
Trafik sigortasında , kazada zarar görene yapılan ödemenin sonradan asıl sorumluya veya sorumlulardan birine yansıtılmasıdır. Çoğu kişi bu kavramı yalnızca sigorta şirketinin alkollü ya da ehliyetsiz sürücüye başvurması olarak bilir. Oysa bir trafik kazasından sonra sigortacı, Güvence Hesabı, Sosyal Güvenlik Kurumu, araç işleteni ve sürücü arasında birbirinden farklı rücu ilişkileri doğar.
Bu yazı, sigortacının kendi sigortalısına başvurmasını kısaca özetleyip asıl olarak diğer rücu ilişkilerini ele alıyor: birden çok aracın karıştığı kazada sigortacılar arası paylaşım, sigortasız araçta Güvence Hesabının başvurusu, SGK ile trafik sigortacısı arasındaki ilişki, işletenin sürücüye başvurması ve her birinin süresi. Alkol, ehliyetsizlik ve kasıt hâllerindeki ayrıntılar için sigortacının rücu hakkı ve istisnalar yazısına bakılabilir.
Önemli Çıkarımlar
- Sigortacı, sözleşmeden doğan savunmaları zarar görene karşı ileri süremez; önce öder, sonra sigorta ettirene başvurur (2918 s. KTK md. 95).
- Birden çok sigortacı varsa ödeme yapan, diğerlerinden sorumluluk oranında payı yazılı olarak ister; diğerleri 8 iş günü içinde öder (KTK md. 99/2).
- Sigortasız aracın sebep olduğu bedensel zararlarda Güvence Hesabı öder ve sorumlulara başvurur (5684 s. Sigortacılık K. md. 14).
- SGK’nın gelir ödemelerinde sigortacının sorumluluğu sigortalının kusuru oranında devam eder (KTK md. 92 son fıkra).
- Tazminat yükümlülerinin birbirine rücu hakları 2 yılda zamanaşımına uğrar (KTK md. 109).
Trafik Sigortasında Rücu Hangi İlişkilerde Doğar?
Trafik sigortasında rücu, ödeme yapan kişinin borcun asıl veya ortak sorumlusuna başvurmasıdır. 2918 s. KTK md. 95/2 sigortacının sigorta ettirene başvurusunu, md. 99/2 sigortacılar arası paylaşımı, md. 109 ise tazminat yükümlülerinin birbirine rücu süresini düzenler. Her ilişkinin dayanağı ve savunmaları farklıdır.
| Kim | Kime başvurur | Dayanak |
|---|---|---|
| Trafik sigortacısı | Kendi sigortalısına (sözleşmeden doğan haller) | KTK md. 95/2, Genel Şartlar B.4 |
| Trafik sigortacısı | Zarardan sorumlu diğer kişilere (halefiyet) | Genel Şartlar B.3, TTK md. 1481 |
| Ödeme yapan sigortacı | Kazaya karışan diğer araçların sigortacılarına | KTK md. 99/2 |
| Fazla ödeyen işleten | Diğer işletenlere ve sorumlulara | KTK md. 88/2, TBK md. 62 |
| Güvence Hesabı | Sigortasız aracın işletenine ve sorumlulara | 5684 s. K. md. 14 |
| SGK | Kusurlu üçüncü kişiye ve trafik sigortacısına | 5510 s. K. md. 21/4, KTK md. 92 son fıkra |
| İşleten | Kusurlu sürücüye veya aracı çalan kişiye | KTK md. 85, md. 107; TBK md. 66 |
Sigortacı Kendi Sigortalısına Hangi Hallerde Başvurur?
Sigortacı, sigorta sözleşmesine ve ilgili kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir (KTK md. 95/2). Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4 bu halleri “başlıca” ifadesiyle sayar: kasıt veya ağır , ehliyetsizlik, alkol veya uyuşturucu, istiap haddinin aşılması ve olay yerinin terki.
Bu ilişkide iki sınır öne çıkar. Birincisi illiyet bağıdır: uygulamada sürücünün alkollü olması tek başına yeterli görülmez, kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin ortaya konması gerekir. İkincisi tutardır: sigortacı ancak zarar görenin gerçek zararı ve sigortalı sürücünün kusur oranı ölçüsünde başvurabilir. Ehliyetsiz araç kullanmanın ceza ve idari yönü ehliyetsiz araç kullanmanın yaptırımları yazısında, alkolün idari ve cezai sonuçları alkollü araç kullanma yaptırımları yazısında ele alınır.
Teminat dışı hal ile rücu sebebi karıştırılmamalı
Rücu sebebinde sigortacı zarar görene öder, sonra sigortalısına başvurur. Teminat dışı halde ise sigortacının zarar görene karşı ödeme borcu hiç doğmaz; örneğin KTK md. 92/f uyarınca kapsam dışındadır. Bu ayrım, zarar görenin kime dava açacağını belirler. Kapsam dışı kalemler trafik sigortasında teminat dışı haller yazısında listelenmiştir.

Halefiyet ile Rücu Arasındaki Fark Uygulamada Neyi Değiştirir?
Halefiyette ödeme yapan sigortacı, zarar görenin yerine geçerek onun haklarını kullanır; rücuda ise kendi sözleşmesinden veya kanundan doğan bağımsız bir hakkı kullanır. Genel Şartlar B.3 sigortacının ödediği tutar kadar hak sahibinin yerine geçeceğini, 6102 s. TTK md. 1481 de sorumluluk sigortalarında halefiyeti düzenler.
Ayrımın pratik sonucu savunmalardadır. Halefiyetle başvuran sigortacıya karşı, zarar görene karşı ileri sürülebilecek bütün savunmalar ileri sürülebilir. Sözleşmeye dayalı rücuda ise sigortalı, rücu sebebinin gerçekleşmediğini, illiyet bağı bulunmadığını veya ödenen tutarın gerçek zararı aştığını savunur. Talep yazısında hangi dayanağın kullanıldığı bu nedenle ilk okunacak kısımdır.
Sigortacı sigortalı olmayan sürücüye başvurabilir mi?
Genel Şartlar B.4, sigortalının yanında “eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler” ifadesini kullanır; rücu kural olarak poliçedeki sigortalıya, yani işletene yöneltilir. Aracı kullanan ve sigortalı olmayan sürücüye karşı sigortacının talebi ise sözleşmeden değil, zarar görenin haklarına halefiyetten ve genel hükümlerden doğar. Bu iki talep farklı savunmalara ve farklı sürelere tabidir.
Birden Fazla Aracın Karıştığı Kazada Sigortacılar Nasıl Paylaşır?
Birden çok motorlu aracın karıştığı kazada üçüncü kişiye karşı sorumlular müteselsilen sorumludur (KTK md. 88/1). Ödeme yapan sigortacı, KTK md. 99/2 uyarınca ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak ister; diğer sigortacılar talep tarihinden itibaren 8 iş günü içinde kendilerine düşen payı öder.
İç ilişkide paylaşım KTK md. 88/2’ye göre olayın bütün şartları değerlendirilerek yapılır; özel durumlar başka türlü paylaştırmayı haklı göstermedikçe işletenler kusurları oranında zarara katlanır. TBK md. 62/2 ise kendi payından fazlasını ödeyen müteselsil borçlunun diğerlerine rücu edebileceğini ve zarar görenin haklarına halef olacağını belirtir.
Bu örnek temsilidir: Üç aracın karıştığı bir kazada yaralanan yayaya A aracının sigortacısı 600.000 TL ödesin. raporunda kusurlar A yüzde 50, B yüzde 30, C yüzde 20 olarak belirlenmişse, A’nın sigortacısı B’nin sigortacısından 180.000 TL, C’nin sigortacısından 120.000 TL ister. Sigortalılar ise bu paylaşımda kural olarak muhatap olmaz.
Sigortacılar arası paylaşımda sigortalının yeri
Sigortacılar arası paylaşım, sigortalıların cebinden çıkan bir ödeme değildir; her sigortacı kendi sigortalısının kusur payını kendi teminatından karşılar. Sigortalının bu aşamada dikkat etmesi gereken nokta, kusur oranının nasıl belirlendiğidir. Kendisine yüksek kusur yüklenen bir rapor, olası bir rücu talebinin tutarını da doğrudan etkiler. Teminat limitini aşan kısım ise sigortacılar arasında paylaşılmaz; bu kısım için zarar gören, işleten ve sürücüye doğrudan başvurur. Kusur raporuna itiraz yolları için kusur tespitine itiraz yazısına bakılabilir.

Güvence Hesabı Sigortasız Araç Sahibine Rücu Eder mi?
Evet. 5684 s. Sigortacılık Kanunu md. 14/2 uyarınca sigortasını yaptırmamış araçların sebep olduğu bedensel zararlar, sigortalının tespit edilemediği haller ve çalınmış ya da gasp edilmiş araçların karıştığı bazı kazalar için Güvence Hesabına başvurulabilir. Hesabın ilgililere yapacağı rücuların esasları md. 14/7 uyarınca yönetmelikle düzenlenir.
Sigortasız araç işleteni için sonuç ağırdır: zarar gören Güvence Hesabından tazminatını alır, Hesap ise ödediği tutar için işletene ve sorumlu sürücüye başvurur. Bu talepte işletenin dayanabileceği bir poliçe bulunmadığından, tazminatın tamamı kendi malvarlığından karşılanır. Hesap kapsamı sınırlıdır: md. 14/2-b sigortasız araçlarda yalnızca bedensel zararları sayar; eşya zararlarının Hesaptan karşılanması Cumhurbaşkanının bu yönde karar vermesine bağlıdır. Kapsam dışında kalan zararlar doğrudan işleten ve sürücüden istenir.
Çalınan araçta işletenin durumu
KTK md. 107/1 uyarınca aracı çalan veya gasbeden kişi işleten gibi sorumludur. İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin aracın çalınmasında kusurlu olmadığını ispat ederse sorumlu tutulamaz; sorumlu olduğu durumlarda ise diğer sorumlulara rücu edebilir. Genel Şartlar B.4(e), anahtarın araçta bırakılması gibi çalınmada sigortalının kusurlu olduğu halleri ayrıca rücu sebebi sayar.
SGK ile Trafik Sigortacısı Arasında Rücu Nasıl İşler?
Bu ilişkide iki ayrı kalem vardır. Sağlık giderlerinde KTK md. 98 uyarınca trafik kazasına bağlı sağlık hizmet bedelleri SGK tarafından karşılanır ve sigorta şirketleri bu teminat karşılığında belirlenen tutarı Kuruma aktarır; aktarımla sigortacının bu teminattaki yükümlülüğü sona erer. Bu nedenle tedavi giderleri için sigortacıya ayrıca rücu edilmez.
Gelir ödemelerinde durum farklıdır. Kaza aynı zamanda iş kazası ise SGK, 5510 s. Kanun md. 21/4 uyarınca üçüncü kişinin kusuru nedeniyle bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı için kusurlu üçüncü kişilere rücu eder. KTK md. 92’nin son fıkrası, sigortacının SGK’ya karşı sorumluluğunun kendi sigortalısının kusuru oranında devam edeceğini düzenler. İşverene yönelik rücu davaları için SGK’nın iş kazasında işverene rücu davası yazısına bakılabilir.

İşleten Aracı Kullanan Sürücüye Başvurabilir mi?
Evet, iç ilişkide başvurabilir. KTK md. 85’in son fıkrası uyarınca işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur; bu, zarar görene karşı sorumluluğu genişletir. Ancak işleten ödeme yaptıktan veya sigortacının rücu talebini karşıladıktan sonra, kusurlu sürücüye genel hükümlere göre başvurabilir. Sürücü işletenin çalışanıysa TBK md. 66 son fıkrası, adam çalıştıranın çalışanına ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebileceğini belirtir.
Uygulamada en sık karşılaşılan tablo şudur: araç sahibi aracını ehliyetsiz veya alkollü bir yakınına verir, sigortacı ödeme yapar ve B.4 uyarınca araç sahibine başvurur. Araç sahibi bu tutarı ödedikten sonra sürücüye karşı ayrı bir talep ileri sürebilir. Aracı bilerek ehliyetsiz kişiye vermek, araç sahibinin kendi kusurunu da oluşturduğundan iç ilişkideki paylaşım bu kusur gözetilerek yapılır. Hatır için aracın ödünç verildiği hallerde sorumluluğun genel hükümlere tabi olduğu hatır taşıması ve müterafik kusur yazısında açıklanmıştır.
Rücu Taleplerinde Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kişiyi öğrendikleri günden başlayarak 2 yılda zamanaşımına uğrar (KTK md. 109). Genel hükümlerde TBK md. 73 aynı başlangıcı esas alır ve ayrıca ödemeden itibaren 10 yıllık üst sınır öngörür.
| Rücu ilişkisi | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Tazminat yükümlüleri arasında (sigortacılar, işletenler) | 2 yıl | Tam ödeme ve rücu edilecek kişinin öğrenilmesi (KTK md. 109) |
| Genel hükümlere göre müteselsil sorumlular arasında | 2 yıl, her hâlde 10 yıl | Tam ödeme ve birlikte sorumlunun öğrenilmesi (TBK md. 73) |
| Sigorta sözleşmesinden doğan istemler | 2 yıl | Alacağın muacceliyeti (TTK md. 1420) |
| Sigortacılar arası pay ödemesi | 8 iş günü | Yazılı talep tarihi (KTK md. 99/2) |
Birden çok tarihte kısmi ödeme yapılan dosyalarda sürenin başlangıcı tartışılabilir; KTK md. 109 “yükümlülüğün tam olarak yerine getirilmesini” esas aldığı için son ödeme tarihi önem kazanır. TBK md. 73 ayrıca, tazminat kendisinden istenen kişinin durumu birlikte sorumlulara bildirmesini, aksi hâlde zamanaşımının bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte başlamasını öngörür. Süre takibi için zamanaşımı hesaplama aracı ön fikir verir.
kendiliğinden işleyen bir engel değildir. TBK md. 161 uyarınca zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz. Bu nedenle süresi geçmiş bir rücu talebiyle karşılaşan kişi, görüşmesinde, icra takibine itirazında veya cevap dilekçesinde zamanaşımı def’ini açıkça ileri sürmelidir; aksi hâlde süre geçmiş olsa bile talep esastan incelenir.
Rücu Talebi Alan Kişi Hangi Belgeleri İstemeli?
Rücu talebiyle karşılaşan kişi, önce talebin hangi ilişkiye dayandığını belirlemelidir: sözleşmeye dayalı rücu mu, halefiyet mi, Güvence Hesabı başvurusu mu? Dayanak belli olduktan sonra ödemenin gerçekliği, tutarın gerçek zararla uyumu, kusur oranı ve süre aynı dosyada kontrol edilir. Aşağıdaki belgeler bu kontrolün temelidir.
- Zarar görene yapılan ödemenin dekontu, ibraname ve ödeme tarihleri
- Ödemenin dayanağı olan ekspertiz raporu, aktüerya hesabı veya mahkeme kararı
- Kaza tespit tutanağı ve bilirkişi kusur raporu
- Talebin dayandığı Genel Şartlar bendi veya kanun hükmü
- Birden çok araç varsa diğer sigortacılara yapılan paylaşım yazışmaları
- Güvence Hesabı talebinde aracın kaza tarihindeki sigorta durumunu gösteren kayıt
Sigortacının sigortalısına karşı açtığı davalar ticari dava niteliğinde olduğundan, konusu para olan bu davalarda TTK md. 5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; usul ayrıntıları ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır. Talep ilamsız icra takibiyle gelirse ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edilmesi gerekir; bu konuda icra takibine itiraz süresi yazısı yol gösterir. Sigorta uyuşmazlıklarının genel çerçevesi sigorta hukuku çalışma alanımızda yer alır; yazı Av. Mehmet İlker Dinç tarafından hazırlanmıştır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik kazasından sonra rücu talebi alan araç sahipleri ve sürücüler en çok talebin kimden geldiğini, ne kadar süre içinde ileri sürülebileceğini ve sigortasız araçta hangi kurumun ödeme yaptığını sorar. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi niteliğindedir; her talep kendi dayanağı ve belgeleriyle birlikte incelenmelidir.
Trafik sigortam yoksa kazada kim öder?
Bedensel zararlarda zarar gören Güvence Hesabına başvurabilir (5684 s. K. md. 14). Hesap ödediği tutar için sigortasız aracın işletenine ve sorumlu sürücüye başvurur. Eşya zararları kural olarak Hesap kapsamında değildir; bu zararlar doğrudan işleten ve sürücüden istenir.
Karşı tarafın sigortası bana rücu edebilir mi?
Karşı aracın sigortacısı sizin sigortalınız değildir; sözleşmeye dayalı rücu yapamaz. Ancak kazada kusurunuz varsa, zarar görenin haklarına halef olarak veya kurallarına göre kusurunuz oranında talepte bulunabilir. Bu talep çoğu zaman sizin trafik sigortacınıza yöneltilir.
Rücu talebi ne kadar süre sonra gelebilir?
Tazminat yükümlüleri arasındaki rücu hakları, ödemenin tam olarak yapıldığı ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar (KTK md. 109). Sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde TTK md. 1420 uyarınca muacceliyetten itibaren 2 yıllık süre uygulanır.
Aracımı kullanan arkadaşım kaza yaptı, sigorta bana mı başvurur?
Rücu sebebi varsa sigortacı kural olarak poliçedeki sigortalıya, yani işletene başvurur. İşleten ödeme yaptıktan sonra iç ilişkide kusurlu sürücüye genel hükümlere göre başvurabilir. Aracı ehliyetsiz birine bilerek vermek işletenin kendi kusurunu da oluşturur.
SGK hastane masrafları için trafik sigortacısına rücu eder mi?
Kural olarak hayır. KTK md. 98 uyarınca trafik kazasına bağlı sağlık hizmet bedelleri SGK tarafından karşılanır ve sigorta şirketleri belirlenen tutarı Kuruma aktarır; aktarımla bu teminattaki yükümlülük sona erer. Gelir ödemeleri ise farklı kurallara tabidir.
Rücu davası hangi mahkemede görülür?
Sigortacının sigortalısına karşı sigorta sözleşmesine dayanan rücu davaları ticari dava niteliğinde olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür ve TTK md. 5/A uyarınca önce arabulucuya başvurulur. Diğer rücu ilişkilerinde görevli mahkeme tarafların sıfatına göre ayrıca belirlenir.
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Sağlık Sigortasının Ödemeyi Reddetmesi
- Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Usulü
- Eksper Raporuna İtiraz ve Yeniden İnceleme
- Ferdi Kaza Sigortasında Tazminat Talebi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık





