
İzmir’de ticaret sicil işlemleri, bir anonim şirket kurulurken esas sözleşmenin imzalanmasından tescil ve ilana, oradan defterlerin açılış onayına kadar belirli bir sırayla yürür. Sıranın bozulması, örneğin sermaye blokesi yapılmadan tescil randevusuna gidilmesi veya 30 günlük sürenin kaçırılması, başvurunun reddine ya da işlemlerin baştan yapılmasına yol açabilir.
MERSİS, randevu kuralları ve ret kararına itiraz İzmir ticaret sicili ve şirket tescili yazısında; limited şirkete özgü kuruluş adımları İzmir’de limited şirket kuruluşu yazısında anlatıldı. Bu yazı, anonim şirket kuruluşunda sicil önünde yapılan işlemlerin sırasını ve tescilden sonraki ilk dönemde gündeme gelen sicil işlemlerini ele alıyor.
Önemli Çıkarımlar
- Anonim şirket, kurucuların imzası noterce onaylanan veya ticaret sicili müdürü ya da yardımcısı huzurunda imzalanan esas sözleşmeyle kurulur (6102 s. TTK md. 335/1).
- Nakden taahhüt edilen payların en az yüzde 25’i tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir (TTK md. 344/1).
- Esas sözleşme, kuruluşu izleyen 30 gün içinde merkezin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan olunur (TTK md. 354/1).
- Şirket tescil ile tüzel kişilik kazanır; banka, bloke edilen tutarı ancak sicil müdürlüğü yazısı sunulunca şirkete öder (TTK md. 355/1, 345/1).
- Anonim ve limited şirketlerin tescili sırasında defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlüklerince yapılır (TTK md. 64/3).
İzmir’de Ticaret Sicil İşlemleri Anonim Şirket Kuruluşunda Hangi Sırayla Yapılır?
İzmir’de ticaret sicil işlemleri, merkezi İzmir’de olacak bir anonim şirket için İzmir Ticaret Odası bünyesindeki Ticaret Sicili Müdürlüğü önünde yürür. 6102 s. TTK md. 354/1 uyarınca esas sözleşme, kuruluşu izleyen 30 gün içinde tescil ve ilan edilmelidir. Bu sürenin içine imza, sermaye blokesi ve belge hazırlığı sığdırılır.
| Sıra | İşlem | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Faaliyet alanının Bakanlık iznine tabi olup olmadığının kontrolü | TTK md. 333 |
| 2 | Unvan, işletme konusu, sermaye ve yönetim kurulu bilgilerinin MERSİS’e girilmesi | Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 13 |
| 3 | Esas sözleşmenin noterde veya sicil müdürlüğünde huzurda imzalanması | TTK md. 335/1, 339/1 |
| 4 | Payların en az yüzde 25’inin şirket adına açılan özel hesaba yatırılması | TTK md. 344/1, 345/1 |
| 5 | Sermayenin on binde dördünün Rekabet Kurumu payı olarak ödenmesi | 4054 s. K. md. 39/1-c |
| 6 | İmzadan veya izinden itibaren 30 gün içinde tescil başvurusu | TTK md. 354/1; Yönetmelik md. 69 |
| 7 | Tescil, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan ve defterlerin açılış onayı | TTK md. 355/1, 64/3 |
| 8 | Sicil yazısıyla bloke tutarın bankadan şirkete aktarılması | TTK md. 345/1 |
İzmir’de başvuru hangi müdürlüğe yapılır?
Ticaret sicili müdürlükleri il merkezindeki odalarda kurulur (TTK md. 24). İzmir’de müdürlük İzmir Ticaret Odası bünyesindedir; oda adresi İZTO’nun resmi iletişim sayfasına göre Atatürk Caddesi No:190 Alsancak’tır ve tescil evrakı oda sistemi üzerinden alınan randevuyla teslim edilir. Şirket merkezi bir ilçedeyse yetkili müdürlüğün MERSİS’te kontrol edilmesi gerekir; randevu kurallarının ayrıntısı canlı rehberimizde yer alıyor.
Kuruluşu Bakanlık İznine Bağlı Anonim Şirketler Hangileri?
TTK md. 333/1 uyarınca Ticaret Bakanlığının tebliğle belirleyip ilan ettiği faaliyet alanlarındaki anonim şirketler Bakanlık izniyle kurulur ve bunların esas sözleşme değişiklikleri de izne bağlıdır. Bu şirketlerde 30 günlük tescil süresi imzadan değil, iznin alınmasından itibaren işler (TTK md. 354/1).
Bakanlık incelemesi yalnızca Kanunun emredici hükümlerine aykırılık bulunup bulunmadığı yönünden yapılabilir. Bunun dışında hiçbir anonim şirketin kuruluşu herhangi bir makamın iznine bağlanamaz. Ancak özel mevzuat başka bir kurumun izin veya uygun görüşünü arıyorsa, Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 69/1-ğ bu yazının da tescil başvurusuna eklenmesini ister. Hangi faaliyetin listede olduğu, kuruluş planı yapılırken Bakanlığın güncel tebliğinden kontrol edilmelidir.

Esas Sözleşme Noterde mi, Sicil Müdürlüğünde mi İmzalanır?
İki yol da mümkündür. TTK md. 339/1, esas sözleşmenin yazılı yapılmasını ve bütün kurucuların imzalarının noterce onaylanmasını ya da sözleşmenin ticaret sicili müdürü veya yardımcısı huzurunda imzalanmasını şart koşar. Md. 335/1’e göre kuruluşta esas sözleşmeyi içeren kâğıtlardan değerli kâğıt bedeli alınmaz.
Esas sözleşme imzası öncesinde nelere dikkat edilir?
İmza, şirketin kurulduğu andır: TTK md. 335/1 uyarınca şirket, kurucuların sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt ettikleri esas sözleşmede kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Bu nedenle unvan, merkez, işletme konusu, sermaye ve payların itibari değeri, nama veya hamiline yazılı pay türü, imtiyazlar, yönetim kurulu üye sayısı ve imza yetkilileri imzadan önce kesinleşmelidir (md. 339/2). İlk yönetim kurulu üyeleri esas sözleşmeyle atanır (md. 339/3).
Kurucular yabancıysa veya yurt dışındaysa noter onayı pratik bir seçenek olabilir; yabancı belgelerde apostil ve onaylı çeviri şartı ayrıca aranır. Yabancı ortaklı yapıların diğer yükümlülükleri için Türkiye’de şirket kuran yabancının yükümlülükleri yazısına bakılabilir.

Sermaye Ne Kadar Olmalı, Ne Kadarı Bloke Edilir?
TTK md. 332/1’deki asgari tutarlar, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile anonim şirketlerde 250.000 TL’ye, kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan şirketlerde başlangıç sermayesi bakımından 500.000 TL’ye yükseltilmiştir. Nakdi payların en az yüzde 25’i tescilden önce, kalanı ise tescili izleyen 24 ay içinde ödenir (md. 344/1).
Kuruluş sermayesi blokesi nasıl işler?
TTK md. 345/1’e göre nakdi ödemeler, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na bağlı bir bankada kurulmakta olan şirket adına açılan ve yalnızca şirketin kullanabileceği özel bir hesaba yatırılır. Ödeme, ticaret siciline yöneltilen banka mektubuyla ispatlanır. Banka bu tutarı, şirketin tüzel kişilik kazandığını bildiren sicil müdürlüğü yazısı sunulunca yalnızca şirkete öder.
Şirket, imza tarihinden itibaren üç ay içinde tüzel kişilik kazanamazsa, bunu doğrulayan sicil müdürlüğü yazısı üzerine bedeller sahiplerine geri verilir (md. 345/2). Payların çıkarma primleri varsa tamamı tescilden önce ödenir (md. 344/1).
| Kalem | Temsilî tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| Esas sermaye (asgari) | 250.000 TL | TTK md. 332/1; 7887 s. CK |
| Tescilden önce bloke edilecek en az tutar (yüzde 25) | 62.500 TL | TTK md. 344/1 |
| Kalan sermayenin ödeme süresi | Tescili izleyen 24 ay | TTK md. 344/1 |
| Rekabet Kurumu payı (on binde dört) | 100 TL | 4054 s. K. md. 39/1-c |
| Bloke tutarın çözülmesi | Sicil müdürlüğü yazısıyla, yalnız şirkete | TTK md. 345/1 |
Tablo, 250.000 TL sermayeli temsilî bir şirket için hazırlanmıştır (temsilidir). Esas sözleşmede daha yüksek bir peşin ödeme oranı öngörülmüşse banka mektubu o tutarı göstermelidir.
Tescil Başvurusuna Hangi Belgeler Eklenir?
Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 69/1, anonim şirket kuruluşunun tescili için başvurunun izinli şirketlerde iznin alınmasını, diğerlerinde imzayı izleyen 30 gün içinde yapılmasını ister ve eklenecek belgeleri sayar. Başvuru, Rekabet Kurumu ödemesini gösteren belge ve banka mektubu olmadan eksik kabul edilir ve tamamlanmış sayılmaz.
| Belge | Ne zaman gerekir? | Yönetmelik md. 69/1 |
|---|---|---|
| İmzaları onaylı veya huzurda imzalanmış esas sözleşme | Her kuruluşta | a |
| Payların en az yüzde 25’inin yatırıldığını gösteren banka mektubu | Nakdi sermayede | c |
| Rekabet Kurumu payının ödendiğini gösteren belge | Her kuruluşta | ç |
| Mahkemece atanan bilirkişinin değerleme raporu, sınırlama olmadığına dair sicil yazısı, sicile şerh belgesi | Ayni sermaye varsa | d, e, f |
| Kuruluşla ilgili sözleşmeler | Ayın veya işletme devralınıyorsa | g |
| Bakanlık veya diğer kurum izni ya da uygun görüşü | İzne tabi şirketlerde | ğ |
| Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerinin kabul beyanı | Dışarıdan üye seçildiyse | h |
| Tüzel kişi üye adına hareket edecek gerçek kişiye ilişkin organ kararı | Tüzel kişi üye varsa | ı |
| Temsile yetkililerin imza beyannameleri | TTK md. 40 kapsamında | i |
İmza beyannamesi hâlâ gerekli mi?
TTK md. 40/2, 7263 sayılı Kanunla değiştirilmiştir: imzaya yetkili kişilerin imzaları, kamu kurum ve kuruluşlarının veri tabanlarındaki imza verilerinden elektronik ortamda alınarak MERSİS’teki sicil dosyasına kaydedilir. Veri tabanında imza kaydı bulunmayan kişiler için imza beyanının usulü Bakanlık tebliğiyle belirlenir. İZTO, imza beyannamesini randevusuz yapılabilen işlemler arasında sayar.
Tescil ve İlanla Şirket Ne Zaman Tüzel Kişilik Kazanır?
Şirket ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır (TTK md. 355/1). Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 70/1 uyarınca kuruluşta esas sözleşmenin tamamı, yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkililer tescil edilir. Sermaye olarak konulan taşınmaz veya fikri hak varsa, müdürlük tescille eş zamanlı olarak ilgili sicillere bildirim yapar (md. 70/2).
Esas sözleşmenin tarihi, unvan ve merkez, sermaye ve ödeme şartları, temsil şekli ve yönetim kurulu üyeleri gibi hususlar, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edildiği günü izleyen iş gününden itibaren üçüncü kişilere karşı sonuç doğurur (TTK md. 354; Yönetmelik md. 70/3). Tescilden önce şirket adına girişilen taahhütlerde kişisel sorumluluk ve üç aylık kabul süresi kuralı (TTK md. 355/2) limited şirketler için anlatılanla aynıdır; kuruluş giderleri şirketçe kabul edilmezse kurucularda kalır (md. 355/3).

Tescil Sırasında Defterlerin Açılış Onayı Nasıl Yapılır?
TTK md. 64/3’e göre fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ile pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin açılış onayları kuruluşta yapılır. Anonim ve limited şirketlerin tescili sırasında bu onayları ticaret sicili müdürlükleri yapar.
Defter açılış onayı ve elektronik defter farkı
Ticari defterler elektronik ortamda tutuluyorsa açılışta noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz (TTK md. 64/3). Md. 64/4 ise pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin elektronik ortamda tutulmasını Bakanlığın zorunlu kılabileceğini düzenler. Bu nedenle kuruluş öncesinde muhasebe ve şirket defterlerinin hangi ortamda tutulacağı mali müşavirle birlikte netleştirilmeli, fiziki defter kullanılacaksa tescil randevusuna defterlerle gidilmelidir.
Defterlerin delil gücü ve ibraz yükümlülüğü ticari defterlerin delil niteliği yazısında ele alındı. Kurumlar vergisi mükellefi şirketlerde müdürlük başvuru evrakının bir suretini vergi dairesine iletir ve işe başlama bildirimi yapılmış sayılır (TTK md. 27/2).
Kuruluştan Sonraki İlk İki Yılda Hangi Sicil İşlemleri Gündeme Gelir?
Tescilden sonraki ilk iki yılda üç sicil konusu öne çıkar: kalan sermayenin 24 ay içinde ödenmesi (TTK md. 344/1), tek pay sahipliğinin 7 günlük bildirim ve tescili (md. 338/2) ve sermayenin onda birini aşan bedelle ayın veya işletme devralınmasının genel kurul onayı ile tescile bağlanması (md. 356/1).
Kanuna karşı hile kuralı: TTK md. 356
Şirketin tescilinden itibaren iki yıl içinde bir işletme veya aynın, sermayenin onda birini aşan bir bedel karşılığında devralınmasına veya kiralanmasına ilişkin sözleşmeler, genel kurulca onaylanıp ticaret siciline tescil edilmedikçe geçerli olmaz. Onaydan önce yönetim kurulunun istemiyle şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesince atanan değer biçer; sözleşme genel kurul kararıyla birlikte tescil ve ilan olunur (md. 356/2-4). Bu kural, ayni sermaye denetiminin tescilden sonra dolanılmasını önlemeye yöneliktir.
Temsilî bir örnek: Bayraklı’da 250.000 TL sermayeyle kurulan bir anonim şirket, tescilden altı ay sonra kurucuya ait bir aracı 60.000 TL’ye satın almak istiyor. Bedel sermayenin onda birini aştığı için sözleşmenin geçerliliği genel kurul onayına, bilirkişi değerlemesine ve tescile bağlıdır (temsilidir). İşletme konusunu oluşturan veya cebri icrayla edinilen ayın ve işletmeler için bu kural uygulanmaz (md. 356/5).
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kalan nakdi sermayenin ödenmesi | Tescili izleyen 24 ay | TTK md. 344/1 |
| Pay sahibi sayısının bire düşmesi | 7 gün içinde bildirim, 7 gün içinde tescil ve ilan | TTK md. 338/2 |
| Sermayenin onda birini aşan ayın veya işletme devralma | Tescilden itibaren 2 yıl boyunca genel kurul onayı ve tescil | TTK md. 356/1 |
| Tescile tabi değişikliklerin bildirimi | Kural olarak 15 gün | Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 33 |
| Bankadaki bedelin iadesi | İmzadan itibaren 3 ayda tüzel kişilik kazanılamazsa | TTK md. 345/2 |
Belirli büyüklükteki anonim şirketler için sözleşmeli avukat zorunluluğu anonim şirkette avukat bulundurma zorunluluğu yazısında, yönetim kurulunun özen yükümlülüğü yönetim kurulu sorumluluğu yazısında anlatılıyor.

Başvurudan Önce Hangi Kontroller Yapılmalı?
Anonim şirket kuruluşunda en sık zaman kaybı, 30 günlük tescil süresi içinde banka mektubu, Rekabet Kurumu ödemesi ve imza işlemlerinin birbirini beklemesinden doğar (TTK md. 354/1). Aşağıdaki liste, İzmir’de tescil randevusundan önce belgelerin tek seferde ve eksiksiz tamamlanmasına yardımcı olmak için hazırlandı.
- Faaliyet alanı Bakanlık iznine tabi mi; tabi ise izin yazısı alındı mı (TTK md. 333)?
- Esas sözleşme TTK md. 339/2’deki zorunlu kayıtları içeriyor ve MERSİS kaydıyla birebir aynı mı?
- İmza tarihi not edildi mi; 30 günlük tescil süresi ve 3 aylık iade süresi takvime işlendi mi?
- Banka mektubu en az yüzde 25’i veya esas sözleşmedeki daha yüksek oranı gösteriyor mu?
- Rekabet Kurumu payı ödendi ve belgesi alındı mı (4054 s. K. md. 39/1-c)?
- Ayni sermaye varsa bilirkişi raporu, sicil yazısı ve şerh belgesi hazır mı?
- Fiziki defter tutulacaksa defterler randevuya götürülecek mi (TTK md. 64/3)?
Bu kontrol listesi, KCD Hukuk’ta şirketler hukuku dosyalarını yürüten Av. Mehmet İlker Dinç ile hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Kuruluş sonrası pay devirleri için limited şirkette pay devri, ortakların kişisel sorumluluğu için şirket ortağının kişisel sorumluluğu yazılarına, diğer içerikler için şirketler hukuku sayfamıza bakılabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Anonim şirket kurmaya hazırlanan girişimcilerin sicil işlemleriyle ilgili en sık sorduğu konular sermayenin ne kadarının bloke edileceği, bloke tutarın ne zaman kullanılabileceği, tek kişilik kuruluş, tescil süresi, noter onayı ve defterlerin onayıdır. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi niteliğindedir; her kuruluşun belgeleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Anonim şirket kuruluşunda sermayenin tamamı bankaya yatırılmalı mı?
Hayır. Nakden taahhüt edilen payların en az yüzde 25’i tescilden önce şirket adına açılan özel hesaba yatırılır; kalan kısım tescili izleyen 24 ay içinde ödenir (TTK md. 344/1). Esas sözleşme daha yüksek bir peşin ödeme oranı öngörebilir.
Bankada bloke edilen sermaye ne zaman kullanılabilir?
Banka bu tutarı, şirketin tüzel kişilik kazandığını bildiren ticaret sicili müdürlüğü yazısı sunulunca yalnızca şirkete öder (TTK md. 345/1). Şirket imzadan itibaren üç ay içinde tescil edilemezse, müdürlük yazısıyla bedeller sahiplerine iade edilir.
Anonim şirket tek kişiyle kurulabilir mi?
Evet. Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucu yeterlidir (TTK md. 338/1). Şirket tek pay sahipli kurulursa veya sonradan pay sahibi sayısı bire düşerse, tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı da tescil ve ilan edilir.
Anonim şirket kuruluşu kaç gün içinde tescil ettirilmelidir?
Esas sözleşme, kuruluşu izleyen 30 gün içinde merkezin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan olunur; Bakanlık iznine tabi şirketlerde süre iznin alınmasından başlar (TTK md. 354/1; Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 69/1).
Esas sözleşme imzası için notere gitmek zorunlu mu?
Zorunlu değildir. Kurucular esas sözleşmeyi ticaret sicili müdürü veya yardımcısı huzurunda da imzalayabilir; iki yol da kanunda eşit olarak öngörülmüştür (TTK md. 335/1, 339/1). Kuruluşta esas sözleşmeyi içeren kâğıtlardan değerli kâğıt bedeli alınmaz.
Kuruluşta defterler notere mi onaylatılır?
Anonim ve limited şirketlerde kuruluş tescili sırasında defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlüklerince yapılır. Defterler elektronik ortamda tutuluyorsa açılış için noter veya müdürlük onayı aranmaz (TTK md. 64/3).
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Ticaret Sicili Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Şirket Ortaklarının Kamu Borcundan Sorumluluğu
- Şirket Tasfiyesi ve Ticaret Sicilinden Terkin
- Şirket Birleşme ve Bölünme Süreci
- Şirket Müdürünün Hukuki Sorumluluğu
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık





