
Kısa dönem ikamet izni başvurusu, Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da 90 günden fazla kalmak isteyen yabancıların en sık kullandığı yoldur (6458 s. YUKK md. 19). Başvurunun sonucu büyük ölçüde üç şeye bağlıdır: doğru gerekçenin seçilmesi, md. 32’deki şartların belgelenmesi ve md. 33’teki ret sebeplerinden birine düşülmemesi.
Bu yazı yalnızca kısa dönem ikamet iznini ele alıyor: hangi gerekçeyle başvurulur, hangi belgeler istenir ve dosyalar en çok nerede reddedilir. Ret kararına karşı itiraz ve dava yolu ikamet izni reddine itiraz yazısında, İzmir’deki başvuru pratiği ise İzmir İl Göç İdaresi başvuru süreci yazısında anlatılmıştır.
Önemli Çıkarımlar
- Kısa dönem ikamet izni 6458 s. YUKK md. 31/1’de sayılan 14 gerekçeden birine dayanır; gerekçe, istenecek ek belgeleri ve izin süresini belirler.
- Türkiye içinden başvuru, vize veya vize muafiyeti süresi bitmeden yapılmalıdır; 10 güne kadar aşımda başvuru yine alınır (Yönetmelik md. 21/2).
- Taşınmaza dayalı başvuruda konutun edinim tarihindeki değeri en az 200 bin ABD doları karşılığı Türk lirası olmalı ve konut gelir amacıyla kullanılmamalıdır.
- Son bir yıl içinde toplam 120 günden fazla yurt dışında kalmak, kısa dönem iznin iptal veya uzatılmama sebebidir (Yönetmelik md. 29/1-c).
- Ret veya uzatmama hâlinde yabancıya Türkiye’de 10 güne kadar kalma imkânı veren harçsız bir belge verilir (Yönetmelik md. 22/11).
Kısa Dönem İkamet İzni Başvurusu Kimler İçin Uygundur?
Kısa dönem ikamet izni başvurusu, 6458 s. YUKK md. 31/1’de sayılan gerekçelerden birine dayanan yabancılar için uygundur: bilimsel araştırma, Türkiye’de taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, hizmet içi eğitim, değişim programı, turizm, tedavi, adli veya idari makam talebi, aile ikametinden geçiş, Türkçe kursu, kamu programları, mezuniyet sonrası kalış, yatırım ve KKTC vatandaşlığı.
Gerekçe seçimi formdaki bir kutucuk değildir; dosyanın bütün kurgusunu belirler. Turizm gerekçesiyle başvuran yabancıdan gelir belgesi istenirken, taşınmaz gerekçesinde tapu ve değer şartı öne çıkar. Yanlış gerekçeyle yapılan başvuru, şartlar başka bir bentte karşılanıyor olsa bile reddedilebilir. Aşağıdaki tablo en sık kullanılan bentleri ve Göç İdaresinin bunlar için istediği ek belgeleri özetler.
| Bent (md. 31/1) | Gerekçe | Öne çıkan ek belge | Süre notu |
|---|---|---|---|
| b | Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar | Tapu, numarataj belgesi, değer şartı | Uzatmada tapu devam belgesi |
| c | Ticari bağlantı veya iş kuracaklar | Amaca uygun vize, karşı şirketin noter onaylı belgeleri | Gerekçe sürdükçe |
| e | Turizm amaçlı kalacaklar | Seyahat planı, düzenli gelir belgesi | Gerekçe sürdükçe |
| f | Tedavi görecekler | Hastaneden tedavi ve süre raporu | Tedavi süresiyle bağlantılı |
| h | Türkçe öğrenme kursuna katılacaklar | Kurs kayıt belgesi | En fazla iki defa (md. 31/3) |
| i | Türkiye’de yükseköğrenimi bitirenler | Mezuniyet belgesi; 6 ay içinde başvuru | Bir defaya mahsus, en fazla 1 yıl (md. 31/4) |
İzin süresi kanunda ve yönetmelikte nasıl düzenlenir?
