
Yabancı uyruklunun mirası, Türkiye’de ev, banka hesabı veya kiralık kasa bırakarak ölen bir yabancının mirasçıları için iki ayrı hukuk düzenini aynı anda işletir. 5718 sayılı MÖHUK md. 20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; ancak Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanır ve Türkiye’deki malların intikali, mirasçılık belgesi, vergi ve tapu işlemleri Türk makamları önünde yürür.
Bu yazı, ölen kişinin yabancı olduğu durumda Türkiye’deki malların mirasçılara geçmesi için izlenecek pratik süreci anlatıyor. Yabancıların mirasçı olma hakkı, mütekabiliyet tartışması ve edinim sınırları yabancıların Türkiye’de miras hakkı ve mütekabiliyet yazısında, Almanya’da yaşayan Türk vatandaşlarının durumu ise Almanya’daki Türklerin miras işlemleri yazısında ele alınmıştır.
Önemli Çıkarımlar
- Miras ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’deki taşınmazlara ise her durumda Türk hukuku uygulanır (5718 s. MÖHUK md. 20/1).
- Mirasçılık belgesi yabancılar tarafından istenirse noterden alınamaz; sulh hukuk mahkemesine başvurulur (1512 s. Noterlik K. md. 71/B).
- Ölenin Türkiye’de son yerleşim yeri yoksa miras davaları terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür (MÖHUK md. 43).
- Bankalar, veraset ve intikal vergisinin ödendiğini gösteren tasdikname sunulmazsa mirasçıya ödemeden yüzde 5 tevkifat yapar (7338 s. VİVK md. 17).
- Yurt dışındaki mükellefler veraset ve intikal vergisi beyannamesini Türk konsolosluklarına verebilir (VİVK md. 8).
Yabancı Uyruklunun Mirası Hangi Hukuka Göre Paylaşılır?
Yabancı uyruklunun mirası, 5718 s. MÖHUK md. 20/1 uyarınca ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’deki taşınmazlar ise Türk hukukuna tabidir. Md. 20/2’ye göre mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimi terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlıdır. Türkiye’deki mallar bakımından kabul, ret ve paylaşma işlemleri bu nedenle Türk hukuku çerçevesinde yürür.
Bu kural pratikte şu sonucu doğurur: Mirasçıların kim olduğu ve payları taşınır mallar bakımından çoğu zaman ölenin ülkesinin hukukuna göre belirlenirken, aynı kişinin Türkiye’deki dairesi Türk Medeni Kanununa göre paylaşılır. Türkiye’de mirasçısı bulunmayan ise Devlete kalır (md. 20/3). Hukuk seçiminin ayrıntılı örneği canlı yazımızda bulunduğu için burada süreç adımlarına odaklanıyoruz. Ölen kişi Türk vatandaşlığını da taşıyorsa MÖHUK md. 4 uyarınca Türk hukuku esas alınır; bu durumda süreç bir Türk vatandaşının mirası gibi yürür. Mavi Kart sahiplerinin durumu ise çifte vatandaşlıkta mal varlığı ve miras yazısında ayrıca açıklanmıştır.
Bölünmüş miras pratikte ne anlama gelir?
Bölünmüş miras, aynı kişinin terekesinin iki ayrı hukuk düzenine göre paylaşılmasıdır. Örneğin eşin payı yabancı hukukta Türk hukukundan farklıysa, eş Türkiye’deki daireden başka, banka hesabından başka oranda pay alabilir. Bu nedenle mirasçılık belgesinde taşınmazlar ve taşınırlar için ayrı pay gösterilmesi gerekebilir. Türk hukukuna göre payların ön hesabı için miras payı hesaplama aracı kullanılabilir; yabancı hukuka göre paylar ise o hukukun içeriği belgelenerek tespit edilir.
Ölümden Sonra İlk Üç Ayda Neler Yapılmalı?
Ölümden sonraki ilk üç ay belirleyicidir; çünkü 4721 s. TMK md. 606 uyarınca mirasın reddi süresi üç aydır ve veraset ve intikal vergisi beyan süreleri de 4 ile 8 ay arasında işler (7338 s. VİVK md. 9). Bu dönemde ölüm belgesi temin edilmeli, terekenin korunması sağlanmalı ve Türkiye’deki mallar listelenmelidir.
| Zaman | İş | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk günler | Ölüm belgesinin temini (yurt dışında ölümde apostil ve tercüme) | Mirasçılık belgesi başvurusu için |
| İlk haftalar | Gerekirse sulh hâkiminden tereke koruma önlemi | TMK md. 589 |
| 3 ay içinde | Mirasın reddi veya kabul kararı | TMK md. 606, 609 |
| 4, 6 veya 8 ay içinde | Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | VİVK md. 9 |
| Belge alındıktan sonra | Banka, kasa ve tapu işlemleri | VİVK md. 17, 19, 23 |
Tereke koruma önlemleri ne zaman istenir?
TMK md. 589’a göre mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya resen tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alır; bunlar özellikle terekenin yazımı, mühürlenmesi, resmen yönetimi ve vasiyetnamenin açılmasıdır. Mirasbırakan yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüşse ölüm yerinin sulh hâkimi oradaki malların korunması için önlem alır. Mirasçıların yurt dışında olduğu ve Türkiye’deki konutun boş kaldığı durumlarda bu önlemler pratik önem taşır. Koruma önlemlerinin kapsamı terekenin tespiti ve mirasın korunması yazısında anlatılmıştır.

Mirasçılık Belgesi Notere mi, Mahkemeye mi Başvurularak Alınır?
1512 s. Noterlik K. md. 71/B’ye göre mirasçılık belgesi yabancılar tarafından talep edilirse, yargılamayı gerektirirse veya nüfus kayıtları yeterli değilse noter belge veremez. Ölenin yabancı olduğu dosyalarda nüfus kayıtları çoğu zaman yetersiz kaldığından başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır ve belge TMK md. 598 uyarınca mahkemece verilir.
Mahkemeye sunulacak belgeler genellikle şunlardır: ölüm belgesi, ölenin vatandaşlığını ve medeni hâlini gösteren belgeler, evlilik ve doğum kayıtları, varsa vasiyetname ve ölenin millî hukukunun mirasa ilişkin hükümlerinin içeriği. Yurt dışından gelen bütün belgelerin apostil veya konsolosluk onayı ile noter onaylı Türkçe tercümesi bulunmalıdır. MÖHUK md. 2/1 uyarınca hâkim yabancı hukuku resen uygular, ancak içeriğinin tespitinde tarafların yardımını isteyebilir; bu nedenle yabancı kanun metninin onaylı örneğini baştan sunmak süreyi kısaltır. Genel usul için mirasçılık belgesi: noter mi, mahkeme mi yazısına bakılabilir.
Yurt dışı mirasçılık belgesi Türkiye’de kullanılabilir mi?
Ölenin ülkesinde alınmış bir mirasçılık belgesi Türkiye’de kendiliğinden işlem görmez. Yabancı mahkeme kararına dayanılarak Türkiye’de tapu gibi idari bir işlem yaptırılacaksa MÖHUK md. 58/3 uyarınca tanıma usulü uygulanır ve md. 58/2 ihtilafsız kaza kararlarını da kapsar. Tanımada karşılıklılık aranmaz. Bu yol ile Türkiye’de yeni bir mirasçılık belgesi alma yolu arasında, belgelerin elde edilebilirliğine göre seçim yapılır. Tanıma ve tenfiz dosyasının hazırlanması yabancı karar tenfizi ve tanıma dosyası yazısında anlatılmıştır.
Miras Davalarında Hangi Mahkeme Yetkilidir?
5718 s. MÖHUK md. 43’e göre mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yeri Türkiye’de değilse terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür. Türkiye’de yalnızca yazlık bir dairesi bulunan yabancı için yetki, çoğu durumda dairenin bulunduğu yer üzerinden kurulur.
Yetki kuralı, birden fazla ilde mal bırakılmışsa seçim imkânı doğurur. Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa ortaklığın giderilmesi veya gibi davalar bu kural çerçevesinde açılır. Paylı mülkiyetin sona erdirilmesi için ortaklığın giderilmesi davası yazısı yol gösterir. Yetki kuralı çekişmesiz işlerde de yol göstericidir; ölenin Türkiye’de yerleşim yeri bulunmuyorsa hangi sulh hukuk mahkemesine başvurulacağı dosyanın özelliklerine göre ayrıca netleştirilmelidir.

Türkiye’deki Banka Hesapları Mirasçılara Nasıl Ödenir?
7338 s. VİVK md. 17 uyarınca bankalar, mirasçılara para ödemeden önce veraset ve intikal vergisinin ödendiğini gösteren vergi dairesi tasdiknamesini ister. Tasdikname sunulmazsa veraset yoluyla intikallerde yüzde 5 oranında vergi karşılığı tevkifat yapılarak kalan tutar ödenebilir. Bunun için mirasçılık belgesi ve kimlik belgeleri de gerekir.
| Varlık | Gereken temel belge | Dayanak |
|---|---|---|
| Banka mevduatı | Mirasçılık belgesi, vergi tasdiknamesi; yoksa yüzde 5 tevkifat | VİVK md. 17 |
| Kiralık kasa | Mirasçılık belgesi; vergi dairesi memurunun hazır bulunması | VİVK md. 23 |
| Taşınmaz | Mirasçılık belgesi ile intikal; satış için ilişik kesme belgesi | VİVK md. 19; Tapu K. md. 35 |
| Türkiye’deki alacak ve kira gelirleri | Mirasçılık belgesi, gerekirse vekâletname | TMK md. 599 |
Kiralık kasa nasıl açılır?
VİVK md. 23’e göre bankadaki kiralık kasa sahibinin ölümü hâlinde, sulh hâkiminin yapacağı tespit dışında, vergi dairesinin yetkili memuru hazır bulunmadıkça kasa açılamaz ve içindekiler mirasçılara verilemez. Mirasçıların yurt dışında olduğu durumlarda kasa açılışına katılacak vekilin, kasa içeriğini teslim almaya yetkili olduğunun vekâletnamede açıkça yazılması gerekir. Vekâletname hazırlığı için yurt dışındaki mirasçının vekâletle takibi yazısına bakılabilir.
Taşınmazlar Tapuda Nasıl İntikal Ettirilir?
Türkiye’deki taşınmazlar MÖHUK md. 20/1 uyarınca Türk hukukuna tabidir ve mirasçılık belgesiyle mirasçılar adına intikal ettirilir. 7338 s. VİVK md. 19’a göre intikalin tescili, verginin tahakkuku beklenmeden yapılır; ancak vergi tamamen ödenmedikçe taşınmaz devredilemez ve üzerinde ayni hak kurulamaz. Tapu memuru, ilişik kesme belgesi olmadan devir işlemi yapamaz.
Satıştan önce ilişik kesme belgesi alınmalı
Tescil, mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde yapılır; paylı mülkiyete geçiş veya paylaşma için mirasçıların anlaşması ya da dava gerekir. Mirasçılardan biri yurt dışındaysa bu aşamada da vekâletname kullanılır. Mirasçıların Türkiye’deki daireyi satmak istediği dosyalarda en sık yaşanan gecikme, ilişik kesme belgesinin satış günü hazır olmamasıdır. Vergi dairesinden alınacak bu belge olmadan tapu müdürlüğü devri yapmaz. Mirasçılardan biri veya birkaçı yabancıysa ayrıca 2644 s. Tapu K. md. 35’teki ülke ve alan sınırları devreye girer; sınırlar dışında miras yoluyla edinilen taşınmaz, verilen ve bir yılı geçmeyen süre içinde elden çıkarılmazsa tasfiye edilir. Bu sınırlar yabancıların mülk edinmesindeki sınırlar yazısında anlatılmıştır.

Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi Nereye ve Ne Zaman Verilir?
7338 s. VİVK md. 1 uyarınca Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla intikali, ölen yabancı olsa da vergiye tabidir. Md. 6’ya göre vergi, ölenin Türkiye’deki son ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesince, Türkiye’de hiç ikamet etmemişse Bakanlığın belirleyeceği vergi dairesince tarh edilir. Süreler md. 9’da ölüm yeri ve mükelleflerin bulunduğu yere göre belirlenmiştir.
| Ölüm yeri | Mükelleflerin bulunduğu yer | Beyan süresi (VİVK md. 9) |
|---|---|---|
| Türkiye | Türkiye | Ölümü izleyen 4 ay |
| Türkiye | Yabancı ülke | Ölümü izleyen 6 ay |
| Yabancı ülke | Türkiye | Ölümü izleyen 6 ay |
| Yabancı ülke | Ölenin bulunduğu ülke | Ölümü izleyen 4 ay |
| Yabancı ülke | Başka bir yabancı ülke | Ölümü izleyen 8 ay |
Beyanname konsolosluğa verilebilir mi?
Evet. VİVK md. 8/2’ye göre yabancı memleketlerde bulunan mükellefler beyannamelerini Türkiye konsolosluklarına verir. Beyannamenin her mükellef için ayrı ayrı veya müştereken verilmesi mümkündür. Yurt dışındaki mirasçılar için bu imkân, Türkiye’ye gelmeden süre kaçırmamanın en pratik yoludur. Vergi, md. 19 uyarınca tahakkuktan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir; ancak taşınmaz satışı için verginin tamamının ödenmesi gerekir.
Yabancı Mirasçı Mirası Reddedebilir mi?
Evet. Türkiye’deki mallar bakımından mirasın iktisabı MÖHUK md. 20/2 uyarınca Türk hukukuna bağlı olduğundan, 4721 s. TMK md. 605 ve 606’ya göre yasal ve atanmış mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir. Süre, yasal mirasçılar için kural olarak ölümün öğrenildiği tarihten başlar. Ret, TMK md. 609 uyarınca sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır.
Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Yurt dışındaki mirasçı, reddi özel yetkili vekil aracılığıyla yapabilir; bu durumda vekâletnamede mirası reddetme yetkisinin açıkça yazılması şarttır. Ölüm tarihinde terekenin ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK md. 605/2). Sürenin hesabı için mirasın reddi süresi, borca batık tereke için mirasın hükmen reddi yazıları incelenebilir.

Mirasçıların Hangi Belgeleri Hazırlaması Gerekir?
Mirasçılar; ölüm belgesi, aile bağını gösteren kayıtlar, ölenin vatandaşlık belgesi, varsa vasiyetname ve ölenin millî hukukunun miras hükümlerini, apostil ve noter onaylı Türkçe tercümeleriyle hazırlamalıdır. Bu belgeler mirasçılık belgesi, banka, kasa, vergi ve tapu işlemlerinin tamamında kullanılır; tek seferde eksiksiz hazırlanması 4721 s. TMK md. 606’daki üç aylık ret süresi içinde karar vermeyi kolaylaştırır.
- Ölüm belgesi ve gerekiyorsa ölüm sebebini gösteren belge
- Evlilik, doğum ve boşanma kayıtları
- Vasiyetname ve açılma tutanağı
- Türkiye’deki tapu, banka ve kasa bilgileri
- Mirasçıların pasaportları ve yabancı kimlik numaraları, varsa vergi numaraları
- Yurt dışında işlem yapılacaksa özel yetkili vekâletname
Örnek olay (temsilidir): Türkiye’de yazlık dairesi ve banka hesabı bulunan yabancı bir emekli kendi ülkesinde ölür. Mirasçıları, ülkelerinde aldıkları belgeyle Türk bankasına başvurur ancak işlem yapılmaz. Sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınır, beyanname konsolosluğa verilir ve vergi ödendikten sonra mevduat tevkifatsız olarak ödenir. Daire için ilişik kesme belgesi alınarak satış yapılır. Bu örnek temsilidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Kanun metinleri için 5718 sayılı MÖHUK, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu incelenebilir. İlgili diğer yazılar miras hukuku çalışma alanı ve yabancılar ve göç hukuku sayfalarında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de malı bulunan bir yabancının ölümünden sonra mirasçıların en çok sorduğu konular; evin hangi hukuka göre paylaşılacağı, yabancı mirasçılık belgesinin kullanımı, vergi beyannamesinin yeri, uzaktan ret, tapuda tescil ve mirasçısız terekedir. Yanıtlar MÖHUK, TMK, Noterlik Kanunu ve Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu hükümlerine dayanır.
Yabancı birinin Türkiye'deki evi hangi ülkenin hukukuna göre paylaşılır?
Türk hukukuna göre paylaşılır. MÖHUK md. 20/1, mirası ölenin millî hukukuna bağlasa da Türkiye’deki taşınmazlar için istisnasız Türk hukukunu öngörür. Bu nedenle daire için mirasçılar ve paylar Türk Medeni Kanununa göre belirlenir.
Ölenin ülkesinde alınan mirasçılık belgesiyle Türk bankasından para çekilebilir mi?
Yabancı belge Türkiye’de kendiliğinden işlem görmez. Tanıma kararı alınması veya Türkiye’de sulh hukuk mahkemesinden yeni bir mirasçılık belgesi alınması gerekir. Banka ayrıca VİVK md. 17 uyarınca vergi tasdiknamesi ister; sunulmazsa yüzde 5 tevkifat yapar.
Türkiye'de hiç yaşamamış yabancının mirası için vergi beyannamesi nereye verilir?
VİVK md. 6’ya göre ölen Türkiye’de hiç ikamet etmemişse vergi, Bakanlığın belirleyeceği vergi dairesince tarh edilir. Yurt dışındaki mirasçılar beyannameyi md. 8 uyarınca Türk konsolosluğuna da verebilir; süre ölüm yeri ve mirasçıların bulunduğu ülkeye göre 4 ile 8 ay arasıdır.
Yabancı mirasçı Türkiye'ye gelmeden mirası reddedebilir mi?
Reddedebilir. Ret, TMK md. 609 uyarınca sulh mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir ve özel yetkili vekil aracılığıyla yapılabilir. Vekâletnamede mirası reddetme yetkisi açıkça yazılmalı ve TMK md. 606’daki üç aylık süre kaçırılmamalıdır.
Miras kalan daire, vergi ödenmeden mirasçılar adına tescil edilir mi?
Edilir. VİVK md. 19’a göre intikalin tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılır. Ancak vergi tamamen ödenmedikçe taşınmaz devredilemez ve üzerinde ayni hak kurulamaz; satış için vergi dairesinden ilişik kesme belgesi alınmalıdır.
Yabancının Türkiye'de mirasçısı yoksa mallar ne olur?
MÖHUK md. 20/3’e göre Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır. Mirasçılar yurt dışında olsa bile varlıkları ve mirasçılık sıfatları belgelenirse bu sonuç doğmaz; bu nedenle mirasçıların süreci zamanında başlatması önemlidir.
Kaynaklar
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 2644 sayılı Tapu Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Vatandaşlıktan Çıkma ve Mavi Kart
- Yabancıya Çalışma İzni Alma Süreci
- Kısa Dönem İkamet İzni Başvurusu ve Red
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: KCD Hukuk





