Makale · 14.11.2026

İntifa Hakkı Nasıl Kurulur ve Sona Erer

Yaşlı bir çift, evlerini çocuklarına devrederken intifa hakkını kendilerinde bırakan malikleri temsil ediyor

İntifa hakkı, bir malın mülkiyeti başkasında kalırken o maldan tam olarak yararlanma yetkisini sağlayan sınırlı ayni haktır. En sık karşılaşılan örnek, anne ve babanın evi çocuklarına devrederken ölünceye kadar evde oturma ve kira gelirini alma imkânını kendilerinde bırakmasıdır.

Hak tapuya tescil edildiğinde herkese karşı ileri sürülebilir, ancak sona ermesi her zaman kendiliğinden tapuya yansımaz. Aşağıda intifa hakkının nasıl kurulduğunu, hak sahibinin ve malikin yükümlülüklerini, hakkın hangi hallerde sona erdiğini ve tapudan nasıl terkin edildiğini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 794-822 çerçevesinde açıklıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • İntifa hakkı taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir; taşınmazlarda tapuya tescil ile doğar (TMK md. 794-795).
  • Gerçek kişinin intifa hakkı ölümüyle sona erer ve mirasçılara geçmez; tüzel kişilerde hak en çok 100 yıl sürebilir (TMK md. 797).
  • Hak sahibinin ölümü, süre dolması veya vazgeçme halinde tapu kaydı kendiliğinden silinmez; malik terkin istemelidir (TMK md. 796/2).
  • Hakkın kendisi devredilemez, ancak kullanımı sözleşmede aksine hüküm yoksa başkasına bırakılabilir; kira geliri hak sahibine aittir (TMK md. 806).
  • Geri verme anında doğan bütün talepler 1 yılda zamanaşımına uğrar (TMK md. 802).

İntifa Hakkı Nedir, Hangi Mallar Üzerinde Kurulabilir?

TMK md. 794 uyarınca intifa hakkı taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir ve aksine düzenleme yoksa sahibine konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi verir. Hak sahibi malı kullanır, işletir ve gelirini alır; ancak malı satamaz, devredemez veya üzerinde mülkiyeti değiştiren tasarruf yapamaz.

Uygulamada intifa hakkı çoğunlukla bir konut, dükkân, tarla veya bağ üzerinde kurulur. Banka mevduatı, kira alacağı veya bir şirket payı gibi haklar üzerinde de kurulabilir; bu halde TMK md. 820 uyarınca hak, alacağın getirisini edinme yetkisi verir.

Çıplak mülkiyet ve intifa ayrımı

İntifa hakkı kurulan taşınmazda malikin elinde kalan hakka uygulamada “çıplak mülkiyet” denir. Malik taşınmazı satabilir, ipotek verebilir veya bağışlayabilir; ancak yeni malik de tapuda tescilli intifa hakkına katlanmak zorundadır. Bu nedenle intifa yüklü bir taşınmazın piyasa değeri, hak sahibinin yaşı ve hakkın süresi oranında belirgin biçimde düşer.

İntifa hakkı ile oturma hakkı farkı

Oturma hakkı, TMK md. 823 uyarınca bir binadan veya bir bölümünden konut olarak yararlanma yetkisidir ve devredilemez, mirasçılara geçmez. İntifa hakkı ise daha geniştir: konut olarak kullanmanın yanında kiraya verme ve gelir elde etme yetkisini de içerir. Oturma hakkı sahibi ise TMK md. 824 uyarınca, aksi açıkça belirtilmedikçe, ailesi ve ev halkı ile birlikte oturabilir.