YUKK md. 31/2’ye göre kısa dönem ikamet izni, yatırım ve KKTC bentleri dışında her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir; bu iki bentte üst sınır beşer yıldır (md. 31/5). Uygulama yönetmeliğinin md. 28/1 hükmü ise iznin her defasında en fazla birer yıllık sürelerle verileceğini düzenler ve sürenin yabancının talebi ile gerekçesine göre belirleneceğini belirtir. Bu nedenle başvuruda istenecek süre, gerekçeyi destekleyen belgelerin kapsadığı süreyle uyumlu seçilmelidir.
Başvuru Nereye ve Ne Zaman Yapılır?
YUKK md. 21’e göre ikamet izni başvurusu kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılır; md. 22 ise valiliğe başvurulabilecek istisnai halleri sayar. Yönetmelik md. 21/2’ye göre Türkiye içinden başvuru, yasal kalış süresi bitmeden yapılmalıdır; süreyi 10 güne kadar aşanların başvurusu da alınır.
Uygulamada Türkiye içinden yapılan başvurular e-İkamet sistemi üzerinden form doldurularak başlatılır ve randevu gününde belgeler il göç idaresine teslim edilir. Yönetmelik md. 21/4, başvurunun yabancı tarafından bizzat yapılmasını esas alır. Göç İdaresinin belge listesine göre vize muafiyetiyle gelip yasal süresi içinde ilk kez başvuranlar ile yasal kalış süresini ihlal edenler, muaf gruplar dışında tek giriş vize harcını da ödemek zorundadır. Form, ödeme makbuzları ve randevu belgesi dosyanın ilk sayfaları olmalıdır.

Kısa Dönem İkamet İzninin Şartları Nelerdir?
6458 s. YUKK md. 32’ye göre kısa dönem ikamet izni için beş şart aranır: md. 31’deki gerekçelerden birini ileri sürüp belgelemek, md. 7 kapsamına girmemek, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak, istenirse adli sicil belgesi sunmak ve Türkiye’de kalınacak adresi bildirmek.
Md. 7’ye yapılan atıf önemlidir. Bu hüküm, pasaportu, vizesi veya ikamet izni olmayanları, bu belgeleri hileli yollarla edinenleri ve vize ya da ikamet süresinin bitiminden itibaren en az 60 gün geçerli pasaportu bulunmayanları kabul edilemeyen yolcu sayar. Ayrıca md. 23/1 uyarınca ikamet izni, pasaportun geçerlilik süresinden 60 gün daha kısa süreli düzenlenir. Pasaportunun bitmesine az kalan yabancı, istediği süreyi alamayabilir; başvurudan önce pasaport yenilemesi bu nedenle çoğu zaman ilk adımdır.
Sağlık sigortası ve maddi imkân nasıl belgelenir?
Göç İdaresinin ortak belge listesinde sağlık sigortası ve kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair belge ya da beyan yer alır. Sağlık sigortasının süresi, istenen ikamet izni süresini kapsamalıdır. Kabul edilen belgeler arasında ikili sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamındaki SGK belgesi, SGK provizyon belgesi, genel sağlık sigortası başvuru belgesi ve özel sağlık sigortası poliçesi bulunur. Poliçe süresinin izin süresinden kısa kalması, uygulamada en sık rastlanan eksikliklerden biridir.
Başvuru Dosyasında Hangi Belgeler Bulunmalı?
Göç İdaresinin kısa dönem ikamet izni belge listesine göre ortak belgeler; imzalı başvuru formu, pasaport ve varsa vize fotokopisi, son 6 ay içinde çekilmiş 2 biyometrik fotoğraf, harç ve belge bedeli makbuzları, sağlık sigortası, maddi imkân belgesi ve adres belgesidir. Uzatma ve geçiş başvurularında ayrıca UETS adresi istenir.
| Belge | Dikkat edilecek nokta | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Başvuru formu | Yabancı, yasal temsilci veya vekâletnameli avukat imzalar | İmzasız veya yanlış gerekçeli form |
| Pasaport | Aslı randevu gününde yanında olmalı | İzin süresine yetmeyen geçerlilik |
| Biyometrik fotoğraf | 2 adet, beyaz fon, son 6 ay | Eski veya standarda uymayan fotoğraf |
| Adres belgesi | Kirada noter onaylı kira sözleşmesi; evde tapu ve numarataj | Adi yazılı kira sözleşmesi sunulması |
| Sağlık sigortası | İzin süresini kapsamalı | Poliçenin izin süresinden kısa olması |
| UETS adresi | Uzatma ve geçişte PTT’den alınır; 18 yaş altı hariç | Uzatmada belgenin unutulması |
Yurt dışı belgelerde apostil ve tercüme
Yurt dışından alınan doğum, evlilik, veya muvafakat belgelerinde Göç İdaresi apostil şerhi ve noter onaylı Türkçe tercüme ister. Belgeyi veren ülke Apostil Sözleşmesine taraf değilse ya da belgede apostil yoksa, ilgili ülke makamlarının onayı ile konsolosluk onayı aranır. Yabancıya ait bir belgenin aslı ile tercümesindeki isim yazımı birebir aynı olmalıdır; tek harf farkı bile ek belge talebine yol açabilir. Kalınacak yer üçüncü kişinin eviyse, o kişinin noter onaylı taahhüdü ve evliyse eşinin taahhüdü de gerekir.
Taşınmaz ve Turizm Gerekçesinde Ek Şartlar Nelerdir?
Göç İdaresinin listesine göre taşınmaz gerekçesinde konutun edinim tarihindeki değeri en az 200 bin ABD doları karşılığı Türk lirası olmalıdır. Turizm gerekçesinde ise bireysel başvuruda net asgari ücretin en az bir buçuk katı, aileyle başvuruda her aile üyesi için en az asgari ücret düzeyinde düzenli gelir, son üç ay üzerinden belgelenir.
Taşınmaz gerekçesinde değer ve kullanım şartı
YUKK md. 31/6, 7533 sayılı Kanunla 2024’te eklenmiş ve kısa dönem ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ile değerinin Bakanlıkça belirleneceğini öngörmüştür. Göç İdaresinin güncel listesi taşınmazın konut olmasını ve yabancı tarafından bu amaçla kullanılmasını şart koşar; konut kira gibi gelir getirici amaçlarla kullanılamaz. Miras veya bağış yoluyla edinilen konut için güncel değerleme raporu, ilk başvuruda belediyeden numarataj belgesi, uzatmada tapu devam belgesi istenir. Mülk ediniminin kanuni sınırları yabancıların mülk edinmesindeki sınırlar yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Kısa Dönem İkamet İzni Hangi Sebeplerle Reddedilir?
6458 s. YUKK md. 33/1’e göre md. 32’deki şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması ya da hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması hâlinde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve uzatılmaz.
| Ret sebebi | Dosyada tipik görünümü | Önleme yolu |
|---|---|---|
| Şartların belgelenmemesi (md. 33/1-a) | Eksik sigorta, gelir veya adres belgesi | Belgeleri izin süresini kapsayacak şekilde hazırlamak |
| Amaç dışı kullanım (md. 33/1-b) | Konutun kiraya verilmesi, turizm izniyle düzenli çalışma | Gerçek kalış amacına uygun izin türünü seçmek |
| Sınır dışı veya giriş yasağı (md. 33/1-ç) | Önceki ihlal kaydı | Önceki kaydı ve süresini başvurudan önce araştırmak |
| Yurt dışında uzun kalış (Yön. md. 29/1-c) | Son bir yılda 120 günü aşan yurt dışı | Seyahat günlerini hesaplayıp belgelemek |
Yurt dışında kalış süresi neden hesaplanmalı?
YUKK md. 33/2, yurt dışında kalış nedeniyle iptalin usulünü yönetmeliğe bırakmıştır. Yönetmelik md. 29/1-c’ye göre zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedenleri dışında son bir yıl içinde toplam 120 günden fazla yurt dışında kalmak, kısa dönem iznin iptal veya uzatılmama sebebidir. Bu süre kesintisiz değil toplam olarak hesaplanır; kısa ama sık yurt dışı seyahatleri de sayılır. Pasaporttaki giriş çıkış damgaları ile bir hesap tablosu tutmak, uzatma başvurusunda sürpriz yaşanmasını önler.
Ret Kararından Sonra İlk 10 Gün Neden Önemlidir?
Yönetmelik md. 22/11’e göre ikamet izni talebinin reddi veya uzatılmaması hâlinde yabancıya harca tabi olmayan ve Türkiye’de sadece 10 güne kadar kalma imkânı tanıyan bir belge verilir. YUKK md. 25/2 uyarınca ret kararı yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir ve tebligatta itiraz hakları da gösterilir.
Bu kısa süre içinde üç seçenek değerlendirilir: ülkeden ayrılmak, eksikliği giderip yeni bir başvuru yapmak ya da ret kararına karşı yargı yoluna gitmek. Hangisinin uygun olduğu ret gerekçesine bağlıdır; eksik belgeye dayanan bir ret ile amaç dışı kullanım tespitine dayanan ret aynı şekilde ele alınamaz. 7533 sayılı Kanunla eklenen YUKK md. 31/7, kısa dönem ret ve iptal davalarında dosyanın savunma verilmesiyle tekemmül etmiş sayılacağını ve duruşmanın mahkemenin takdirinde olduğunu düzenler. Dava süresi, yürütmenin durdurulması ve dilekçe içeriği ikamet izni ret kararına karşı dava süreci ile İzmir’de oturma izni reddine itiraz yazılarında, kararın sınır dışı etmeye dönüşmesi hâlinde izlenecek yol ise sınır dışı etme kararına itiraz yazısında anlatılmıştır.

Uzatma Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmeli?
6458 s. YUKK md. 24/2’ye göre uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına 60 gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan valiliğe yapılır. Başvurana harca tabi olmayan bir belge verilir ve yabancı, izin süresi bitse bile karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de kalabilir. Uzatılan izin önceki iznin bitim tarihinden başlar (md. 24/3).
Uzatma başvurusu ile tür değişikliği farkı
Uzatma, aynı gerekçenin devam ettiği durumlar içindir. Gerekçe değişmişse, örneğin turizm izniyle kalan yabancı konut satın almışsa, YUKK md. 22/1-ğ kapsamında yeni kalış amacına uygun izin için başvurulur. Uzatma başvurusunda Göç İdaresi güncel yerleşim yeri belgesini ve UETS adresini de ister; taşınmaz gerekçesinde tapu devam belgesi eklenir. Uzatma başvurusunun son güne bırakılması, eksik belge nedeniyle ret riskini artırır ve 10 günlük süre baskısını beraberinde getirir.

Başvurudan Önce Hangi Kontroller Yapılmalı?
Başvurudan önce gerekçenin md. 31/1’deki doğru bende oturduğu, pasaportun izin süresinden en az 60 gün uzun geçerli olduğu, sigortanın ve gelir belgesinin izin süresini kapsadığı, adresin tescil edildiği ve son bir yıldaki yurt dışı günlerinin 120’yi aşmadığı kontrol edilmelidir. Bu beş kontrol, en sık ret sebeplerini baştan ortadan kaldırır.
- Gerekçeye özgü ek belgeler Göç İdaresinin güncel listesinden kontrol edildi mi?
- Yurt dışından gelen belgelerde apostil ve noter onaylı tercüme var mı?
- Kira sözleşmesi noter onaylı mı, ev sahibinin bilgileri yer alıyor mu?
- Taşınmaz gerekçesinde konut fiilen yabancı tarafından mı kullanılıyor?
- Vekil aracılığıyla takip ediliyorsa vekâletname düzenlendi mi? Bunun için vekâletname nasıl çıkarılır yazısına bakılabilir.
Örnek olay (temsilidir): Turizm gerekçesiyle iki yıldır Türkiye’de yaşayan bir yabancı, ailesini ziyaret için yıl içinde dört kez yurt dışına çıkar ve toplam 135 gün dışarıda kalır. Uzatma başvurusu Yönetmelik md. 29/1-c nedeniyle reddedilir. Gün hesabını önceden yapsaydı seyahatlerini planlayabilir veya sağlık gibi istisna gerekçelerini belgeleyebilirdi. Bu örnek temsilidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; güncel belge listesi için Göç İdaresinin kısa dönem ikamet izni belge listesi, kanun metni için 6458 sayılı Kanunun güncel metni ve uygulama yönetmeliği incelenebilir. Diğer konular için yabancılar ve göç hukuku alanı sayfasına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kısa dönem ikamet izni konusunda en sık sorulanlar; Türkiye içinden ilk başvuru, kira sözleşmesinin şekli, konut değer şartı, başvuru sürerken seyahat, ret sonrası yeni başvuru ve çalışma hakkıyla ilgilidir. Yanıtlar YUKK, uygulama yönetmeliği ve Göç İdaresinin güncel belge listesine dayanır; belgelerin son hâli başvuru günü kontrol edilmelidir.
Kısa dönem ikamet izni için ilk başvuru Türkiye'den yapılabilir mi?
Kanunda kural konsolosluk başvurusudur, ancak YUKK md. 22 valiliğe başvurulabilecek halleri sayar ve uygulamada Türkiye içinden e-İkamet üzerinden başvuru yapılır. Başvuru, vize veya vize muafiyeti süresi bitmeden yapılmalıdır; 10 güne kadar aşımda başvuru yine alınır.
Kiraladığım evde kalıyorum, kira sözleşmesi noter onaylı olmak zorunda mı?
Göç İdaresinin belge listesi, kira ile kalınan durumlarda kiraya verenin bilgilerini içeren kira sözleşmesinin noter onaylı örneğini ister. Yerleşim yeri belgesi ve bir fatura veya abonelik sözleşmesi de adres belgesi olarak dosyaya eklenir.
Konut aldım ama değeri 200 bin doların altında, ikamet izni alabilir miyim?
Taşınmaz gerekçesi için Göç İdaresi, konutun edinim tarihindeki değerinin en az 200 bin ABD doları karşılığı Türk lirası olmasını arar. Bu şart karşılanmıyorsa turizm gibi başka bir gerekçenin şartları ayrıca değerlendirilebilir.
İkamet izni başvurum sürerken yurt dışına çıkabilir miyim?
Başvuru süreci ve uzatma belgesiyle kalış ayrı değerlendirilir; çıkış sonrası dönüşte sorun yaşanmaması için başvuru belgesinin durumu ve vize gereksinimi önceden kontrol edilmelidir. Ayrıca yurt dışındaki günler, son bir yıllık 120 gün hesabına girer.
Ret kararından sonra hemen yeniden başvuru yapılabilir mi?
Ret kararı yeni başvuruyu kanunen yasaklamaz; ancak ret gerekçesi giderilmeden yapılan başvuru büyük ihtimalle aynı sonuca ulaşır. Yönetmelik md. 22/11’deki 10 günlük belge süresi de göz önünde tutularak eksiklik giderilmeli veya dava yolu değerlendirilmelidir.
Kısa dönem ikamet izniyle Türkiye'de çalışabilir miyim?
Hayır. İkamet izni çalışma hakkı vermez; çalışmak için 6735 sayılı Kanuna göre çalışma izni gerekir. Geçerli çalışma izni ise YUKK md. 27 uyarınca ikamet izni sayılır. Turizm izniyle düzenli çalışma, amaç dışı kullanım sayılarak iptal sebebi olabilir.
Kaynaklar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
- Göç İdaresi Başkanlığı, kısa dönem ikamet izni başvurularında istenen belgeler
İlgili yazılar
- Yabancıya Çalışma İzni Alma Süreci
- Yabancı Mahkeme Kararının Tenfizi
- Yabancı Uyruklunun Türkiye'deki Mirası
- Vatandaşlıktan Çıkma ve Mavi Kart
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: KCD Hukuk





