| Sağlık, cinsel hayat | Özel nitelikli | Yarı oranında artırım |
| Sendika bağlantısı | Özel nitelikli (üyelik) | Yarı oranında artırım |
| Biyometrik ve genetik veri | Özel nitelikli | Sayılmamış, temel ceza (135/1) |
| Ceza mahkûmiyeti, güvenlik tedbiri | Özel nitelikli | Sayılmamış, temel ceza (135/1) |
| Kılık kıyafet | Özel nitelikli | Sayılmamış, temel ceza (135/1) |
Kaydetme, Verme ve Ele Geçirme Arasındaki Fark Nedir?
Üç fiil ayrı maddelerde ve farklı cezalarla düzenlenmiştir. Kaydetme TCK md. 135’te 1 ila 3 yıl, başkasına verme, yayma veya ele geçirme ise TCK md. 136/1’de 2 ila 4 yıl hapisle cezalandırılır. Aynı olayda veri önce kaydedilip sonra paylaşılmışsa iki suçun birlikte oluşup oluşmadığı ayrıca tartışılır.
Verileri hukuka aykırı verme veya ele geçirme (TCK md. 136)
TCK md. 136, veriyi kendisi kaydetmese bile başkasına aktaranı, yayanı veya hukuka aykırı yoldan elde edeni cezalandırır. Bir çalışanın müşteri listesini rakip firmaya göndermesi “verme”, bir sosyal medya grubunda kimlik ve adres bilgisini paylaşmak “yayma”, başkasının bilgisayarındaki dosyayı kopyalamak “ele geçirme” örneğidir. Suçun konusu CMK md. 236/5-6 uyarınca kayda alınan beyan ve görüntülerse ceza bir kat artırılır (md. 136/2). İzinsiz sisteme girilerek veri alınmışsa bilişim sistemine girme suçu da gündeme gelir.
Özel hayatın gizliliği ile sınır
Görüntü veya ses, kişinin özel hayatına ilişkinse fiil TCK md. 134 kapsamında da değerlendirilebilir. Hangi hükmün uygulanacağı, kaydın içeriğine ve elde ediliş biçimine bağlıdır. Mahrem görüntülerin kayda alınması ve ifşası özel hayatın gizliliğini ihlal suçu yazısında ayrıntılı anlatılmaktadır; bu yazı yalnızca kişisel veri suçlarına odaklanır.

Hangi Durumlarda Ceza Yarı Oranında Artırılır?
Fail, kişisel verilere erişimini görevi veya mesleği sayesinde elde etmişse ceza ağırlaşır. TCK md. 137 uyarınca 135 ve 136. maddelerdeki suçlar kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Nitelikli haller: kamu görevlisi ve meslek kolaylığı
Bir kamu kurumunda sistem yetkisi olan görevlinin bu yetkiyle başkasına ait kayıtları sorgulayıp kişisel dosyasında saklaması birinci bende örnektir. Bir hastane çalışanının hasta bilgilerini, bir banka personelinin müşteri hesap bilgilerini ya da bir bilişim teknisyeninin onarım için kendisine bırakılan telefondaki rehberi kopyalaması ise meslek kolaylığından yararlanma niteliği taşıyabilir. Bu durumda hassas veri artırımı ile nitelikli hal artırımı birlikte uygulanabilir ve ceza üst sınırı 5 yılı aşabilir.
Verileri Yok Etmeme Suçu Ne Zaman Oluşur?
Kanunların belirlediği saklama süresi geçtiği hâlde verileri sistemden yok etmekle yükümlü olan kişi bu görevi yerine getirmezse TCK md. 138/1 uyarınca 1 ila 2 yıl hapis cezası alır. Veri, CMK hükümlerine göre ortadan kaldırılması gereken bir kayıtsa ceza bir kat artırılır (md. 138/2).
Verileri yok etmeme ve KVKK md. 7 ilişkisi
6698 s. KVKK md. 17/2, işlenme sebebi ortadan kalktığı hâlde KVKK md. 7’ye aykırı olarak verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenlerin TCK md. 138’e göre cezalandırılacağını açıkça belirtir. Bu nedenle veri sorumlusu kurum ve şirketlerde saklama ve imha politikası yalnızca idari bir uyum belgesi değildir; süresi dolmuş kayıtların tutulmaya devam edilmesi, yükümlü kişi bakımından ceza sorumluluğu da doğurabilir. CMK md. 134 uyarınca hâkim onayı alınmayan kopyaların imhası da bu kapsamda önem taşır.
Soruşturma Nasıl Başlar, Şikâyet Gerekir mi?
Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçları şikâyete bağlı değildir. TCK md. 139 bu üç suçu açıkça ayrık tutar. Savcılık, ihbar veya başka bir dosya üzerinden durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır ve mağdurun vazgeçmesi süreci sona erdirmez.
Şikâyete bağlı olmamanın pratik sonucu
TCK md. 73’teki 6 aylık şikâyet süresi bu suçlarda uygulanmaz; bunun yerine dava işler. Temel hâllerde üst sınır 5 yılı aşmadığı için zamanaşımı TCK md. 66/1-e uyarınca 8 yıldır. Nitelikli haller nedeniyle üst sınır 5 yılı geçerse süre 15 yıla çıkar (md. 66/1-d ve 66/3). Ayrıca bu suçlar CMK md. 253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz; mağdurla anlaşma kural olarak davayı düşürmez. Adli süreçteki çocuklara ilişkin ayrık hüküm saklıdır.
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri
Suç bir şirketin faaliyeti çerçevesinde ve onun yararına işlenmişse ceza sorumluluğu yine gerçek kişi fail için doğar; şirket hakkında ise TCK md. 140 uyarınca kendine özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Uygulamada şirket yöneticileri, verinin kimin talimatıyla kaydedildiğini gösteren yazışmaların önemini çoğu zaman soruşturma aşamasında fark eder.
Bu örnek temsilidir: Bir spor salonu, üyelerinin parmak izini ayrı bir onay almadan turnike sistemine kaydediyor. Biyometrik veri TCK md. 135/2’de sayılmadığından ceza boyutunda temel hüküm tartışılır; aynı olay KVKK md. 6 bakımından ise özel nitelikli veri ihlali olarak Kurul incelemesine konu olabilir. İki süreç farklı ölçütlerle yürür.

KVKK Şikâyeti ile Ceza Soruşturması Birlikte Yürür mü?
Evet, iki yol birbirinden bağımsızdır. KVKK süreci veri sorumlusuna başvuru, ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet ve idari para cezası ile ilerler; ceza süreci ise Cumhuriyet başsavcılığında yürür. 6698 s. KVKK md. 17/1, kişisel verilere ilişkin suçlarda TCK md. 135 ila 140’ın uygulanacağını hükme bağlar.
Kurul kararı ceza mahkemesini bağlamaz; ancak Kurul’un tespitleri, kaydın hukuki dayanağı bulunup bulunmadığını gösteren güçlü bir belge olarak dosyaya sunulabilir. Tersine, ceza soruşturmasında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, veri sorumlusunun idari sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Başvuru ve şikâyet adımları için KVKK ihlalinde Kurul’a şikâyet sürecini anlatan yazıya, şirket tarafındaki bildirim yükümlülüğü için 72 saatlik veri ihlali bildirimi kuralına bakabilirsiniz.
| Konu | Ceza soruşturması | KVKK idari süreci |
|---|---|---|
| Dayanak | TCK md. 135-140 | 6698 s. KVKK md. 11, 13, 14, 18 |
| Başvuru yeri | Cumhuriyet başsavcılığı | Önce veri sorumlusu, sonra Kurul |
| Muhatap | Gerçek kişi fail; şirkete güvenlik tedbiri | Veri sorumlusu (kurum veya şirket) |
| Sonuç | Hapis cezası, güvenlik tedbiri | İdari para cezası, düzeltme talimatı |
| Mağdurun vazgeçmesi | Soruşturmayı sona erdirmez (md. 139) | Şikâyet geri alınabilir |
Kayıt Şüphesinde Hangi Deliller Toplanmalı?
Kaydın varlığını ve hukuka aykırılığını gösteren deliller erken toplanmazsa kaybolabilir. CMK md. 160 uyarınca savcılık suçu öğrenince delilleri toplamakla yükümlüdür; ancak başvurucunun somut belgeler sunması, inceleme ve arama kararlarının daha hızlı alınmasını sağlar. Hazırlık, dijital izlerin bozulmadan korunmasıyla ve olayların tarih sırasına göre not edilmesiyle başlamalıdır.
- Verinizin nerede, ne zaman ve kim tarafından kaydedildiğini gösteren ekran görüntüleri, e-postalar, mesajlar ve tarih bilgisi.
- Size gönderilen ya da başkasından öğrendiğiniz listeler, dosya adları ve paylaşım bağlantıları.
- Veri sorumlusuna KVKK md. 11 kapsamında yaptığınız başvuru ve verilen cevap; bu cevap çoğu zaman kaydın varlığını ikrar eder.
- İşyerindeki olaylarda yetki matrisi, erişim kayıtları (log) ve gizlilik taahhütnameleri; işveren tarafındaki inceleme sınırları için kurumsal e-postanın incelenmesi yazısı yol gösterir.
- Kaydın bir dava sürecinde delil olarak kullanılması gündemdeyse hukuka uygunluk tartışması ayrıca yapılmalıdır; ses kaydı ve HTS kayıtlarının delil değeri bu açıdan iyi bir örnektir.
Suç duyurusu dilekçesi doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına verilebilir; İzmir’deki işleyiş için İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikâyet sürecini inceleyebilirsiniz. Şüpheli konumundaysanız ifade öncesinde kaydın dayanağını gösteren belgeleri (sözleşme, aydınlatma metni, rıza kaydı) hazır tutmak savunmanın temelini oluşturur. Ceza ve veri koruma boyutunun birlikte ele alındığı dosyalarda ceza hukuku çalışma alanımız ile bilişim hukuku ve KVKK alanındaki değerlendirmeler birlikte yürütülür. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; bu alandaki çalışmalar için Av. Yahya Köse profiline bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular
Kişisel veri suçlarında en çok sorulanlar, hangi kaydın suç sayıldığı, telefonla çekilen fotoğrafların durumu, şirketlerin sorumluluğu ve şikâyetten vazgeçmenin etkisidir. Aşağıdaki cevaplar genel çerçeveyi verir. Her olayda kaydın hangi hukuki dayanağa oturduğu, verinin türü, failin konumu ve kaydın nasıl tespit edildiği ayrıca incelenmelidir; küçük bir ayrıntı suçun niteliğini değiştirebilir.
Birinin telefon numarasını rehbere kaydetmek suç mu?
Kural olarak hayır. Numaranın kişinin kendisi tarafından verilmesi veya olağan bir ilişki içinde öğrenilmesi kaydı hukuka uygun kılar. Suç, kaydın hiçbir hukuki dayanağı olmadığında ve örneğin gizlice ele geçirilmiş bir listeden yapıldığında gündeme gelir.
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçunda şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür mü?
Düşürmez. TCK md. 139 uyarınca kaydetme, verme veya ele geçirme ve yok etmeme suçları şikâyete bağlı değildir. Mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez; tazminat konusunda ise taraflar ayrıca anlaşabilir.
Şirket çalışanı veri kaydederse şirket de cezalandırılır mı?
Tüzel kişilere hapis cezası verilmez. Fiili işleyen çalışan ve varsa talimat veren yönetici sorumlu tutulabilir. Suç şirket yararına işlenmişse TCK md. 140 uyarınca şirket hakkında güvenlik tedbirine hükmolunabilir; KVKK kapsamında ayrıca idari para cezası söz konusu olabilir.
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu hangi mahkemede görülür?
Ceza üst sınırları ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmediğinden dava kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Soruşturma aşamasında arama veya el koyma gibi tedbir kararlarını ise sulh ceza hâkimliği verir.
Silinmiş bir kayıt yüzünden de ceza alınabilir mi?
Alınabilir. Kaydetme fiili verinin hukuka aykırı biçimde kalıcı hâle getirilmesiyle tamamlanır; sonradan silinmesi suçu ortadan kaldırmaz. Silme işlemi cezanın bireyselleştirilmesinde dikkate alınabilir, ancak kaydın yapıldığı adli bilişim incelemesiyle de tespit edilebilir.
KVKK'ya göre özel nitelikli veri her zaman ceza artırımı gerektirir mi?
Gerektirmez. TCK md. 135/2 yalnızca siyasi, felsefi, dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık ve sendikal bağlantıyı sayar. Biyometrik, genetik veya ceza mahkûmiyetine ilişkin veriler KVKK’da özel nitelikli olsa da ceza artırımı listesinde yer almaz.
Kişisel veri suçunda tazminat da istenebilir mi?
İstenebilir. Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi ve varsa maddi tazminat için hukuk mahkemesinde dava açılabilir. 6698 s. KVKK md. 14/3 de genel hükümlere göre tazminat hakkının saklı olduğunu belirtir; ceza dosyasındaki deliller bu davada da kullanılabilir.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu
İlgili yazılar
- İfade ve Sorguda Şüphelinin Hakları
- Arama ve El Koyma Kararına İtiraz
- Yakalama ve Gözaltına Alma Usulü
- Zimmet ve Görevi Kötüye Kullanma Ayrımı
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