Özellik İntifa hakkı Oturma hakkı
Konusu Taşınır, taşınmaz, hak veya malvarlığı (TMK md. 794) Bina veya bir bölümü (TMK md. 823)
Yararlanma kapsamı Tam yararlanma: kullanma, işletme, gelir alma Konut olarak oturma, kişisel ihtiyaçlarla sınırlı
Kiraya verme Sözleşmede aksi yoksa mümkün (TMK md. 806) Kural olarak mümkün değil
Mirasçılara geçiş Geçmez, ölümle sona erer (TMK md. 797) Geçmez
Olağan bakım giderleri Hak sahibine ait (TMK md. 813) Binanın tamamından yararlanıyorsa hak sahibine, malikle birlikte kullanıyorsa malike ait (TMK md. 825)

İntifa Hakkı Tapuda Nasıl Kurulur?

TMK md. 795 uyarınca intifa hakkı taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Taşınmazlarda mülkiyete ilişkin hükümler uygulandığından sözleşmenin tapu müdürlüğünde resmi senet olarak düzenlenmesi gerekir; adi yazılı anlaşma ayni hak doğurmaz. Hakkın kurulmasını taahhüt eden sözleşme de resmi şekle tabidir (TMK md. 795/2 ve 706).

Tapuda intifa hakkı tesisi

Malik ile hak sahibi tapu müdürlüğüne randevu alarak resmi senet düzenletir. Senette hakkın süresi (belirli bir tarih veya hak sahibinin ömrü), bedelli mi bedelsiz mi kurulduğu ve varsa kullanımın devrini yasaklayan kayıt belirtilir. Tapu işlemleri ve harç yükümlülüğü bakımından ön bilgi için tapu harcı aracımız genel bir fikir verir.

Bağışta intifa hakkını saklı tutma

En yaygın kurgu, malikin taşınmazı çocuğuna bağışlarken intifa hakkını kendi üzerinde bırakmasıdır. Bu işlemde tapuda mülkiyet çocuğa geçer, intifa hakkı bağışlayan lehine tescil edilir. TMK md. 809 uyarınca intifa hakkı kendisinde kalmak üzere bağışlayandan malik güvence isteyemez.

Kanundan ve vasiyetten doğan intifa hakları

İntifa hakkı her zaman sözleşmeyle kurulmaz. TMK md. 240 ve md. 255, eşlerden birinin ölümünde sağ kalan eşin, aile konutu üzerinde mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebileceğini düzenler. Mirasbırakan da TMK md. 517 uyarınca vasiyetle terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde intifa hakkı bırakabilir.

Safranbolu’da geleneksel bir evin iç mekânı, intifa konusu konut örneği

İntifa Hakkı Sahibi Hangi Haklara ve Yükümlülüklere Sahiptir?

TMK md. 803 uyarınca intifa hakkı sahibi malı zilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve ondan yararlanma yetkisine sahiptir; bu yetkileri kullanırken iyi bir yönetici gibi özen göstermek zorundadır. Olağan bakım, vergi ve sigorta primleri de kural olarak onun yükümlülüğündedir. Bu yükümlülükler, hakkın kapsamını belirleyen senetle genişletilip daraltılabilir.

Kiraya verme ve kira geliri

TMK md. 806 uyarınca sözleşmede aksine hüküm yoksa veya hakkın şahsen kullanılması gerektiği anlaşılmıyorsa, intifa hakkının kullanımı başkasına devredilebilir. Bu nedenle hak sahibi taşınmazı kiraya verebilir ve kira geliri ona ait olur. Kira gelirinin beyanı yükümlülüğü de kiraya veren olarak hak sahibine düşer; ayrıntılar kira gelirinin vergilendirilmesi yazımızda yer alır.

Hakkın kendisi ise başkasına devredilemez ve hak sahibinin ölümüyle sona erer. Kiracı açısından bu ayrım önemlidir: intifa sahibiyle yapılan kira sözleşmesi, hakkın sona ermesinden sonra malike karşı ne ölçüde ileri sürülebilir sorusu, kiralananın el değiştirmesine ilişkin kurallar ışığında ayrıca değerlendirilir.

Bakım giderleri, vergi ve sigorta

TMK md. 812 ve 813 uyarınca malın muhafazası ve olağan bakımı için gereken onarımlar, işletme giderleri ile vergi ve resimler intifa süresince hak sahibine aittir. Daha önemli işler malike aittir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu md. 3 de bina vergisini, varsa intifa hakkı sahibinin ödeyeceğini açıkça belirtir.

TMK md. 815 uyarınca yerel âdetlere göre iyi bir yönetimin gereğiyse hak sahibi, malı malik lehine yangına ve diğer tehlikelere karşı sigorta ettirmek ve primleri ödemekle yükümlüdür. Konutlarda zorunlu deprem sigortası primini kimin ödeyeceği sorusu da bu çerçevede, tarafların sözleşmesiyle birlikte değerlendirilir.

Malik İntifa Hakkı Sahibine Karşı Nasıl Korunur?

TMK md. 807 uyarınca malik, malın hukuka aykırı veya niteliğine uygun düşmeyen biçimde kullanılmasına itiraz edebilir. Md. 808 uyarınca haklarının tehlikeye düştüğünü ispat eden malik güvence isteyebilir. Güvence verilmez veya itiraza rağmen aykırı kullanım sürerse md. 810 uyarınca sulh hâkimi malı bir kayyıma tevdi edebilir.

TMK md. 817, hak sahibinin taşınmazın ekonomik özgülenme yönünü malikin zararına önemli ölçüde değiştiremeyeceğini düzenler. Kanun, hak sahibinin taşınmazı yeni bir şekle dönüştüremeyeceğini ve onda önemli bir değişiklik yapamayacağını özellikle vurgular. Örneğin bir zeytinliğin sökülüp başka bir kullanıma dönüştürülmesi veya bir konutun işyerine çevrilmesi bu sınıra takılabilir. Malik ayrıca md. 811 uyarınca intifa konusu malların noterlikçe resmen defterinin tutulmasını her zaman isteyebilir.

İntifa Hakkı Hangi Hallerde Sona Erer?

TMK md. 796 ve 797 uyarınca intifa hakkı konusunun tamamen yok olması, tescilin terkini, gerçek kişilerde hak sahibinin ölümü, tüzel kişilerde kararlaştırılan sürenin dolması ile sona erer. Tüzel kişilerin intifa hakkı en çok 100 yıl devam edebilir. Hak sahibi haktan vazgeçebilir.

Sona erme sebebi Dayanak Tapuya etkisi
Hak sahibinin ölümü TMK md. 797/1 Malik, ölüm belgesiyle terkin ister
Kararlaştırılan sürenin dolması TMK md. 796/2, 797 Malik terkin ister
Hak sahibinin vazgeçmesi TMK md. 796/2 Vazgeçme beyanı üzerine terkin
Konunun tamamen yok olması TMK md. 796/1 Hak sona erer
Harap olma (malik yeniden yapmazsa) TMK md. 798/1 Malik yeniden yaparsa hak yeniden kurulmuş olur
Kamulaştırma veya sigorta TMK md. 798/2 Hak, bedel veya tazminat üzerinde devam eder

Kamulaştırma ve sigorta halleri sıkça gözden kaçar: intifa yüklü bir taşınmaz kamulaştırıldığında hak ortadan kalkmaz, kamulaştırma bedeli üzerinde devam eder. Deprem veya yangın sonrası ödenen sigorta tazminatı için de aynı kural geçerlidir. Bu nedenle bedel tesliminde intifa hakkı sahibinin durumu gözetilmelidir.

Harap olmuş eski bir ev, kullanılamaz hale gelen intifa konusu malın akıbeti

Sona Eren İntifa Hakkı Tapudan Nasıl Terkin Edilir?

TMK md. 796/2 uyarınca sürenin dolması, vazgeçme veya ölüm gibi sebepler taşınmazlarda malike terkini isteme yetkisi verir. Yani hak fiilen sona ermiş olsa bile, tapu kaydı malikin başvurusuyla silinir. Kayıt silinmedikçe taşınmazın satışında, ipotek kurulmasında ve kredi işlemlerinde sorun çıkabilir; alıcı ve banka, terkin yapılmadan işleme yanaşmayabilir.

İntifa hakkının terkini için başvuru

Hak sahibinin ölümünde malik, nüfus kayıtlarından alınan ölüm bilgisiyle tapu müdürlüğüne başvurarak terkin ister. Vazgeçmede hak sahibinin tapu müdürlüğünde vereceği terkin beyanı yeterlidir. Hak sahibi sağ olduğu halde süre dolmuş ve terkine yanaşmıyorsa, malik tapu iptali ve terkin davası açabilir; taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin bu davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (6100 s. HMK md. 12).

Mirasçılar açısından bir tuzak vardır: intifa hakkı sahibi ebeveyn öldüğünde hak mirasçılara geçmez, ancak kira sözleşmesi devam ediyorsa kira bedellerinin artık kime ödeneceği tartışma konusu olur. Ölüm tarihinden sonraki kira gelirleri malike ait olacağından, kiracıya yazılı bildirim yapılması karışıklığı önler. Bildirimde malikin banka hesabı ve terkin başvurusunun tarihi belirtilmelidir; böylece kiracı, bedeli yanlış kişiye ödeme riskinden kurtulur.

Geri Verme ve Tazminat Taleplerinde 1 Yıllık Süre Nasıl İşler?

TMK md. 799 uyarınca intifa hakkı sona erince hak sahibi malı malike geri vermekle yükümlüdür. Md. 802 uyarınca geri verme anında malik ve hak sahibi tarafından ileri sürülebilecek bütün istem hakları, bu andan başlayarak 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu süre, genel sürelerinden çok kısadır.

Malik, md. 800 uyarınca hak sahibinin kusursuzluğunu ispat edemediği yok olma ve değer kaybı için tazminat isteyebilir; olağan kullanımdan doğan yıpranmadan ise hak sahibi sorumlu değildir. Hak sahibi de md. 801 uyarınca yükümlü olmadığı halde yaptığı giderler ve eklemeler için vekâletsiz iş görme hükümlerine göre tazminat isteyebilir. Süre hesabı için zamanaşımı hesaplama aracı yardımcı olabilir.

Alacaklılar ve Mirasçılar Bakımından İntifa Hakkı Ne Anlama Gelir?

2004 s. İcra ve İflas Kanunu md. 278/2-c uyarınca uygun karşılık ispatlanmadıkça borçlunun intifa hakkı tesis ettiği sözleşmeler bağışlama sayılır ve tasarrufun iptali davasına konu olabilir. İİK md. 83 ise intifa hakları ve hasılatının, geçim için gereken miktar düşüldükten sonra haczedilebileceğini düzenler.

Borçlu bir malikin, alacaklılardan kaçırmak amacıyla taşınmazı akrabasına devredip intifa hakkını kendinde bırakması bu nedenle risklidir; tasarrufun iptali davasının şartları bu tür işlemler için ayrıca incelenmelidir. Hak sahibinin alacaklıları ise intifa hakkının kendisini değil, hasılatını hedef alabilir; sınırlar için haczedilemeyen mal ve haklar yazısına bakılabilir.

Miras bakımından TMK md. 568 uyarınca mirasbırakan terekeyi tasarruf edilebilir kısmı aşan bir intifa hakkıyla yükümlü kılarsa, mirasçılar intifa hakkının tenkisini ya da tasarruf edilebilir kısmı vererek bu yükten kurtulmayı isteyebilir. hesabı için saklı pay ve tenkis davası yazımız yol gösterir. Paylı mülkiyette ise TMK md. 700 uyarınca bir paydaşın kendi payı üzerinde intifa kurması halinde diğer paydaşlar bildirimden itibaren 3 ay içinde paylaşma isteyebilir.

Safranbolu’da yamaca yayılmış evler, tapuda terkin işlemi beklenen taşınmazlar

İntifa Hakkı Kurmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

İntifa hakkı çoğunlukla aile içinde, uzun vadeli ve duygusal kararlarla kurulur; bu yüzden sonradan çıkan uyuşmazlıklar da uzun sürer. TMK md. 795 uyarınca hak tescille doğduğundan, resmi senedin içeriği belirleyicidir. Aşağıdaki kontrol listesi, senet düzenlenmeden önce netleştirilmesi gereken noktaları gösterir.

  • Hak ömür boyu mu, belirli bir süre için mi kuruluyor; süre senette açıkça yazılı mı?
  • Kiraya verme yasağı veya kullanımın devrini sınırlayan bir kayıt istenip istenmediği.
  • Büyük onarımlar, aidat, emlak vergisi ve deprem sigortası primlerinin kim tarafından ödeneceği.
  • Bağış veya devir, diğer mirasçıların saklı paylarını etkiliyor mu?
  • Devredenin borçları varsa, işlemin tasarrufun iptali riskine açık olup olmadığı.
  • Paylı mülkiyette diğer paydaşların paylaşma isteme ihtimali.

Gayrimenkul hukuku ile miras hukuku kesişimindeki bu işlemlerde, senedin dili kadar ailenin ileriye dönük planı da önemlidir. Yazı, Av. Yahya Köse tarafından tapu işlemlerinde sık görülen sorular dikkate alınarak hazırlanmıştır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İntifa hakkıyla ilgili sorular çoğunlukla aile içi devirlerde, miras paylaşımında ve kira gelirinin kime ait olduğu konusunda ortaya çıkar. Aşağıda Türk Medeni Kanunu ve ilgili kanun hükümlerine göre en sık sorulan soruları, uygulamada karşılaşılan durumları da gözeterek kısa ve doğrudan yanıtlarla bir araya getirdik.

İntifa hakkı mirasçılara geçer mi?

Hayır. TMK md. 797 uyarınca gerçek kişilerde intifa hakkı hak sahibinin ölümüyle sona erer ve mirasçılara geçmez. Ancak tapudaki kaydın silinmesi için malikin terkin istemesi gerekir.

İntifa hakkı olan ev satılabilir mi?

Evet. Malik çıplak mülkiyeti satabilir; ancak tapuda tescilli intifa hakkı herkese karşı ileri sürülebildiğinden yeni malik de bu hakka katlanır. Alıcı, hak sona erinceye kadar taşınmazdan yararlanamaz.

İntifa hakkı sahibi evi kiraya verebilir mi?

Sözleşmede aksine hüküm yoksa ve hakkın şahsen kullanılması gerekmiyorsa verebilir (TMK md. 806). Kira geliri hak sahibine aittir ve kira gelirinin vergisel yükümlülükleri de ona düşer.

İntifa hakkı süresiz kurulabilir mi?

Gerçek kişi lehine kurulan hak en geç hak sahibinin ölümüyle sona erer; bu nedenle ömür boyu kurulabilir. Tüzel kişiler lehine kurulan intifa hakkı ise TMK md. 797 uyarınca en çok 100 yıl devam edebilir.

İntifa hakkından vazgeçmek mümkün mü?

Evet. Hak sahibi tapu müdürlüğünde vereceği beyanla haktan vazgeçebilir ve kayıt terkin edilir. Vazgeçme karşılıksız yapılıyorsa ve hak sahibinin borçları varsa, alacaklılar bakımından tasarrufun iptali riski ayrıca değerlendirilmelidir.

Emlak vergisini kim öder, malik mi intifa sahibi mi?

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu md. 3 uyarınca bina vergisini varsa intifa hakkı sahibi öder. TMK md. 813 de vergi ve resimlerin intifa süresince hak sahibine ait olduğunu belirtir.

Kurulan intifa hakkı bedelli mi olmak zorunda?

Hayır. İntifa hakkı bedelli veya bedelsiz kurulabilir. Bedelsiz kurulduğunda işlem bağışlama niteliği taşıyabileceğinden, saklı pay sahibi mirasçılar ve devredenin alacaklıları bakımından ayrıca sonuç doğurabilir. Bu nedenle senette bedelin varlığı ve ödenme şekli açıkça yazılmalıdır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk