Makale · 14.11.2026

İpoteğin Fekki ve Terkini

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
İpoteğin fekki sonrası ahşap ev maketine asılı anahtar

İpoteğin fekki, kredi ya da başka bir borç sona erdikten sonra alacaklının ipotekten vazgeçtiğini bildirmesi ve bu beyan üzerine kaydın tapu sicilinden silinmesi sürecidir. Borcun son taksitini ödemek tek başına yetmez: kayıt silinmedikçe taşınmaz tapuda ipotekli görünür, satışta ve yeni kredide sorun çıkarır.

Bu yazıda fek ile terkin arasındaki farkı, bankanın ne zaman ve nasıl fek verdiğini, süreli ipotekteki 30 günlük kuralı, alacaklı bulunamadığında izlenecek yolu ve ipoteğin terkini davasını, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri üzerinden ele alıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • Borç bitince malik, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir (4721 s. TMK md. 883/1).
  • Tapudaki kayıt, ancak kayıttan hak sahibi olanın yazılı beyanıyla veya mahkeme kararıyla silinir (TMK md. 1014).
  • Üst sınır ipoteğinde tek bir kredinin kapanması, diğer borçlar sürdükçe fek için yetmeyebilir.
  • Süreli ipotekte süre bitiminden itibaren 30 gün içinde takip şerhi yoksa terkin malikin talebiyle yapılır (TMK md. 883/2).
  • Rehin tapuya tescil edildikten sonra alacak için işlemez (TMK md. 864); eski ipotek kendiliğinden düşmez.
  • Alacaklı fekten kaçınırsa taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde ipoteğin terkini davası açılabilir (6100 s. HMK md. 12/1).

İpoteğin Fekki Nedir, Terkinden Farkı Nedir?

İpoteğin fekki, alacaklının rehin hakkından vazgeçtiğini yazılı olarak bildirmesidir; terkin ise bu beyan üzerine tapu müdürlüğünün kaydı silmesidir. 4721 s. TMK md. 1014 uyarınca bir tescilin terkini, ancak o kayıttan hak sağlayan kişinin yazılı beyanıyla yapılabilir. Fek sebep, terkin ise sicildeki sonuçtur.

Günlük dilde iki kavram çoğu zaman birlikte kullanılır ve “ipotek kaldırma” diye anılır. Hukuki sonuç bakımından ayrım önemlidir: Taşınmaz rehni, TMK md. 858 uyarınca tescilin terkini veya taşınmazın tamamen yok olmasıyla sona erer. Borcun ödenmesi rehnin dayanağını ortadan kaldırır, ancak sicildeki kaydı silmez. Kayıt sicilde durdukça üçüncü kişiler açısından ipotek var sayılır ve taşınmaz bu yük ile birlikte işlem görür.

Fek yazısı ve terkin işlemi

Fek yazısı, alacaklının (çoğunlukla bankanın) ipoteğin kaldırılmasına muvafakat ettiğini gösteren belgedir. TMK md. 1015 uyarınca terkin gibi tasarruf işlemleri için istemde bulunanın tasarruf yetkisini ve hukuki sebebi belgelemesi gerekir. Bu nedenle tapu müdürlüğü, alacaklının yetkili temsilcisinin beyanını ya da bankadan elektronik ortamda gelen talebi arar. Malikin yalnızca “borcu ödedim” demesi ve dekont sunması terkin için yeterli kabul edilmez.

Konut kredisi teminatını simgeleyen anahtarlar ve ev anahtarlığı

Kredi Borcu Bitince İpotek Kendiliğinden Kalkar mı?

Hayır. 4721 s. TMK md. 883/1, alacak sona erince ipotekli taşınmaz malikine alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteme hakkı verir; yani bir talep ve işlem gerekir. Ayrıca TMK md. 864 uyarınca rehin tapuya tescil edildikten sonra alacak için zamanaşımı işlemez, bu yüzden eski kayıt yıllar geçse de kendiliğinden düşmez.

Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgı, son taksitin ödenmesiyle tapunun da temizlendiğinin varsayılmasıdır. Taşınmazı satmaya karar veren malik, tapu randevusu sırasında ipoteğin hâlâ sicilde durduğunu öğrenebilir. Kredinin kapandığı gün banka ile yazılı olarak teyitleşmek ve birkaç gün sonra tapu kaydını kontrol etmek, bu sürprizi önlemenin en basit yoludur.

Ana para ipoteği ve üst sınır ipoteği farkı

TMK md. 851 uyarınca taşınmaz rehni belli bir alacak için kurulabileceği gibi, alacak miktarı belli değilse taşınmazın güvence altına alacağı bir üst sınır da belirlenebilir. Belli bir kredi için kurulan ana para ipoteğinde o kredinin kapanması fek için genellikle yeterlidir. Üst sınır ipoteği ise çoğu zaman genel kredi sözleşmesine bağlanır ve aynı bankadaki kredi kartı, kredili mevduat hesabı veya başka biri için verilen kefalet gibi tüm borçları güvence altına alabilir.

Bu nedenle konut kredisini kapatan müşteri, bankanın “başka riskiniz var” gerekçesiyle fek vermediğini görebilir. Böyle bir durumda ipotek akit tablosundaki ipoteğin türü ve kapsamı, genel kredi sözleşmesindeki teminat maddesi ve bankadaki tüm risklerin dökümü birlikte incelenmelidir. Erken ödeme ve kapama bedeline ilişkin sorular ise konut kredisinde erken kapama ve ceza konusunda ayrıca ele alınmaktadır.

Banka Fek Yazısını Nasıl ve Ne Zaman Verir?

Bankanın fek vermesi, TMK md. 883/1’deki terkin talebinin bankacılık uygulamasındaki karşılığıdır. Kanun belirli bir gün sayısı öngörmez; alacak sona erdiğinde malik talep hakkına sahip olur. Uygulamada bankalar borç kapandıktan sonra terkin talebini çoğunlukla elektronik ortamda tapu müdürlüğüne iletir ve malikin ayrıca ıslak imzalı yazı taşıması gerekmez.

Elektronik iletim yaygınlaşsa da işlemin tamamlandığı kendiliğinden bildirilmeyebilir. Malikin, bankadan “borç kapama” ve “fek talebi iletildi” bilgisini yazılı olarak istemesi, ardından tapu kaydını e-Devlet üzerinden veya tapu müdürlüğünden kontrol etmesi yerinde olur. Banka bir ücret talep ediyorsa bunun dayanağının sorulması ve sözleşmeyle karşılaştırılması gerekir; tüketici kredilerinde bu tür ücret uyuşmazlıkları için tüketici hakem heyeti başvurusu yolu da değerlendirilebilir.

Bankanın fek talebini reddettiği haller

Fek talebinin reddinde gerekçe çoğunlukla teminatın kapsamıyla ilgilidir. Aşağıdaki tablo, sık görülen durumları ve ilk bakılması gereken noktayı özetler.

Durum İlk kontrol Olası yol
Kredi kapandı, banka başka risk gösteriyor İpotek akit tablosu: ana para mı, üst sınır mı? Kapsam dışı borç varsa yazılı itiraz, gerekirse dava
Kefil olunan başka bir kredi devam ediyor Genel kredi sözleşmesindeki teminat maddesi Kefalet ve ipotek ilişkisinin ayrı ayrı incelenmesi
Banka birleşti veya alacak devredildi Alacağın kime devredildiği Fek talebinin devralan kuruluşa yöneltilmesi
Alacaklı gerçek kişi ve ulaşılamıyor Yerleşim yeri, mirasçılar Kayyım (TMK md. 880) veya terkin davası
Borç ödendi ama yazılı belge yok Dekont ve hesap hareketleri Ödemenin ispatı için belge toplanması

Süreli İpotekte 30 Günlük Terkin Kuralı Nasıl İşler?

4721 s. TMK md. 883/2, 7181 sayılı Kanunla eklenmiştir: İpotek süreli kurulmuşsa ve sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde taşınmaz üzerine 2004 s. İİK md. 150/c’deki takip şerhi konulmamışsa, ipotek malikin talebiyle tapu müdürlüğünce terkin edilir. Bu yolda alacaklının ayrıca fek beyanı aranmaz.

İİK md. 150/c uyarınca ipoteğin paraya çevrilmesi için takip başladığında icra memuru durumu tapuya bildirir ve tapu memuru sicile şerh verir. Kural bu şerhe bağlanmıştır: Süre içinde takip başlatılmamışsa alacaklının sessizliği malikin aleyhine sonuç doğurmaz. Uygulamada önce akit tablosunda ipoteğin gerçekten belirli bir süreyle kurulup kurulmadığı kontrol edilmelidir; bankaların kurduğu ipoteklerin önemli bir kısmı süresizdir ve bu kolaylıktan yararlanamaz.

Süreli ipotekte terkin sonrası serbest kalan taşınmazı simgeleyen anahtarlar

Borçlu Olmayan Malik İpoteği Nasıl Kaldırır?

Başkasının borcu için taşınmazını ipotek ettiren malik de korumasız değildir. 4721 s. TMK md. 884 uyarınca borçtan şahsen sorumlu olmayan malik, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek ipoteğin kaldırılmasını isteyebilir. Ödeme yapıldığında alacak malike geçer; malik bu kez borçluya karşı alacaklı konumuna gelir.

Bu durum özellikle aile içi teminatlarda görülür: Ebeveyn, çocuğunun işyeri kredisi için evini ipotek ettirir. TMK md. 887 de bu malikleri korur: Malik borçtan şahsen sorumlu değilse, alacaklının ödeme isteminin ona karşı etkili olması için istemin hem borçluya hem malike yapılması gerekir. Benzer bir güvence ilişkisi kişisel teminatta da vardır; farklar için kefilin sorumluluğu ve şekil şartı yazısına bakılabilir.

İpotekten kurtarma ve 6 aylık ihbar

Taşınmazı, değerini aşan bir borç için ipotekli olarak edinen ve borçtan şahsen sorumlu olmayan kişi, TMK md. 885 uyarınca icra takibine başlanmadan önce satın alma bedelini ödeyerek taşınmazı ipotekten kurtarabilir. Bu hak, alacaklılara 6 ay önce yapılacak yazılı ihbarla kullanılır. TMK md. 886 uyarınca alacaklılar ihbarın tebliğinden itibaren 1 ay içinde giderleri peşin ödeyerek açık artırma isteyebilir. Bedel, alacaklılar arasında sıralarına göre dağıtılır.

İpotek Alacaklısı Gerçek Kişiyse veya Bulunamıyorsa Ne Yapılır?

Alacaklı gerçek kişi olduğunda fek beyanını kendisi ya da özel yetkili vekili tapu müdürlüğünde verir; TMK md. 1014 uyarınca yazılı beyan şarttır. Alacaklı ölmüşse beyan mirasçılardan alınır. Adı veya nerede olduğu bilinmeyen alacaklı için TMK md. 880, taşınmazın bulunduğu yer sulh hâkiminin kayyım atayabileceğini düzenler.

Eski tarihli, şahıslar arası borçlar için kurulmuş ipotekler bu bakımdan en zor dosyalardır. Alacaklının mirasçılarını belirlemek için önce mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması, ardından mirasçılarla iletişim kurulması gerekir. Mirasçılardan biri bile beyan vermezse terkin yapılamaz. Bu noktada borcun ödendiğini gösteren belgeler, ipoteğin terkini davasının temel delilini oluşturacağından özenle saklanmalıdır.

İpoteğin terkini davasını simgeleyen ev maketi ve eski anahtarlar

İpoteğin Terkini Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Alacaklı fek beyanı vermekten kaçınırsa malik, ipoteğin terkini davası açabilir. Bu dava taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin olduğundan 6100 s. HMK md. 12/1 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret veya tüketici mahkemesidir.

İpotek bir tüketici kredisini güvence altına alıyorsa uyuşmazlık tüketici işleminden doğduğu için 6502 s. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 73/1 uyarınca tüketici mahkemeleri görevlidir. Ticari kredilerde ise asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Davadan önce arabuluculuğun gerekip gerekmediği uyuşmazlığın türüne göre ayrıca değerlendirilmelidir; ticari uyuşmazlıklar için ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısı bu ayrımı açıklar.

İpoteğin terkini davasında deliller

Davada malik, güvence altına alınan alacağın sona erdiğini ispat etmelidir. Ödeme dekontları, kredi kapama yazısı, hesap ekstreleri, ipotek akit tablosu ve genel kredi sözleşmesi temel belgelerdir. Üst sınır ipoteğinde, alacaklının dayandığı diğer borçların ipoteğin kapsamına girip girmediği de incelenir. Mahkeme davayı kabul ederse karar kesinleştikten sonra tapu müdürlüğüne yazılır ve kayıt, alacaklının beyanı aranmadan terkin edilir.

İcra Takibi Başlamışsa Fek İşlemi Nasıl Yürür?

İpoteğin paraya çevrilmesi için takip başlamışsa 2004 s. İİK md. 150/c uyarınca sicile takip şerhi konur. Borç icra dosyasına ödendiğinde takip sona erer ve şerhin kaldırılması icra dairesinden istenir. Ancak takip şerhi ile ipotek ayrı kayıtlardır; ipoteğin terkini için alacaklının ayrıca fek beyanı gerekir.

Bu ayrım, satış hazırlığındaki malikler için önemlidir: Dosya kapandığı hâlde ipotek sicilde kalabilir. Ödeme yapılırken alacaklıdan hem takipten feragat ya da ödeme beyanı hem de fek talebi birlikte istenmelidir. Takibin işleyişi, icra emri ve itiraz süreleri rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yazısında, satış aşaması ise taşınmaz haczi ve satış süreci yazısında anlatılmaktadır.

İpotekli taşınmazın satışı da mümkündür. TMK md. 888/1 uyarınca ipotekli taşınmazın devri, aksi kararlaştırılmadıkça borçlunun sorumluluğunu ve güvenceyi değiştirmez. Uygulamada alıcının ödediği bedelin bir kısmı doğrudan bankaya aktarılır ve fek ile satış aynı tapu işleminde tamamlanır. Bu sıralamanın alıcı ve satıcı arasında yazılı olarak kararlaştırılması, bedelin kime ne zaman ödeneceğine ilişkin tartışmaları önler.

Fek ve Terkin Sürecinde Hangi Süreler Önemlidir?

İpoteğin fekki genel olarak bir süreye bağlı değildir: TMK md. 883/1’deki talep hakkı, alacak sona erdiği sürece kullanılabilir. Buna karşılık süreli ipotek, ipotekten kurtarma ve ipotekli taşınmazın devri gibi özel durumlarda TMK’nın öngördüğü kısa süreler vardır. Aşağıdaki tablo bu süreleri bir arada gösterir.

Durum Süre Dayanak
Süreli ipotekte takip şerhi konulmazsa terkin Süre bitiminden itibaren 30 gün TMK md. 883/2, İİK md. 150/c
İpotekten kurtarma ihbarı Alacaklılara 6 ay önce yazılı ihbar TMK md. 885/2
Kurtarma ihbarına karşı açık artırma istemi İhbarın tebliğinden itibaren 1 ay TMK md. 886/1
Borcu yüklenen yeni malik karşısında eski borçlunun kurtulması Alacaklı 1 yıl içinde yazılı bildirim yapmazsa TMK md. 888/2
Tescilli rehinli alacak Zamanaşımı işlemez TMK md. 864

Tablodaki süreler kanundaki özel durumlara ilişkindir; somut ipoteğin süreli olup olmadığı, kimin lehine kurulduğu ve neyi güvence altına aldığı her dosyada akit tablosundan teyit edilmelidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Fek Talebinden Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Fek talebi, belge eksiksiz olduğunda hızlı sonuçlanır. TMK md. 1015 uyarınca terkin için tasarruf yetkisi ve hukuki sebep belgelenmelidir; bu nedenle malikin elinde borcun sona erdiğini ve ipoteğin kapsamını gösteren yazılı kayıtların bulunması, hem bankayla yazışmada hem de olası bir davada belirleyicidir.

  • Tapu kaydı: Güncel tapu kaydı ve ipoteğin derecesi, tutarı, lehdarı.
  • İpotek akit tablosu: İpoteğin ana para mı, üst sınır mı olduğu ve süreli olup olmadığı.
  • Kredi kapama belgesi: Bankadan alınmış, tüm risklerin kapandığını gösteren yazı.
  • Ödeme kayıtları: Dekontlar ve hesap ekstreleri; gerçek kişi alacaklıda imzalı makbuzlar.
  • Kimlik ve yetki belgeleri: Malik veya vekil için kimlik, gerekiyorsa vekaletname.
Tapu kaydı temizlenen konutun kapısında anahtar tutan el

Banka ile yazışmalarda talebin noter kanalıyla yapılması, ileride açılabilecek davada ihtarın ispatını kolaylaştırır; bu yol için ihtarname çekme süreci yazısı yol gösterir. Tapu müdürlüğü işlemleri ve randevu düzeni hakkında tapu müdürlükleri ve randevu rehberinden, satışla ilgili mali yükümlülükler için tapu harcı hesaplama aracından yararlanılabilir. Kredi ve teminat uyuşmazlıkları bankacılık ve finans hukuku alanında ele alınır; yazarın mesleki bilgileri Av. Muhammed Çakmak sayfasında yer alır. Kanun metinleri için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İpoteğin fekki konusunda en çok sorulanlar, işlemin süresi, bankanın fek vermemesi, eski ipoteklerin akıbeti ve ipotekli taşınmazın satışı üzerinedir. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi niteliğindedir; ipoteğin türü, süresi ve güvence altına aldığı borçlar her dosyada akit tablosu üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.

İpotek fekki için tapuya gitmek gerekir mi?

Banka ipoteklerinde çoğu zaman gerekmez. Uygulamada banka, borç kapandıktan sonra terkin talebini elektronik ortamda tapu müdürlüğüne iletir. Gerçek kişi alacaklı söz konusuysa fek beyanının tapu müdürlüğünde alacaklı veya özel yetkili vekili tarafından verilmesi gerekir (TMK md. 1014).

Kredi bittikten sonra ipotek ne kadar sürede kalkar?

Kanunda bankalar için belirli bir gün sayısı yoktur; TMK md. 883/1 malike terkini isteme hakkı tanır. Elektronik iletimde işlem genellikle kısa sürede tamamlanır, ancak tamamlandığı kendiliğinden bildirilmeyebilir. Bu nedenle tapu kaydının birkaç gün sonra kontrol edilmesi ve gecikmede bankaya yazılı başvuru yapılması önerilir.

Eski bir ipotek zamanaşımıyla düşer mi?

Hayır. TMK md. 864 uyarınca rehin tapuya tescil edildikten sonra alacak için zamanaşımı işlemez. Bu nedenle onlarca yıl önce kurulmuş bir ipotek de, alacaklının beyanı veya mahkeme kararı olmadan sicilden kendiliğinden silinmez. Süreli ipoteklerde ise TMK md. 883/2’deki 30 günlük kural ayrıca değerlendirilir.

Banka başka borcum olduğu için fek vermiyor, ne yapabilirim?

Önce ipoteğin üst sınır ipoteği olup olmadığına ve genel kredi sözleşmesinin teminat maddesine bakılmalıdır. Banka gerçekten ipoteğin kapsamındaki bir borcu gösteriyorsa o borç kapanmadan fek beklenemez. Kapsam dışı bir borç ileri sürülüyorsa yazılı itiraz yapılabilir, sonuç alınamazsa ipoteğin terkini davası açılabilir.

İpotekli ev satılabilir mi?

Evet. TMK md. 888/1 uyarınca ipotekli taşınmazın devri, aksi kararlaştırılmadıkça güvenceyi değiştirmez; ipotek yeni malikin taşınmazı üzerinde devam eder. Uygulamada satış bedelinin bir kısmı bankaya ödenir ve fek ile satış aynı tapu işleminde yapılır. Bu sıralamanın yazılı olarak kararlaştırılması tarafları korur.

İpoteğin terkini davasında masrafları kim öder?

Yargılama giderleri kural olarak davayı kaybeden tarafa yüklenir. Alacağın sona erdiği hâlde fek beyanı vermeyen alacaklı aleyhine karar verilirse giderler ona yüklenebilir. Dava öncesinde noter ihtarı çekilmesi, alacaklının davaya sebebiyet verip vermediğinin değerlendirilmesinde önem taşır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili