
Belediyeden gelen bir yazıda “Encümenin … tarih ve … sayılı kararı” ifadesini gördüğünüzde, karşınızdaki işlem çoğu zaman bir para cezası, yıkım, işyeri faaliyetinin men edilmesi veya bir kiralama kararıdır. Belediye encümeni kararına itiraz yolunu seçerken en sık yapılan hata, her kararın aynı yere ve aynı sürede götürüldüğünü düşünmektir.
Oysa bir encümen kararı 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine, bir başkası 60 gün içinde idare mahkemesine götürülür. Bu yazıda 5393 sayılı Belediye Kanunu md. 33-35’teki encümen düzeni, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 27’deki görev ayrımı ve kararın usulden sakatlandığı hâller tablolarla anlatılmaktadır.
Önemli Çıkarımlar
- Encümen, belediye başkanının başkanlığında 7 veya 5 kişiden oluşan karar organıdır (5393 s. K. md. 33).
- Encümen kararlarına karşı kanunda belediye içinde ayrı bir itiraz mercii yoktur; yol, yargı yoludur.
- Yalnızca idari para cezası içeren kararlar kural olarak 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine götürülür (5326 s. K. md. 27/1).
- Aynı kararda idari yargıya giren bir işlem de varsa bütün iddialar idare mahkemesinde 60 gün içinde ileri sürülür (5326 s. K. md. 27/8, İYUK md. 7).
- Toplantı ve karar nisabı, imza ve yasaklı üyenin katılması gibi md. 35 kuralları bağımsız iptal sebebidir.
Belediye Encümeni Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet, ancak itiraz belediyenin içinde değil, yargı yolunda yapılır. 5393 s. Belediye K. md. 34 encümene kamulaştırma, kanunlarda öngörülen cezaları verme, taşınmaz kiralama ve umuma açık yerlerin çalışma saatlerini belirleme gibi yetkiler verir. Bu kararlar kesin ve yürütülmesi gereken idari işlemlerdir ve doğrudan dava konusu edilebilir.
Meclis kararlarında 5393 s. K. md. 23, belediye başkanına hukuka aykırı gördüğü kararı beş gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade etme imkânı tanır. Encümen kararları için kanunda böyle bir iç denetim mekanizması bulunmaz. Kişi isterse İYUK md. 11 uyarınca kararın kaldırılmasını belediyeden isteyebilir; bu başvuru idari dava süresini durdurur ama sulh ceza hâkimliğine başvuru süresi bakımından aynı etkiyi doğurduğuna dair bir hüküm yoktur.
Encümenin oluşumu ve görev alanı
Md. 33’e göre il belediyelerinde ve nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyelerde encümen; meclisin bir yıl için gizli oyla seçtiği üç üye, mali hizmetler birim amiri ve başkanın birim amirleri arasından seçtiği iki üye ile yedi kişiden oluşur. Diğer belediyelerde sayı beştir. Bu bileşim, kararın hangi kişilerce imzalanması gerektiğini ve nisap hesabını doğrudan belirler.
Büyükşehir sınırları içinde hem büyükşehir belediyesinin hem de ilçe belediyesinin ayrı encümeni bulunur. Kararı hangi encümenin aldığı, yazının başlığından ve karar numarasından anlaşılır; davalı ve yetkili mahkeme bu tespite göre belirlenir. Yanlış belediyeye karşı açılan dava zaman kaybına yol açacağından, tebliğ edilen evrakın üst yazısı ile karar metni birlikte incelenmelidir.
Hangi Encümen Kararı Hangi Mercie Götürülür?
Belirleyici olan kararın içeriğidir. 5326 s. Kabahatler K. md. 27/1 idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulacağını, md. 27/8 ise aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse cezaya ilişkin iddiaların iptal davasıyla birlikte idari yargıda görüleceğini düzenler.
| Encümen kararının içeriği | Dayanak | Başvuru yeri ve süre |
|---|---|---|
| İmar para cezası ve yıkım kararı | 3194 s. K. md. 32, 42 | İdare mahkemesi, 60 gün |
| Belediye emir ve yasaklarına aykırılık nedeniyle yalnızca idari para cezası | 1608 s. K. md. 1, 5326 s. K. md. 27/1 | Sulh ceza hâkimliği, 15 gün |
| Toplu taşıma ücret tarifesine uymama cezası | 1608 s. K. md. 2 | Sulh ceza hâkimliği, 15 gün |
| Para cezası ile birlikte faaliyetin meni veya başka bir idari karar | 5326 s. K. md. 27/8 | İdare mahkemesi, 60 gün |
| Kamulaştırma kararı | 5393 s. K. md. 34/b | İdari yargı; 2942 s. Kanun’daki özel süreler kontrol edilmeli |
| Taşınmaz kiralama ve ihale komisyonu kararları | 5393 s. K. md. 34/g, md. 35 | Sözleşme öncesi işlemler idari yargıda |
1608 sayılı Kanun cezaları ve sulh ceza hâkimliği
1608 s. Kanun md. 1, belediye meclis ve encümen kararlarına veya belediye mevzuatının emir ve yasaklarına aykırı davrananlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu md. 32’ye göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceğini düzenler. Karar yalnızca para cezasından ibaretse görev kural olarak sulh ceza hâkimliğindedir. Aynı kararda faaliyetin meni gibi bir idari tedbir de varsa kural olarak md. 27/8 devreye girer ve uyuşmazlık bütünüyle idare mahkemesine taşınır; yargı mercileri arasında bu konuda farklı değerlendirmeler bulunduğu için karar metni dikkatle okunmalıdır.
Yanlış mercie başvurmanın sonucu
İki hata türü aynı ağırlıkta değildir. İYUK md. 9’a göre adli yargıya açılıp görevsizlikle reddedilen davada, kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir ve ilk başvuru tarihi esas alınır. Ters yönde, yani sulh ceza hâkimliğine gidilmesi gereken bir kararın idare mahkemesine götürülmesinde, 15 günlük sürenin korunmasını sağlayan benzer açık bir hüküm bulunmaz. Tereddüt varsa bu asimetri karar verirken dikkate alınmalıdır.
Kiralama ve ihale komisyonu olarak alınan kararlar
Md. 34/g encümene taşınmazların üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar verme yetkisi verir; md. 35 de encümenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale komisyonu olarak toplandığında aynı nisap kurallarına tabi olduğunu belirtir. İhaleye katılım, teklif değerlendirmesi ve ihale kararı gibi sözleşme öncesi işlemler idari işlem niteliğindedir ve idare mahkemesinde dava konusu edilir. Sözleşme imzalandıktan sonra kira bedeli veya gibi uygulamaya ilişkin uyuşmazlıklar ise kural olarak adli yargının alanına girer.

İdare Mahkemesinde Dava Süresi Ne Zaman Başlar?
2577 s. İYUK md. 7 uyarınca dava açma süresi, encümen kararının yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar ve 60 gündür. Encümenin ayrı bir tüzel kişiliği yoktur; davalı, kararı alan belediyenin başkanlığıdır. İmar ve yıkım uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK md. 34).
Süre, karar metninin tamamı tebliğ edildiğinde işlemeye başlar; yalnızca ödeme ihbarnamesi gönderilmesi, kararın içeriği bilinmiyorsa tartışma yaratabilir. İdareye md. 11 başvurusu yapılırsa süre durur ve 30 gün içinde cevap verilmezse başvuru reddedilmiş sayılır. Süre hesabının ayrıntıları iptal davasında 60 günlük süre yazısında, davalı belediyenin belirlenmesi ise İzmir örneğiyle belediye işlemine iptal davası yazısında anlatılmıştır.
Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru Nasıl Yapılır?
5326 s. K. md. 27’ye göre başvuru, kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün içinde, bizzat, kanuni temsilci veya avukat tarafından verilecek iki nüsha dilekçeyle yapılır. Süre geçerse karar kesinleşir. Mücbir sebep hâlinde, sebebin ortadan kalkmasından itibaren yedi gün içinde başvurulabilir (md. 27/2).
Dilekçede encümen kararının tarih ve sayısı, ceza miktarı, itiraz sebepleri ve deliller açıkça gösterilmelidir (md. 27/4). Hâkimlik başvuruyu usulden kabul ederse dilekçeyi belediyeye tebliğ eder ve belediye en geç 15 gün içinde işlem dosyasının bir örneğiyle cevap verir (md. 28/3). Uygulamada belediyenin gönderdiği tutanak ve encümen kararı, itirazın en önemli inceleme konusudur.
Hâkimliğin son kararına karşı md. 29 uyarınca Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre, kararın tebliğinden itibaren en geç iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz dosya üzerinden incelenir. Hâkimlik, başvuru konusu kararın kendisinde incelenebilecek kararlardan olmadığını görürse md. 28/1-b uyarınca başvuruyu reddeder; bu nedenle karar türünün baştan doğru tespit edilmesi zaman kaybını önler.
Peşin ödeme indirimi ve başvuru hakkı
Md. 17/6’ya göre kanununda ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu sürede ödemede cezadan yüzde 25 oranında indirim yapılır. Ödeme yapılması, karara karşı başvuru hakkını etkilemez. Bu nedenle cezayı peşin ödeme indirimiyle ödeyip itirazı sürdürmek mümkündür; iptal hâlinde ödenen tutarın iadesi istenir. Peşin ödeme indiriminin ayrıntıları idari para cezalarında peşin ödeme yazısında ele alınmıştır.

Encümen Kararı Hangi Usul Hatalarıyla Sakatlanır?
5393 s. K. md. 35, encümenin haftada en az bir kez önceden belirlenen gün ve saatte toplanmasını, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar vermesini öngörür. Çekimser oy kullanılamaz, oy eşitliğinde başkanın tarafı çoğunluk sayılır. Bu kurallara aykırılık, kararın şekil ve yetki unsurunu sakatlar.
Encümen toplantı nisabı, gündem ve imza kontrolü
| Kontrol edilecek nokta | Kural (5393 s. K.) | Dosyada nasıl görülür? |
|---|---|---|
| Toplantı nisabı | Üye tam sayısının salt çoğunluğu (md. 35) | Karardaki katılımcı listesi ve imzalar |
| Karar nisabı ve çekimser oy | Katılanların salt çoğunluğu; çekimser oy yok (md. 35) | Karar metnindeki oy dağılımı |
| Gündem | Başkanca hazırlanır; havale edilmeyen konu görüşülemez (md. 35) | Havale yazısı ve gündem listesi |
| İmza ve muhalefet şerhi | Başkan ve katılan üyeler imzalar; muhalifler gerekçe yazar (md. 35) | Kararın aslı veya onaylı örneği |
| Yasaklı üye | Kendisi, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıklarıyla ilgili işlerde katılamaz (md. 35) | Üye isimleri ile muhatap arasındaki ilişki |
| Encümenin bileşimi | 7 veya 5 kişi, bir yıllık seçim (md. 33) | Meclisin encümen seçim kararı |
İmar cezalarında 3194 s. K. md. 42 ayrıca cezanın sorumlular hakkında ve her sorumluluk için ayrı ayrı verilmesini ister. Bu konudaki tipik hatalar imar para cezasının iptal sebepleri yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Karar örneğini belediyeden istemek ve imzaları tek tek kontrol etmek, çoğu zaman esasa girmeden sonuç doğurabilecek bir hatayı ortaya çıkarır.
Encümen Kararının Uygulanması Durdurulabilir mi?
İdare mahkemesine taşınan kararlarda İYUK md. 27/2 uyarınca açıkça hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenebilir. Dava açmak kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İşyeri faaliyetinin men edilmesi veya yıkım gibi geri dönülmez sonuçlarda talep dava dilekçesinde açıkça yazılmalıdır.
Yıkım içeren encümen kararlarında süre baskısı çok daha yüksektir; savunma beklenmeden durdurma kararı istenebilir. Bu konudaki takvim ve teminat kuralları yıkım kararlarında yürütmenin durdurulması yazısında ayrıca anlatılmıştır. Sulh ceza hâkimliğine götürülen para cezalarında ise süresinde başvuru yapılması kararın kesinleşmesini engeller.

Karar Kaldırılırsa Ödenen Ceza ve Zarar Nasıl Geri Alınır?
İdare mahkemesi encümen kararını iptal ederse İYUK md. 28/1 uyarınca belediye, kararın gereklerine göre gecikmeksizin işlem yapmak zorundadır ve bu süre kararın tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Tahsil edilmiş para cezasının iadesi ve tapu kaydına düşülen beyanların kaldırılması bu kapsamda istenir.
İptal edilen karar nedeniyle işyerinin kapalı kaldığı günlerin kazanç kaybı veya yıkılan imalatın bedeli gibi zararlar için İYUK md. 12 uyarınca tam yargı davası açılabilir; iptal ve tam yargı istemleri tek dilekçede de birleştirilebilir. İdarenin sorumluluk esasları idarenin zararı tazmin yükümlülüğü yazısında ele alınmıştır. Sulh ceza hâkimliği cezayı kaldırırsa, ödenmiş tutarın iadesi kesinleşen kararla birlikte belediyeden yazılı olarak istenir.
Başvuru Dilekçesi Hazırlanırken Neler Kontrol Edilmeli?
Önce kararın hangi kanuna dayandığı ve içinde para cezası dışında bir idari karar bulunup bulunmadığı belirlenmelidir; bu, mercii ve süreyi seçer. Sonra tebliğ tarihi kesinleştirilmeli, karar örneği ve dayanağı olan tutanak belediyeden istenmelidir. Delil olarak fotoğraf, ruhsat, abonelik ve yazışmalar eklenmelidir.
- Kararın tebliğ tarihini ve tebliğ şeklini (elden, posta, e-) belgeleyin.
- Kararda yalnızca para cezası mı, yoksa faaliyetin meni, yıkım veya ruhsat iptali gibi başka bir karar da mı olduğunu tespit edin.
- Yalnızca para cezası varsa 15 günlük, idari yargıya giren bir karar da varsa 60 günlük süreyi esas alın.
- Encümen kararının onaylı örneğini isteyerek md. 33 ve md. 35 kurallarını tek tek kontrol edin.
- Cezayı bir ay içinde ödeyecekseniz ödemenin başvuru hakkını etkilemediğini bilerek, iade talebini dilekçeye ekleyin.
- Harç ve gider avansı için dava harcı hesaplama sayfası ön bilgi verir.
Örneğin (temsilidir) bir kafe işletmecisine encümen kararıyla hem idari para cezası verilmiş hem de belirli bir süre faaliyetten men edilmişse, bu karar kural olarak md. 27/8 kapsamında bütünüyle idare mahkemesine götürülür; yalnızca para cezası verilmiş komşu işletme ise sulh ceza hâkimliğine başvurur. İdari yargıdaki diğer konular için idare ve vergi hukuku sayfası incelenebilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Encümen kararı tebliğ edilen kişilerin soruları genellikle süre, başvurulacak yer, cezanın ödenmesi ve kararın şekil eksiklikleri üzerinde toplanır. Aşağıdaki cevaplar 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve İYUK hükümlerine göre hazırlanmıştır; somut kararın içeriği, tebliğ şekli ve dayanağı olan özel kanun sonucu değiştirebilir.
Belediye encümeni kararına itiraz süresi kaç gündür?
Kararın içeriğine göre değişir. Yalnızca idari para cezası içeren kararlarda tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine (5326 s. K. md. 27/1), imar cezası, yıkım veya idari yargıya giren başka bir karar içerenlerde 60 gün içinde idare mahkemesine (İYUK md. 7) başvurulur.
Encümen kararına karşı belediye meclisine itiraz edilebilir mi?
5393 sayılı Kanun encümen kararları için meclise itiraz yolu öngörmez. Kişi İYUK md. 11 uyarınca belediyeden kararın kaldırılmasını isteyebilir; ancak bu başvurunun sulh ceza hâkimliğine başvuru süresini durdurduğuna dair bir hüküm yoktur. Asıl yol yargı yoludur.
Encümen kararında davalı kim gösterilir?
Encümenin ayrı tüzel kişiliği bulunmadığından idare mahkemesindeki davada davalı, kararı alan belediyenin başkanlığıdır. Büyükşehir ve ilçe belediyesi ayrımı önemlidir; kararı hangi belediyenin encümeni almışsa o belediye davalı olarak gösterilir.
Cezayı ödersem itiraz hakkım düşer mi?
Hayır. 5326 s. K. md. 17/6 ödeme yapılmasının kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediğini açıkça düzenler. Bir ay içinde ödemede yüzde 25 oranında indirim yapılır. Karar sonradan kaldırılırsa ödenen tutarın iadesi istenebilir.
Encümen kararı imzasız veya eksik imzalıysa ne olur?
5393 s. K. md. 35’e göre kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. İmza eksikliği veya toplantı nisabının sağlanmaması, kararın şekil yönünden hukuka aykırılığı olarak ileri sürülebilir. Bunun için kararın onaylı örneği belediyeden istenmelidir.
Yanlışlıkla sulh ceza hâkimliğine başvurursam süre kaçar mı?
Kural olarak hayır. İYUK md. 9’a göre adli yargı yerine açılan ve görevsizlikle reddedilen davada, kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir ve ilk başvuru tarihi esas alınır. Bu koruma, süre içinde yapılmış ilk başvuru için geçerlidir.
Kaynaklar
- 5393 sayılı Belediye Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 1608 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- İhale Şartnamesine İtiraz ve KİK Başvurusu
- Ruhsat İptali ve Kazanılmış Hak
- Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı
- Vergi Ceza İhbarnamesine İtiraz
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: KCD Hukuk





