Makale · 14.11.2026

Adli Para Cezasının Ödenmemesi

Masada eski ve yeni Türk lirası banknotları: adli para cezasının ödenmemesi

Adli para cezasının ödenmemesi, cezanın ortadan kalkması anlamına gelmez; 5275 s. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun md. 106 uyarınca ödenmeyen kısım Cumhuriyet savcısının kararıyla hapse çevrilir ve kişi önce kamuya yararlı bir işte çalıştırılır. Çalışma programına uyulmazsa kalan süre açık ceza infaz kurumunda çektirilir.

Bu yazıda ödeme emrinden hapse çevirmeye kadar olan adımları, taksit ve mehil imkânlarını, kısmi ödemede kalan günün nasıl bulunacağını ve ödemenin infaz başladıktan sonra da mümkün olduğunu anlatıyoruz. Adli para cezası, trafik veya vergi gibi idari para cezalarından farklıdır; idari yaptırım ile adli yaptırım arasındaki ayrım için alkollü araç kullanmada idari ve cezai yaptırım yazımıza bakılabilir.

Önemli Çıkarımlar

  • Adli para cezası, 5-730 tam gün ile günlüğü 100-500 TL arasında takdir edilen miktarın çarpımıdır (TCK md. 52/1-2).
  • Hüküm kesinleşip savcılığa gelince hükümlüye ." aria-label="ödeme emri — tanım">ödeme emri tebliğ edilir (5275 md. 106/2).
  • Ödenmeyen kısım hapse çevrilir; 2 saat çalışma 1 gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılır (md. 106/3).
  • Hükümde taksit yoksa, 1 ay içinde üçte birini ödeyen hükümlü kalanını birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilir (md. 106/6).
  • Hapse çevrilen süre tek hükümde 3 yılı, birden fazla hükümde 5 yılı geçemez; bu hapis ertelenemez (md. 106/7, 106/9).
  • Hapis veya çalışma başladıktan sonra kalan günlerin karşılığı ödenirse infaz sona erer (md. 106/8).

Adli Para Cezasının Ödenmemesi Hâlinde Süreç Nasıl İşler?

Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde süreç, 5275 md. 106’daki sırayla ilerler. Kesinleşen ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir, savcı hükümlüye ödeme emri tebliğ eder. Emirdeki süre içinde ödeme yapılmazsa savcının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün hapse çevrilir ve hükümlü kamuya yararlı işte çalıştırılır.

Adım adım infaz süreci tablosu

Aşama Ne olur? Dayanak
1. Kesinleşme Mahkûmiyet hükmü kesinleşir, ilam Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir 5275 md. 106/2
2. Ödeme emri Savcı, hükümlünün adresine ödeme emri tebliğ eder; adres değişikliği bildirilmemişse hükümdeki adrese tebligat geçerlidir 5275 md. 106/2, md. 20/3
3. Taksit talebi Hükümde taksit yoksa 1 ay içinde üçte bir ödenerek kalanı için iki taksit istenebilir 5275 md. 106/6
4. Hapse çevirme Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün hapse çevrilir; ilamda yazmasa da savcılık uygular 5275 md. 106/3, 106/5
5. Kamuya yararlı iş 2 saat çalışma 1 gün sayılır; günde 2-8 saat çalışılır 5275 md. 106/3
6. Açık cezaevi Programa uyulmazsa çalışılan günler düşülür, kalan süre açık ceza infaz kurumunda çektirilir 5275 md. 106/3
7. Kalan bakiye Hapis veya çalışma cezayı tamamen karşılamazsa kalan tutar 6183 s. Kanuna göre tahsil edilir 5275 md. 106/11

Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır ve Neden Önemlidir?

TCK md. 52/1 uyarınca adli para cezası, 5 günden az ve kanunda aksine hüküm yoksa 730 günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, günlüğü 100 ile 500 TL arasında takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur. Md. 52/3’e göre kararda gün sayısı ve bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilmek zorundadır.

Bu ayrım, ödememe hâlinde doğrudan sonucu belirler. Hapse çevirmede esas alınan, toplam tutar değil, ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısıdır. Günlük miktar yüksek takdir edilmişse az sayıda gün, düşük takdir edilmişse çok sayıda gün hapse çevrilir. Günlük miktar 7499 s. Kanunla 2024 yılında 20-100 TL aralığından 100-500 TL aralığına yükseltilmiştir.

Günlük miktar, TCK md. 52/2 uyarınca kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak takdir edilir. Yargılama sırasında düşük gelir belgelenmemişse mahkeme daha yüksek bir günlük miktar belirleyebilir; bu da ödemeyi zorlaştırır. Hüküm kesinleştikten sonra günlük miktarın değiştirilmesi kural olarak mümkün olmadığından, ekonomik durumu gösteren belgelerin veya süresi dolmadan değerlendirilmesi gerekir.

Kısmi ödemede kalan gün nasıl bulunur?

Bir örnek (temsilidir): Hükümde 300 gün adli para cezası ve günlüğü 200 TL takdir edilmiş olsun; toplam 60.000 TL eder. Hükümlü 20.000 TL öderse 100 günlük kısım karşılanmış olur, 200 gün kalır. Bu 200 gün hapse çevrildiğinde, 2 saat çalışma 1 gün sayıldığından 400 saatlik kamuya yararlı iş gündeme gelir. Bu örnek temsilidir.

Türk lirası madeni paralar ve banknotlar ile makbuz: kısmi ödeme hesabı

Adli Para Cezasında Taksit ve Mehil İmkânı Var mı?

Evet, iki ayrı yol vardır. Mahkeme TCK md. 52/4 uyarınca hükümde kesinleşmeden itibaren 1 yılı aşmayan mehil verebilir veya cezayı taksitlendirebilir; taksit süresi 2 yılı geçemez, taksit sayısı dörtten az olamaz. Hükümde taksit yoksa 5275 md. 106/6 savcılık aşamasında sınırlı bir taksit imkânı tanır.

Adli para cezası taksitlendirme kuralları

Mahkeme taksit veya mehil verirken kişinin ekonomik ve şahsi hâllerini dikkate alır. Bu nedenle gelir durumunu gösteren belgelerin, örneğin bordro, SGK kaydı veya sosyal yardım belgesinin, hüküm kurulmadan önce dosyaya sunulması önemlidir. Hüküm kesinleştikten sonra mahkemeden yeni bir taksit kararı istemek kanunda açıkça düzenlenmiş bir yol değildir; bu aşamada kural olarak md. 106/6’daki imkân kalır.

Hükümde taksit yoksa üçte bir kuralı

Md. 106/6’ya göre hükümde taksit öngörülmemişse, bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksit süresinde ödenmezse ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır. Bu imkân için savcılığa yazılı talepte bulunmak ve ödeme makbuzlarını saklamak gerekir.

Taksitlerden birinin ödenmemesi

TCK md. 52/4 uyarınca kararda, taksitlerden biri zamanında ödenmezse geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği belirtilir. Bir taksidin birkaç gün gecikmesi bile bu sonucu doğurabileceğinden, ödeme tarihleri takvime işlenmelidir.

Ödenmeyen Adli Para Cezası Hapse Nasıl Çevrilir?

5275 md. 106/3 uyarınca ödeme emrine rağmen ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı, Cumhuriyet savcısının kararıyla hapis cezasına çevrilir. Md. 106/5’e göre bu çevirme ilamda yazılı olmasa bile savcılıkça uygulanır. Hükümlü önce kamuya yararlı bir işte çalıştırılır; doğrudan cezaevine gönderilmez.

Kamuya yararlı işte çalıştırma

Hükümlünün 2 saat çalışması 1 gün hapis sayılır. Günlük çalışma süresi en az 2, en fazla 8 saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlü programa ve görevlilerin uyarılarına uymazsa, çalıştığı günler hapisten düşülerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Programa uyum ve mazeret bildirimi için denetimli serbestlikte yükümlülükler yazımız yol gösterir.

Hapse çevrilen adli para cezasının sınırları

Adli para cezası yerine çektirilen hapis 3 yılı, birden fazla hükümle adli para cezasına mahkûmiyet hâlinde 5 yılı geçemez (md. 106/7). Md. 106/9 uyarınca bu hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz; yalnızca md. 16’daki hastalık nedeniyle infazın ertelenmesi hâlleri saklıdır. Ayrıca md. 105/A/4 gereği, cezası bu yolla hapse çevrilen hükümlüler denetimli serbestlikle dışarıda infazdan yararlanamaz.

Elde yelpaze gibi tutulan Türk lirası banknotları: taksitle ödeme

Hapis veya Çalışma Başladıktan Sonra Ödeme Yapılabilir mi?

Evet. 5275 md. 106/8 uyarınca hükümlü, hapiste kaldığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır ya da çalışma yükümlülüğü sona erer. Ödeme için infazın tamamlanmasını beklemek gerekmez; kalan gün sayısının savcılıktan teyit edilmesi yeterlidir.

Ters yönde de bir kural vardır. Hapis veya çalışma süresi adli para cezasını tamamen karşılamamışsa, örneğin 106/7’deki üst sınıra ulaşıldığı için, geri kalan adli para cezası md. 106/11 uyarınca ilamın mahallin en büyük mal memuruna verilmesiyle 6183 s. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir.

Çocuklar ve Seçenek Yaptırım Olarak Verilen Cezada Ne Değişir?

Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez; 5275 md. 106/4 bu durumda md. 106/11’e yollama yapar ve ceza 6183 s. Kanuna göre tahsil edilir. Yetişkinlerde ise kısa süreli hapisten çevrilen adli para cezası da TCK md. 50/5 uyarınca asıl mahkûmiyet sayılır ve aynı infaz kurallarına tabidir.

Seçenek yaptırım olarak verilen adli para cezası

TCK md. 50/1-a uyarınca 1 yıl veya daha kısa hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir; md. 50/3 bazı hâllerde seçenek yaptırımlardan birine çevirmeyi zorunlu kılar. Bu durumda uygulamada asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezasıdır. Kişi bu cezayı da ödemezse yine md. 106 işler; yani çevrilen ceza ödenmediğinde süreç kamuya yararlı işe ve gerekirse açık cezaevine kadar gidebilir.

Taksirli suçlarda da hapis cezası, bilinçli taksir hâli hariç, adli para cezasına çevrilebilir (TCK md. 50/4). Trafik kazası gibi taksirli suç dosyalarında bu çevirmeyle sık karşılaşıldığından, hükmün kesinleşmesinin ardından ödeme planının hemen yapılması ve taksit imkânının süresi içinde kullanılması gerekir.

Boş bir koğuşun parmaklıklı kapısı: hapse çevrilen adli para cezası

Ödememenin Başka Hangi Sonuçları Olur?

Ödememenin sonuçları hapse çevirmeyle sınırlı değildir. TCK md. 68/1-e uyarınca beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında ceza 10 yıldır ve md. 68/5’e göre hükmün kesinleştiği veya infazın kesintiye uğradığı günden işlemeye başlar. Ayrıca 5275 md. 106/9 uyarınca hak yoksunlukları bakımından esas alınan ceza, hapse çevrilmiş olsa bile adli para cezasıdır.

Bu kuralın pratik bir sonucu vardır. TCK md. 53’teki belli hakları kullanmaktan yoksunluk, kasten işlenen suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucudur. Adli para cezası ödenmediği için hapse çevrilse bile hak yoksunlukları bakımından esas alınan ceza adli para cezası olduğundan, sırf bu çevirme nedeniyle md. 53’teki yoksunluklar doğmaz. Memnu hakların iadesi konusu için planlanan memnu hakların iadesi yazımıza bakılabilir.

Adli para cezasında zamanaşımı

Zamanaşımı, infazın herhangi bir surette kesintiye uğramasıyla yeniden işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınır. Ödeme emri tebliğ edilmiş bir kişinin “nasılsa zamanaşımına uğrar” düşüncesiyle beklemesi, bu nedenle gerçekçi bir strateji değildir. Ceza zamanaşımı süresinin genel hesabı için zamanaşımı hesaplama aracımız fikir verebilir.

Adli sicil ve mahsup

5352 s. Adli Sicil Kanunu md. 9/3 uyarınca adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri adli sicile işlenmeden doğrudan arşive kaydedilir; ayrıntılar için adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi yazımıza bakılabilir. Gözaltı veya tutuklulukta geçen her gün, TCK md. 63 uyarınca 500 TL sayılarak adli para cezasından indirilir; bu mahsup ödeme emrindeki tutara yansımış mı, kontrol edilmelidir.

Karşılıksız çek gibi özel kanunlardaki adli para cezalarının belirlenmesi ve ödeme yoluyla ilgili kurallar için karşılıksız çek şikâyeti ve adli para cezası yazımız ile İzmir’de karşılıksız çek şikâyeti sayfası ayrıca incelenebilir.

Masada kalemle birlikte duran resmi belge: adli para cezası ödeme emri

Ödeme Emri Gelince Neler Kontrol Edilmeli?

Ödeme emri geldiğinde ilk iş, emirdeki tutarın hükümdeki gün sayısı ve günlük miktarla uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. Hesapta duraksama varsa 5275 md. 98/1-b uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenebilir. Aşağıdaki liste, ödeme emri tebliğ edildikten sonra atılacak adımları sırayla gösterir; süreler kısa olduğu için ilk hafta içinde tamamlanması önerilir.

  • Hükmün kesinleşme tarihini ve hükümde mehil veya taksit bulunup bulunmadığını kontrol edin (TCK md. 52/4).
  • Gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın çarpımının emirdeki tutara eşit olduğunu doğrulayın (TCK md. 52/3).
  • Gözaltı ve tutukluluk günlerinin 500 TL’den mahsup edilip edilmediğine bakın (TCK md. 63).
  • Tamamını ödeyemeyecekseniz 1 ay içinde üçte birini ödeyip iki taksit için yazılı talepte bulunun (5275 md. 106/6).
  • Adresiniz değiştiyse savcılığa veya mahkemeye bildirin; aksi hâlde eski adrese tebligat geçerlidir (md. 20/3).
  • Ödeme makbuzlarını ve taksit izin yazısını infaz bitene kadar saklayın.

Ceza hukuku alanındaki diğer içeriklerimiz ceza hukuku uzmanlık sayfamızda yer alır. Bu yazı Av. Yahya Köse tarafından hazırlanmıştır; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Kanun metinleri: 5275 s. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, 5237 s. Türk Ceza Kanunu.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli para cezasının ödenmemesi konusunda en sık sorulanlar; cezaevine hemen girilip girilmeyeceği, taksit imkânı, infaz başladıktan sonra ödeme ve zamanaşımıdır. Aşağıdaki yanıtlar TCK md. 52, 63 ve 68 ile 5275 s. Kanun md. 106’nın güncel metnine dayanır; somut hükümdeki gün sayısı ve taksit kararı ayrıca kontrol edilmelidir.

Adli para cezası ödenmezse hemen cezaevine girilir mi?

Hayır. Ödenmeyen kısım hapse çevrilir, ancak hükümlü önce kamuya yararlı bir işte çalıştırılır; 2 saat çalışma 1 gün hapis sayılır (5275 md. 106/3). Açık ceza infaz kurumuna gönderilme, ancak çalışma programına ve görevlilerin uyarılarına uyulmaması hâlinde gündeme gelir.

Adli para cezası taksitle ödenebilir mi?

Mahkeme hükümde en az 4 taksit ve en çok 2 yıl süreli taksit ya da 1 yıla kadar mehil verebilir (TCK md. 52/4). Hükümde taksit yoksa, 1 ay içinde üçte birini ödeyen hükümlü kalanını birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilir (5275 md. 106/6).

Hapse çevrilen adli para cezası ertelenebilir mi?

Hayır. 5275 md. 106/9 uyarınca adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Yalnızca md. 16’daki hastalık nedeniyle infazın ertelenmesine ilişkin hâller saklıdır.

Cezaevine girdikten sonra para ödenirse ne olur?

Hükümlü, hapiste kaldığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günler dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır veya çalışma sona erer (5275 md. 106/8). Kalan gün sayısını savcılıktan teyit edip o tutarı ödemek yeterlidir.

Adli para cezası zamanaşımına uğrar mı?

Evet. TCK md. 68/1-e uyarınca beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında ceza zamanaşımı 10 yıldır. Süre hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir surette kesintiye uğradığı günden başlar ve kalan ceza miktarı esas alınır (md. 68/5).

18 yaşından küçükler adli para cezasını ödemezse ne olur?

Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmediğinde hapse çevrilemez (5275 md. 106/4). Bu durumda ilam mal memuruna verilir ve ceza 6183 s. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir (md. 106/11).

Adli para cezası adli sicil kaydında görünür mü?

5352 s. Kanun md. 9/3 uyarınca adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir. Arşiv kayıtları ise kural olarak yalnızca kanunda sayılan kişi ve mercilere verilir; sürelerin dolmasıyla silinir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk